Apeyantişê awa Gola Wanî ke sey problemo tewr pîl ê herême yeno vînayene, her tim rojev de yo. Rixmê varayîşê vewre zî asta awa gole vêşî nêbî û rîyê germbîyayîşê dinya û vêşîbîyayîşê hilmî ra her ke şono awe xo hîna zaf ancena.
Gola Wanî astê dinya de sey gola sodayî ya tewr pîle û arşîvêkê sirûştî yê hezar serrî yena pênasekerdene. Na gole ekosîstemê xo yê taybet û mîkrolîtanê xo yê sey daristanê binê awe yenê vînayene, seba zanist û ekolojîyê dinya wayîrê erjêko bêemsal o. Seba vakurê Kurdîstanî û herêma Serhedî zî Gola Wanî tena golêk nîya, “Deryayêk” a. Na gola şîne, xemla xozaya Serhedî, çimeyê aborîya bi hezaran welatîyan, hêlînê masîyanê herêmî ya ke rih dana na herre. Şaristanîya Urartutan ra heta ewro kelay xo û girawanê xo yê sey Axtamar, tarîx û kultuê herême mîyanê pêlanê xo de pawena. Gola Wanî seba dinya mîrasêka ekolojîk, seba Kurdîstanî zî zerrîya nasname.
Qeraxê golî bedilîyayê
Qezayanê Erdîş, Tûşba yê Wanî û Xelata Beslisî de cayê ke verî bi awe pirrkerde bîyê, nika bîyê çol û hêgayê huşk. Bi taybetî qeraxanê Erdîş de awe bi seyan metreyan xo apey anto û lîmanê kehenî nika orte de mendê. Na rewşe tesîrêko negatîf maseyanê mircan û qadanê înan ê hakronayîşî ser o keno.
Mercanê binê gole êdî yenê vînayene
Nîşaneyê tewr şênber ê ziwayîye ke vejeyê orte, mîkrobîyalît ê. Nê çîyî ke sey “mercanê binê awe” yenê naskerdene, qezaya Elcewaz a Bedlisî de bi temamî vejeyê orte. Pisporê ekolojîyî dîyar kenê ke no rasterast encamê krîzê hewa yo.
Herindê tarîxî ya awe ser o
Xoapeyantişê awe reyde mîrasê tarîxî yê ke bi hezaran serran binê gole de bîyê, vejeyê orte. Derûdorê girawanê Gola Wanî û kelayanê kehen de, herindê mîrasê awanîsazîya serdemê Urartuyan, lîmanê tarîxî vêşîbîyayîşê awe reyde binê awe de mendbî. Apeyantişê awe her çend tesîrêko negatîf hewa ser o bikero û derûdorê ser o bikero zî mîrasê bi hezaran serran ke binê awe de mendbî, vejîyayê orte. Kesê ke wazenê şahidîya mîrasanê tarîxî û hedîseya ekolojî bikerê eşkenê qeraxanê gole yê qezayan û girawe de çimdarîye bikerê.
