Hemserekê KNKî Ahmet Karamusî dîyar kerd ke kombîyayîşê pêroyî yê KNKî de babetanê serekan ra yew yewîya neteweyî ya kurdan bîya û vat: “Her wextî ra vêşêr hewceyê ma bi yewîya neteweyî est a. Eke ma yewîya xo awan nêkerê, ma do nê seserrî de zî bêstatu bimanê.” Karamusî destnîşan kerd ke seba ke statuyê Kurdan bêro naskerdene KNKî muracatê Neteweyanê Yewbîyayeyan (NY) kerd û waşt ke NY’yî statuyê Kurdan qebul bikero.
Kongreya Neteweyî ya Kurdistanî (KNK) Kombîyayîşê xo yê Pêroyî yo 24. 7ê hezîranî de şaristanê Venlo yê Hollanda de viraşt. Kombîyayîşo ke 2 rojî dewam kerd de babeta sey bingeyê pratîkî yê yewîya neteweyî û stratejîyê dîplomasîya mîyaneteweyî ameyî munaqeşekerdene. Reyna kombîyayîşê pêroyî de hetê delege û temsîlkaranê sazgehan ra pêşnîyazê wezîfedarîya komîsyonêk seba rayraşîyayîşê amadekarîyanê konferans û kongreya neteweyî bi hîrayî ameyî munaqeşekerdene. Reyna qerarî ameye girewtene ke seba statuyê “neteweya çimdare ya ke endame nîya” ke tarîxê kurdan de reyê verên o hetê sazgehêka fermî ra seba Neteweyanê Yewbîyayeyan (NY) muracat yeno kerdene.
KNK do netîceyanê Kombîyayîşê Pêroyî rojanê ameyoxan de eşkere bikero. Hetê bînî ra munaqeşeyê serê yewîya neteweyî zî dewam kenê. Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ke seba Kombîyayîşê Pêroyî yê KNKî mesajêk şirawitbî, diyar kerd ke pîlkerdişê yewîye wezîfeyê her kesî yo û vat, “Rê nêdayîşê şuxulnayîşê kurdan vera yewbînî û seveknayîşê destkewteyanê neteweyî bi hişmendîyêka hempare, ganî mîyanê prensîbanê bingeyînan yê yewîye de bê.”
Hevserokê Pêroyî yê KNKî Ahmet Karamusî xebatê yewîya neteweyî û netîceyê kombîyayîşî seba Ajansa Welatî erjnayî.
‘Kombîyayîşê pêroyî de serê yewîya neteweyî û zafê babetan de erjanayîşî ameyî kerdene’
Ahmet Karamusî ard ziwan ke bi tewrbîyayîşê 300 delege û temsîlkaranê partîyanê siyasî û kesê ke taybet ameybî dawetkerdene kombîyayîşê pêroyî viraşt û wina vat: “100 ra vêşêr akademîsyen, rewşenbîr û nuştoxî zî amade bî. Pêro beşê komelê Kurdistanî tewr bî. Ma xebatanê xo yê serrêk, rewşa siyasî ya herême û vurîyayîşê ke benê bi hîrayî erjnayî. Eynî wext de 4 babetê sereke zî rojevê ma de bî. Rewşa siyasî, bi çi şiklî awankerdişê yewîya neteweyî, amadekarîya konferansêkê neteweyî ke ma amadekarîya aye kenê û yew zî babeta sereke newekerdişê KNKî bi. Bi newekerdişê KNKî ke bieşko nê periyodî de cewab bido problemê ke est ê. Yew zî rojevê ma muracaatê seba Neteweyanê Yewbîyayeyan bi ke Kurdî sey netewe bêrê qebulkerdene û seba aye zî mektubêka fermî seba sekreterê pêroyî yê Neteweyanê Yewbîyayeyan António Guterresî bêro şirawitene. Komîsyonêk ke mîyanê komelê Kurdî de kesê ke xebatanê dîplomasî û hiqûqî kenê ra ameybî pê, aye mektube amade kerdbî. Nê pêro babetê kombîyayîşê pêroyî de ameyî erjnayene û qerarê ameyî girewtene. Wextêke derg o ma amadekarîya nê kombîyayîşî kerdêne.
