Kaosê mabênê Îsraîl-Amerîka û Îranî de ke hewteyanê peyênan de Rojhelatê Mîyanênî de zêde bibi, kewt qonaxêko newe. Mabênê Amerîka û Îranî de adirbestêko demkî ame eşkerakerdene û Îsraîlî zî no qerar qebul kerd.
Dewletê Yewbîyayeyî yê Amerîka (DYE) û Îranî bi şertê akerdişê Neqebê Hurmuzî, adirbestêkê 15 rojan qebul kerd. Na peymana ke ameya kerdene, nêverdana ke herême de karesatêko merdimî biqewimîyo. Yeno pawitene ke her di terefî zî 10ê nîsana 2026î de, Îslamabad de serê masaya muzakereyî de ronişê.
Serekê DYE’yî Donald Trumpî eşkera kerd ke înan verê ke wextê hêrişan bêro, na adirbest dihetî ya seba 2 hewteyan qebul kerda. Trumpî dîyar kerd ke şertê bingeyîn ê adirbestî o yo ke Kendawa Hurmuzî fîîlî û bi şeklêko ewle reyna akero.
Îranî seba agirbestî 10 madeyî pêşnîyaz kerdî
Trumpî platformê medyaya dîjîtal Truth Socialî de derheqê babete de eşkerayî daye û wina vat: “Pêvînayîşo ke mi Serekwezîrê Pakîstanî Şehbaz Şerîf û Mareşal Asim Munîrî reyde kerde de, înan min ra waşt ke ez planê xo yê hêrişê vera Îranî vindarna û bi şertê ke Komara Îslame ya Îranî qebul bikero, Neqebê Hurmuzî bi şeklêko tam, na deqîqe de û bi ewle akero. Ez qebul kena ke bombabaran û hêrişê vera Îranî seba di hewteyan vindarna. Na adirbest do biba dihetî. Sebebê nê qerarî o yo ke ma rewra yo ke resayê heme amancanê xo yê leşkerîyan. Derheqê peymanêka aştîya demderge ya Îranî reyde û aştîya Rojhelatê Miyanênî de, ma zaf aver şîyî.”
Trumpî dewamê eşkerayîya xo de îfade kerd ke ey Îran ra pêşnîyazêko 10 madeyan girewto û vat ke seba îmzakerdişê rewşa peyêne ya peymanê, hewceyîya înan bi di hewteyan est a.
Konseya Ewlekarîya Neteweyî ya Îranî zî qebul kerd
Eşkerayî ra pey, Konseya Berze ya Ewlekarîya Neteweyî ya Îranî zî eşkera kerd înan vindertişê şerî seba 15 rojan qebul kerdo. Reyna, terefan pê kerd ke roja îne muzakereyê mabênê DYE û Îranî, Pakîstan de dest pêbikerê. Îranî da zanayene ke wextê adirbesta di hewteyan, bi peymanêka dihetî eşkeno bêro dergkerdene.
Îsraîlî piştgirî daye qerarê Trumpî
Îsraîlî piştgirî daye qerarê agirbestî. Ofîsê Serokwezîrê Îsraîlî Bunyamîn Netanyahuyî eşkera kerd ke ê piştgirî danê qerarê Trumpî. Îsraîlî bal ant ser ke ganî êdî Îran tehdîdanê sey nukleer, balîstîk û “terorî” nêkero. Ofîsê Netanyahuyî eşkerayîya ke daye rojnamegeran de eşker kerd ke Lubnan mîyanê qerarê adirbestî de nîyo.
Pakîstanî mabênkarî kerd
Seba vindertişê şerî, Pakîstanî rol girewt. Rayberîya Îslamabadî eşkera ke pêvînayîşê dîplomatîkî yê mabênê DYE û Îranî bi şeklêko îstîqrar û biqewet aver şonê.
Tehran: Eke hêrişî vindarê, operasyonê pawitişî zî vindenê
Wezîrê Karanê Teberî yê Îranî Seyîd Abbas Arakçî, nêzdîbîyayîşê rayberîya Tehranî ya seba adirbestî, çarçewaya “pawitişî” de pênase kerd. Îranî ragihand ke eke hêrişê serê Îranî vindarê, cewabê leşkerî zî do biqedîyê. Eşkerayî de ame vatene ke Neqebê Hurmuzî do bi şeklêko ewle bêro akerdene û koordînasyonê na yewe do bêrokerdene.
Vayîya petrolî kewt
Tesîrê tewr bilez ê eşkerayîya adirbestî, pîyasayanê dinya de ame vînayene. Seba îhtîmalê girdbîyayîşê şerî û girewtemendişê Neqebê Hurmuzî, vayîya petrolî eşkerayî ra dima kewt.
Her di terefan zî xo serkewte îlan kerd
Her çend her di terefî zî cehd kenê ke şarî rê mesajê “serkewtişî” bidê zî, goreyê rewşa nikayîne wina yeno erjnaye ke her di terefî zî nêresayî amancanê xo û yew zî ser nêkewt. Rayberîya Washingtonî seba serkewtişî amancê leşkerî yê operasyonan vetî vernî. Îranî zî seba serkewtişî mesajê “serê lingan de mendiş” dano. Îranî zaf fermandar û rayedarê bingeyî yê rejîmî kerdî vîndî û zaf dezgehê înan zerarêko mezin ê canî û madî dî. Amerîka zî amancê xo bi şer û operasyonan nêfîna dest. Ajans û rojnameyê dinya na yewe sey “vîndîkerdişê dihetî” pênase kenê.
