Wan de nê demê peyênî de zaf cayê werdiş û şimitişî ke xizmetê xo bi kurdkî kenê û nameyanê kurdkî danê cayanê xo, zêde benê. Armancê nê aşxane û kafeyan o yo ke ziwanê kurdkî bipawê û vila bikerê.
Ziwanê kurdkî se serranê peyênan de destê dewletanê serdestan ra, bi zext û polîtîkayanê asîmîlasyonî reyde rîbirî mendo. Ziwanê kurdkî ameyo daraxêkî ke êdî bîyo ziwanê dapîr û bapîran. Labelê vera asîmîlasyonê serê ziwanê kurdkî de, xeylê kesê kurdkîhesî, bi rayîranê sey muzîk, edebîyat, sînema, çapemenîye û ê bînî, hewl danê ke ziwanê kurdkî bipawê û gandar bikerê. Şaristanê Wanî de tayê dikandarî bi cayanê xo yê werdiş û şimitişî tewrê karwanê kurdkîhesan bîyê. Bi xêr ameyê, deyîrî, nameyê cayanê xo, menûyê xo û xemilnayîşê dêsanê aşxane û kafeyan bi kurdkî xemilnayo û xizmetê bi kurdkî kenê.
‘Kakûlî’ nameyê Keybanûya Urartuyan bî
Yew nê kafeyan ra Kakûlî yo ke meqarne virazeno. Wayîrê Kakûlî Vedat Atli ke nameyê cayê xo nameyê Keybanûya Urartuyan Kakûlî ra girewto, ard ziwan ke semedê ke no nameyêkê tarîxê kurdan ra yo, coka ey o girewto.
Vedat Atli dîyar kerd ke inan zî waşt ê nameyêk tarîx ra weçînê û bi vatişê “nameyê Kakûlî sey nameyê meqarneyan o” û wina va: “Zaf nameyê meqarneyan zî Ravolî, Tortellînî, Spagettî bi herfa ‘î’ qedîyenê, Kakûlî zî yeno serê fonetîkê nê nameyan. Ma zî va wa hem vengê ma bo hem zî rengê ma bo û nêzdîyê karê ma zî bo. Her motîfêk rengêkê tarîxê ma yo, şarê ma çi heyf ke dûrî tarîxê xo yê antîk û qedîmî yo. Tarîxê 2 hezar, 2 hezar û 500 serran verî. Hêvî kena rojanê verê ma de hîna baş bibê.”
Nameyê sey Cîlo, Berçelan, Sîpanî menû de kerdê
Dekewtişê Kakûlî bi motîfanê kehen û tarîxîyan ameyo xemilnayîş û Vedat Atli wina behsê nê çîyî kerd: “Ma zî va; wexto ke muşterîyê ma kewenê zere, wa nê motîfan bivînê û wa bipersê ‘ka nê kî yê, nê çi yê?’ Heta merdim nînan nêşinasno, nêzano, merdim nêpaweno zî. Dima ma menûyê xo bi name kerdî. Nika no karê meqarneyî kulturê îtalyanan o. Nameyê tewiranê meqarneyî îtalyankî yê. Ma vajê Ravolî, Tortellînî, Fettûcînî û ê bînî, şarê ma nêeşkeno hîşê xo de ca bikero. No semedê mi bî problem û mi va ka ma do senî naye çareser bikerê. Kesêk çîyêk werd û reyna ame, wa ey vîr ra nêkero. Ma zî va; ma do nameyanê menûyanê xo, nameyê herêm, koy û zozananê xo pira bikerê. Ma nameyê înan nayî pira; Berçelan, Cîlo, Sîpan, Laleş, Koçanis, Bradost û ê bînî. A roje domanêko des serre va; ‘keko şima şenê yew Berçelan bidê mi’. Yanî şarê ma reaksîyonêko zaf baş nîşan dano. Mesela Colemêrg ra kam bêro tîya, Berçelanî wazeno. No reaksîyonê înan, ma zî zaf keyweş keno.”
‘Ma wazenê ziwanê sereke kurdkî bo’
Vedat Atli destnîşan kerd ke tedeyokê nînan o kurdkî û nameyê cayan ke menûyan de kerdê, zaf ameyê heskerdene û dîyar kerd ke cayanê sey Mêrdîn û Cizîre ra waştişê akerdişê şaxan est o. Vedat Atli ard ziwan ke semedê kurdkî şar wayîr vejîyeno û wina domna: “Kam çi kar bikero ganî bi ziwanê xo bikero. Ma nêşenê vajê ma se ra se bi kurdkî xizmet danê çike meymanê ma yê tirkî zî est ê. La reyna zî ma wazenê ziwanê sereke kurdkî bo.”
‘Ganî heme dikandarî tabelayanê xo bikerê kurdkî’
Cayêko bîn ke bi kurdkî xizmet keno û nameyê ci kurdkî yo, cayê areyî Noşîcan o. Wayîrê Noşîcanî Kerem Dûmanî dîyar kerd ke ê wazenê êdî tabelayê înan kurdkî bibê û wina va: “Ganî ma ziwanê kurdkî qisey bikerê û binusê. Cayanê xo bi kurdkî name bikerê û ma zî tîya de cayê areyî akerdo. Embaz û dostê ma semedê ke cayêko kurdkî yo yenê tîya. Ma waşt bal biancê serê ziwanê xo û tîya şaristanêko kurdan o, ganî heme dikandarê ma tabelayanê xo bikerê kurdkî. Meymanê ma bi qiseykerdişê kurdkî û komelê tîyayî zaf razî yê.”
