Înîsîyatîfê Yewîya Demokratîke vizêr Amed de Konferansê bi sernameyê “Kurdê Vakûrî Yewîya Xo ya Neteweyî Munaqeşa Kenê” viraşt. Beşdaranê konferansî dîyar kerd ke meseleya yewîya neteweyî êdî waştişî ra vîyarta, bîya lazimtîyêka cuye û dîyar kerd ke ganî her kesêk bibo qasidê yewîye ke bilez Kongreya Neteweyî ya Kurdîstanî virazîya.
Înîsîyatîfê Yewîya Demokratîke vizêr bi sloganê “Kurdê Vakurî Yewîya Xo ya Neteweyî Munaqeşa Kenê” Salona Alî Emîrî ya Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî konferasêk viraşt. Konferans bi tewrbîyayîşêko xurt virazîya. Temsîlkarê dezgeyanê sivîl, partîyanê sîyasî, roşnvîr û xeylê delegeyî tewrê konferansî bîyê. Konferansî de mesajê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ame wendene û mesajê xeylê muhîmî ameyê dayene. Beşdarê konferansî derheqê Yewîya Neteweyî ya Kurdî de ajansê ma rê qisey kerd.
‘Yewîye şerto tewr ewilin ê serkewtişî ya’
Endamê Înîsîyatîfê Yewîya Demokratîke Îmam Taşçier bale ante qonaxê tarîxî yê Rojhelatê Mîyanênî ser o û wina qisey kerd: “Bê zîhnîyetêko hempar pawitişê heqan masayê dîplomasî ser o munkin nîyo. Seke şima zî zanê, meseleya yewîya neteweyî seba ma kurdan meseleyêka newa nîya. Bi serran û seserran o serê na herre de ma vanê ‘yewîye’. La her game sebebanê cîyayan ser o na meselaya yewîye aver nêşîya. Ge-ge bi destê neyarî, ge-ge zî kêmanîyê ma ya mîyanênî bîyê asteng. Ewro ma qonaxêko tarîxî de yê. Rojhelato Mîyanên mîyanê adirêk de yo û mîyanê nê adirî de şarê kurdî wazeno statuyê xo, azadîya xo dest fîno. Seba naye zî şerto tewr ewilin yewîye ya.”
‘Ganî ma ruhê perçebîyayîşî ra bixelisîyê’
Hemserekê Komela Elewîyanê Demokratîk (DAD) Zeynel Kete zî dîyar kerd ke yewîye verê her çî mezg û zerrî de dest pêkena û wina vat: “Heta ke ma sey ferd, sey rêxistîn û sey partî nê ruhê parçebîyayîşî ra nêxelisîyê, ma nêşkenê yewîyêka domdare awan bikerê. Tarîxî ma de xeylê wextan firsendî kewtê destê ma la seba ke ma nêeşkayê bibê yew, nê firsendî zî destê ma ra şîyê. Seba awankerdişê Kongreya Neteweyî, ganî ma gamanê şênberan bierzê. Ganî ma munaqeşeyanê îdeolojîk yê tengan ra vejîyê û serê madeyanê neteweyî yê hemparan pêbikerê.”
‘Eke ma nêbê yew ma do şorê yew bi yew’
Endama Meclîsê Dayîkanê Aştî Meryem Tûra zî dîyar kerd ke astengîyê sîyasî vernîya waştişê şarî de benê bend û wina qisey kerd: “Şarê ma bi îradeyê xo waran de yewîya xo awan kerda. Gama ke ma serê meseleya yewîye de munaqeşa kenê, ma vînenê ke mîyanê komelî de, no waştişaf xurt o. Şarê ma zî rewra yo yewîya xo zerrîya xo de awan kerda. La kêmanî ça de ya, kêmanî pêşengîye de yo, kêmanî rêxistine de yo. Heta nika xeylê reyan cehdî ameyê kerdene, la her reyî tay astengîyê sîyasî vejîyayê vernî. Ganî ma na rastîye bivînê; eke ma ewro serê na herre de azad biciwîyê, kilîdê nê yewî ya. Eke ma nêbê yew ma do şorê yew bi yew.”
‘Ganî madeyê neteweyî her çî ra aver bê’
Seydayê Xelatî (Mele Saîd Ozdemîr) zî îfade kerd ke pawitişê mîrasê qehremanan tena bi yewîye beno û wina vat: “Meseleya yewîya neteweyî êdî waştiş ra vîyarta, bîya lazimtîyêka heyatî. Ma vînenê ke Rojhelatê Mîyanênî de her çî newe ra awan beno. Nê awanbiyayîşî de eke kurdî nêbê wayîrê îradeyêk û nêbê wayîrê yewîyêk, ma do se serrêka bîne zî binê zulmî de bimanê. Neyar çi ra terseno? Neyar yewîya ma ra terseno. Gama ke kurdî her çar hetan de paştîdayîşê yewbînan kenê, tu hêz nêeşkeno vernîya ma de vindero. O semed ra ma vanê, çi beno wa bibo, ganî madeyê ma yê neteweyî her çî ra aver bê.”
‘Yewîye meseleya rûmetî ya’
Endama Platformê Yewîya Cinîyanê Kurdî Sûltan Yaray zî bale ante rolê înîsîyatîfanê sivîl û cinîyan ser o û wina qisey kerd: “Ganî ma rûmetê xo bipawê. Heta ke no waştiş xorînîya komelî ra nêro û aktorê sîyasî mecbûrê berpirsîyarî nêbê, beno ke yewîye tena na aste de bimana. Amancê ma o yo ke ma her şaristan de, her dewe de û heme waran de ruhê yewîye vila bikerê. Ganî ma şarî ra vajê yewîye tena meseleyêka sînoran nîya; yewîye meselaya rûmetî ya, meselaya estbîyayîş û çinbîyayîşî ya. Bêrê ma wayîrê mîrasê xo vejîyê û na yewîye bikerê raştikêne.”
‘Yewîye do biba bingeyê serkewtişanê sîyasî’
Sekreterê Pêroyî yê PENa Kurd Azad Zalî zî dîyar kerd ke yewîye do biba bingeyê serkewtişanê sîyasî û nê çî vatî: “Sey netîce, ma eşkenê vajê ke ewro tîya de waştişêko zaf zelal vejîya meydan: Şarê kurdî yewîye wazeno. Nika demê no yo ke ma nê fikran bifînê pratîk. Kulturê ma, hunerê ma û ziwanê ma xora yew o; ma do na yewîya kulturî bikerê bingeyê yewîya sîyasî. Gama ma tîya ra vila bibê, ganî ma her yew bibê qasidê na yewîye. Ganî ma seba Kongreya Neteweyî ya Kurdîstanî her wext amade bê û zor bidê heme hetan ke Kongreya Neteweyî virazîya.”