Têkilîyê ma pêro partîyanê siyasî û rêxistinan reyde estê.
Netîceya kombîyayîşê pêroyî zî do rojanê ameyoxan de raya pêroyî reyde bêro parekerdene. Biryarê ke ameyî girewtene û helwêstê kurdan do raya pêroyî reyde bêrê parekerdene.” ‘Nê wextî de yewîya Kurdan zaf muhîm a’ Ahmet Karamusî bale ante vurîyayîşanê herême ser û wina qisey kerd: “Badê şerê Îsraîl û Hamasî şer vila bî pêro herême, nika zî tewlî adirbestê mîyanê Îsraîl, Amerîka û Îranî de zî amancê nê şer û pêvçûnan reyna dîzaynkerdişê herême yo. Periyodêkê winasî de kombîyayîşê pêroyî ame viraştene. Ma kombîyayîşê pêroyî de serê babeta herême de zî vindertî. Pêro qiseykerdişê ke ameyî kerdene zî nê dewrî de yewîya neteweyî ya kurdan bi. Yewîya Kurdan nê wextî de zaf muhîm û stratejîk a. Hewceyê şarê Kurdî her wextî ra vêşêr nê wextî de bi yewîya neteweyî esta. Nê serranê peyênan de ke şer û pêkewtiş temamê Rojhelatê Mîyanî de vila benê, ma êdî resayî merhaleyê fînalî yê çareserkerdişê meseleya kurdan. Bi şiklêke demokratîk goreyê waştişanê şarê kurdî bêro çareserkerdene û estebîyayîşê kurdan û ziwanê kurdkî, statuyê kurdan bêro qebulkerdene. Ma merhaleyê estebîyayîş û çinbîyayîşî de yê.”
‘Ma wazenê Neteweyê Yewbîyayeyî statuyê Kurdîstanî qebul bikero’
Ahmet Karamusî derheqê muracaatê seba Neteweyanê Yewbîyayeyan û xebatanê derheqê babetan de zî nê çîyî ardî ziwan: “Seba ma projeyî tewr muhîmî yewîya neteweyî ya. Ma nê projeyî serê şarê kurdî yê çar parçeyanê Kurdistanî de wazenê. Vernî de ma wazenê mîyanê hêz û rêxistinanê kurdan de yewîye virazê ke no muracatê ma yê seba Neteweyanê Yewbîyayeyan bêro qebulkerdene. Çike 60 milyon Kurdî estê û tu statuyêko fermî çin o. Goreyê peymananê Neteweyanê Yewbîyayeyan tena eşkeno bibo çimdar. Seba aye zî ma tena seba statuyî waştişê çimdarî kenê. Ma seba naskerdişê statuyê Kurdan bi israr ê û bi her şiklî xebatanê nê çîyî kenê. La ganî seba nê çîyî zî ma bi pêro reng û venganê Kurdistanan bi konsensûsêk nê çîyî bierjnê. Tayê partî û rêxistinan binê sîwanê KNKî de ca nêgirewto zî la no waştiş, waştişê pêro partî û rêxistinan o.
Ganî pêro partî, rêxistin û sazgehî zî paştî bidê nê projeyî.
Verê ma zî sey Filistînî waştişê statuyî kerdbî. Ganî qanûn û qaydeyê Neteweyanê Yewbîyayeyan bi şeklêke demokratîk senî ke seba Filistînî statu qebul kerdbî, ganî seba şarê Kurdistanî zî qebul bikero. Seba nê çîyî nûnerê Kurdan binê sîwanê Neteweyanê Yewbîyayeyan de bi şeklêke çimdarîye tewrê xebatan bibê. Reyna statuyêko fermî seba Kurdan bêro qebulkerdene. Ma hetê huqûqî ra zî bi nê muracatî wazenê serê herra Kurdistanî de statuyê şarê Kurdî bêro naskerdene. Senî ke Başûr de sîstemêko federal ameyo awankerdene, ganî çar parçeyanê Kurdistanî de zî statuyê Kurdistanî bêro naskerdene.”
