Riza Kasun dewa Dêrsimî Siliçî ra yo. Dewa ey 1994î de bi destê dewlete ameya veşnayene. Riza Kasun wina vano: “Dewlete ma ra va ‘Vecîyê, şima nêvecîyê şima qir kena.’ Dewa ma adir fişt ra ci û veşnaye.”
Şerê mabênê dewlete û kurdan de polîtîkaya dewlete 1990î ra dima dewê ke koyan der ê talkerdiş bî. Dewlete waştêne ke gerîlayî nêşêrê mîyanê şarê xo, koyî ra tena bimanê, vêşan bimanê, lazimtîyanê xo nêyarê ca. Na polîtîka ser o zafêrî zî serra 1994î de koyanê Dêrsimî de çiqas dewî est ê, ameyê veşnayene û talkerdene. Dewa Riza Kasunî Siliçe zî nê dewan ra yew a. Dewa Siliçe 1994î de bi destê dewlete ameye veşnayene. Şarê na dewe ra Riza Kasun wina vano: “Dewlete ma ra va ‘vecîyê, şima nêvecîyê şima qir kena.’ Dewa ma adir fişt ra ci û veşnaye.”
‘Ma cita payîzî ramitêne yê wisarî ayrî ramitêne’
Riza Kasun êdî bîyo kal. Wexto ke qalê dewa xo keno, zerê xo dejeno û bi hesreta ê rojan wextê verênî ano vîrê xo. Ajansê ma rê dewa xo wina tarif keno: “Ma payîzî kel û kavirî girêdêne, zimistan ke nême bîyêne, Xizir – Xelas amêne, ma Xelas de sare birnêne. Qurbanî kerdêne, her jû hîrê rojî roje girewtêne. Îmaman de germîya 12 rojî de ma ne awe werdêne, ne hak werdêne. 12 rojî ma roje girewtêne, raya îmaman de. Ma qurbanî kerdêne, mîyazî kerdêne vila, germî dêne ser. Ma îbadet kerdêne.
Yaşlîyanê ma sanikî vatêne, lawukî vatêne, kemaneyî cinitêne, tomir cinitêne, saz cinitêne, veng dêne heqî, cem girewtêne; pîr û rayberî amêne, mîyaz û qurbanî kerdêne. Serra ke bimbarek nuşt ro dîyar, topî eştî, 61 qurbanî aşîran ardî serê banê tekîyayî de sare birnayî.
Ma her jû 50-60-70 pesa ma bîye. Mîyê ma bî, mangê ma bî. Gayê ma bî, golikê ma bî. Ma cita payîzî ramitêne yê wisarî ayrî ramitêne. Bostanî deyra bî, Sebze deyra bî, meyva deyra bî.”
‘Dewlete ma ra va -vecîyê, şima nêvecîyê şima qir kena-‘
Riza Kasun wexto ke dewa xo tarif keno, ti vanî qey cenetî tarif keno. Dima ra qale ano roja sîyaye û roja ke dewlete ê dewe ra vetê û dewe veşnaye ser o: “Dewa ma de meyve zaf bî. Dewlete îlac eşt meyvanê ma ser. Gozê ma pêrune bî. Her keyeyî 70-80 gozê xo bî. Ma serre de her keyî 70-80î tenekî 100 tenekî gozî dêne arê. Dewa ma de bolixîye bîye. 40-50 keyî tedebîme. Nonê ma deyra bî, arayê ma bî her çîyê ma dewe de bî. Awa ma dengize bîye. Arayê ma verê keberî de bî. Nonê xo ma payîzî şutêne fîştêne ra, rêdêne ra kerdêne ambaran. Serra bîne ancîna ma henî kerdêne.
Dewlete ma ra va ‘vecîyê, şima nêvecîyê şima qir kena.’ Ma mecbur bîme, tersanê xo ver remayî me. Vatêne cira vecîyê, caverdê. Şima tika vindenê, teroristan kenê weyî.
Dewa ma adir fişt ra ci û veşnaye. Ma kerdîme teber. Ma malê xo, gayê xo dayî arê, ardî çem. Şarê Dîyarbekîrî ameyî xo rê girewtî, berdî. 3-4 serrî ma binê naylonî de mendî. Perê ma çin bî, banê ma çin bî ke ma cikûme. Dime ra ju demirî dayî, ju çîmentoyî da… Axirî ma de yardim kerd, ma xo rê qulikê viraşt û kewtîme bine.”
‘Dewî pêro tal bîyê; xozî, vergî, heşî xo rê tede fetelînê’
Riza Kasun qiseykerdişê xo yê peyêne de zî reyna şono wextê xo yê verênî û wîna wano: “Waxto verên de herkes malê xo bî gayê xo bî. Cite ramitêne, non bol bî. Aşîran potêne, ma rê mîyaz ardêne, dêne ma. Kalikê ma payîzî şîyêne Erzingan taliban wisarî amêne. Nika zî dewlete ma kerdîme teber. Dewa ma vêşnê. Dewa ma ke vêşnê, ma ameyme tika xo rê binê naylonan de mendîme. Dime ra lacê apê mi 80 mîlyar da 80 zî dewlete kerd ser ma rê dewe de qonitî virazîyayî. Nika wisarî ma şonîme dewe, zimistanî zî yênê îta xo rê çarşî.
Kam nêwazeno bêro memleketê xo. Ancîna mordemê ma bêrê dewanê xo. Dewa ma de veyve amenê girewtene. 200-300 mordemî top bîyêne, 3-4 heyştê, 12 rojî kayî kay kerdêne, dawil û zirnayî cinêne û veyve kerdêne. Nika kam est o, kes çin o. Dewî pêro tal bîyê. Xozî, vergî, heşî xo rê tede fetelînê.
Dewe kulîlk a, dewe cenet bîye. Kes neweş nêkewtêne, gul û çîçek bî. Wisar ke bîyêne, gul û çîçegan kerdêne ya. Şalil û bilbil tede jubinî girewtêne. Kam qayîl bî ke bêro çarşî”