‘Zemînê yewîye xurt o’
Ahmet Karamusî serê xebatanê yewîya neteweyî de zî dîyar kerd ke amadekarîya înan a kongreyêka dewam kenê û wina vat: “Helwestê partî, rêxistin û sazîyanê her çar parçeyanê Kurdistanî goreyê serranê vîyarteyan zaf weş o û zemînê yewîye xurt bîyo. La senî ke Rojava de bi konferansêkê yewîya partîyanê Kurdan bî û Rojhilatê Kurdistanî de partîyanê Kurdan yewîya xo îlan kerde, la parçeyanê bînan yê welatî de hema zemînêko winasî nêbîyo. La Vakurê Kurdistanî û Başûrê Kurdistanî de helwestêk esto. Vakurê Kurdistanî de Înîsiyatîfê Yewîya Demokratîke ameyo awankerdene û hewldanî dewam kenê. Nika hewldanê ma zî o yo ke Başûrê Kurdistanî de zî yewîye bêro peydakerdene. Sîyasetêko newe Rojhilatê Mîyanî de kewto rojev. Seba ke destkewteyê Rojava û Başûrî qels nêbê, prosesê Vakurê Kurdistanî do senî netîce bido hêna dîyar nîyo, ganî ma nê pêro faktoran çiman ver de bigîrê. Wextê ke ma nînan analîz kenê, vejîyeno meydan ke hewceyê ma bi yewîye esta. Seba ke ma bieşkê destkewteyan bipawê, ganî ma yewîya xo virazê.”
‘Eke ma yewîya xo nêvirazê destkewteyê ma do destê ma ra şorê’
Ahmet Karamusî bale ante problemê mîyanê rêxistin û partîyanê kurdan ser û qiseykerdişê xo wina qedîna: “Problem û krîzê ke mîyanê partî û rêxistinan de estê zî ganî ma înan rê çareserî bivînê. Problema bica-nêardişê peymana 26ê nîsanî ya Rojava de ganî bêra çareserkerdene. Başûrê Kurdistanî de serrêke û nîm o weçînayîşî ameyî kerdene zî parlamento awan nêbîya. Ma kombîyayîşê pêroyî de zî veng da hukmatê Başûrî, verê de PDK û YNK û pêro partîyan ke ganî nê problemî mîyanê xo de çareser bikerê. Eke hukmat goreyê menfîetanê şarê kurdî awan nêkerê û parlamento anêkerê, mîyanê hêzanê pêşmergeyan de yewîye nêbo, problema yewîya neteweyî do bikewa mîyanê krîzêko pîl. Seba aye zî ganî problema mîyanê hêzanê Kurdan bilez çareser bikerê. Wa kes xo nêxapîno. Teberê nê çîyî de alternatîf çin o. Şarê ma wextê çalakîyanê seba Rojava de mesaj da partîyanê Kurdan ke yewîya xo virazê. Ma no mesajê şarê xo sey dîrektîfêk seba xo weçîna û ma bi hêvî yê pêro partîyî zî goreyê nê mesajî têbigêrê. Nika zî ma amadekarîyê konferansêkê neteweyî kenê ke nê babetan munaqeşe bikerê. Ma bi hêvî yê do nê babetan de zî ser bikewê.
Ma sey KNKî amade yê ke paştî bidê yewîya neteweyî.
Eke ma nê merhaleyî de bimanê û nêbê wayîrê stratejîyêka yewîye, destkewteyê ma do yew bi yew destê ma ra şorê. Do kam nê berpirsîyarîye bigîro serê xo? Seba aye zî vengdayîşê ma seba pêro partî û rêxistinan o ke ma goreyê menfîetanê şarê xo têbigêrê. Ma nêwazenê peymanê Sykes-Picot û Lozanî serê ma de tekra bibê û na seserre de zî bêstatu bimanê. No rîsk vernîya ma de yo. Eke ma yewîya xo nêvirazê, ma do nê seserrî de zî bêstatu bimanê.”
