Deklarasyonê Newroza 2026î ame eşkerakerdene. Aktîvîsta TJA’yî Fatma Albay metnê deklarasyonê wend û krîzê Rojhelatê Mîyanên û dinya ard vîr û wina vat: “Vera destkewteyanê ke şarê kurdî bi polîtîkayanê newe yê înkar û plananê çinkerdişî yenê rayraberdene. Vera nê polîtîkayan şarê kurdî dorê destkewteyanê Rojava û Kurdîstanî bîyê yew û îradeyê xo yê pawtişê heqanê xo yê tarîxî mojna. Her ke yewîya neteweyî xurt bena, destkewteyê demokratîk ê şarî bingeyêko hîna xurt de yenê ronayene.”
Koordînasyonê Merkezî yê Newroze bi amancê eşkerakerdişê deklarasyonê Newroza 2026î ke bi sloganê, “Newroza Azadîye û Yewîya Demokratîke” do bêra pîrozkerdene, Sumerpark ya Amedî de kombîyayîşê çapemenî kerd. Hemserekê Pêroyî yê DEM Partî Tuncer Bakirhan, Hemsereka Pêroyî ya DBP’yî Çîgdem Kiliçgun Uçar, aktîvîsta Têgêrayîşê Cinîyanê Azadan (TJA) Fatma Albay, Hemverfekê Înîsîyatîfê Yewîya Dmeokratîke Mehmet Kamaç, endamê Meclîsê Ciwanan, temsîlkarê partî û rêxistinanê sîvîl ê komelkî zî tede xeylê welatijî kombîyayîşê eşkerakerdişê deklarasyonî bîyê. Metnê deklarasyonê Newroze yê bi kurmancî Aktîvîsta TJA’yî Fatma Albay ra yeno wendene.
Deklarasyono ke hetê Fatma Albay ra ame wedene, wina yo:
“Serdemêk de ke kaosê sîstemî xorînêr beno, hêzê hegemonîkî Rojhelatê Mîyanênî de plananê dîzaynkerdişî yê neweyan virazenê û wazenê statuyê dewleta neteweyîya seserre ke înkarê şarê ma û parçekerdişê welatê ma ser o ame awankerdene dewam bikerê. Vera destkewtişanê ke şarê kurdan bi bedelanê giranan girewtî, seke Rojawanê Kurdîstanî de ame dîyene, sîyasetê neweyî yê înkarî û planê çinkerdişî yenê ramitene. Vera nê sîyasetan şarê kurdan dormeyê destkewtiştanê Rojawan û Kurdîstanî de bî yew, tradîsyonê xo yê xoverdayîşî bi têkoşînê xo yê bi hemrayîye yê çarhetan dinya reyde globalîze kerd û îradeyê xo yê pawitişê heqanê xo yê tarîxîyan nîşan da. Serkewtişo mende yê nê têkoşînî û pawitişê nê destkewtişî bi xurtkerdişê yewbîyayîşê neteweyî hêzdar beno; tepşêko sîyasî yo hempar, fehmêko hempar ê pawitişî û perspektîfêka ameyoxê hemparî sey îfadeyê rêxistinkerdeyî yê yewbîyayîşê neteweyî aver şino. Her ke yewbîyayîşê neteweyî xurt beno, destkewtişê demokratîkî yê şarî bingeyêkê xurtêrî ser o yenê ronayene.
Newroze îradeyê estbîyayîşî ya
Serdemêk de ke averşîyayîşê herêmkî û cihankî zêde yê, ma bi şîarê “Newroza Azadîye û Yewbîyayîşê Demokratîkî” pêşwazîya Newroza 2026î kenê. Seba şarê kurdan Newroze vera zilmî serewedartişêko tarîxî yo, vera înkarî îradeyê estbîyayîşî yo, vera zordayîşî xoverdayîş o û vera koletîye adirê azadîye yo. Şarê kurdan ke nasnameyê ci ameyê înkarkerdene, ziwanê ci ameyo qedexekerdene û ameyo waştene ke îradeyê ci bêro destserronayene, bi rêxistinbîyayîşê dormeyê adirê Newroze de ke bi mîrasê kulturî û komelkî ameyo girkerdene, vîrê xo yê tarîxî pawit, xoverdayîşê xo xurt kerd û rayîrşîyayîşê xo yê ver bi azadîye dewam kerd. Newroze bîya fehmêko sîyasî ke xoverdayîşê pêserbîyayeyî yê ameyoxî têkoşînê nikayî reyde kena yew û îradeyê awankerdişê cuyêka azade ya seba ameyoxî xurt keno.
Rayîrşîyayîşo tarîxî do bi yewîya neteweyî xurt bibo
Her adiro ke warê Newroze de yeno tavistene do îradeyê şarê ma yê xoverdayoxî zêde bikero, yewbîyayîşê ma xurt bikero û bibo sembolê qerardarîya ma ya pawitişê ameyoxê ma yê hemparî. Warê Newroze do fina şahîdîya berzkerdişê waştişê şarê ma yê azadîye, rêxistinkerdişê îradeyê xo û nîşandayîşê qerardarîya xo ya seba awankerdişê ameyoxêko demokratîk bikerê. Mîrasê tarîxî yê Newroze do têkoşînê ma roşn bikero û kulturê xoverdayîşî ke bi seserran ameyo viraştene, sey hêzo tewr bingeyin ê pawitişê estbîyayîşê şarê ma do fina bêro gandarkerdene. No rayîrşîyayîşo tarîxî do bi xurtkerdişê yewbîyayîşê neteweyî xurt bibo; destkewtişî do bi îradeyê rêxistinkerde yê yewbîyayîşê neteweyî bêrê pawitene û bi hêzêko girseyî ver bi ameyoxî biherikîyo.
Şarê kurdî îradeyê xo mojna
Prosesê tarîxî yê Haştî û Komelê Demokratîkî ke hetê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ra 27ê sibata 2025î de ame destpêkerdene, serra xo ya yewine temam kerd. Abdullah Ocalanî û têgêrayîşê ci seba averberdişê prosesî berpirsîyarîyê xo yê sîyasî ardî ca. Heme nê prosesî mîyan de şarê kurd peyê îradeyê xo yê sîyasî de vindert û piştî daye averberdişê vurîyayîşê demokratîkî. Gama ke hetê têgêrayîşê ci ra seba cewabdayîşê vengdayîşê tarîxî ya Birêz Ocalanî ameye eştene, îradeyê şarî seba awankerdişê cuyêka seypê û hempare xurt kerd û bi hêzê rêxistinkerde yê şarî kuçan ra girs bî û potansîyelê xo yê seba vetişê encamanê sîyasîyan eşkera kerd.
Ganî meclîs qanûnanê laziman veja
Her çiqas ke mîyanê Meclîsî de awankerdişê komîsyonêk hetê dewlete ra nê prosesî de muhîm bo zî, raporo peyên ke ame weşanayene, hetê tedeyîyê xo ra cewabê hêvîyanê şarê kurd, kes û komanê bindestan û raya pêroyî ya demokratîke nêbî û eynî wext de hewcedarîyanê tewr kêmîyan ê çareserkerdişî ra zî dûrî mend. Çi heyf ke nameyê mesele zî rast nêame ronayene. Meclîs û sîyaseto ke cayê çareserkerdişê meselan o, çareserkerdişê meseleyê kurdan de wêrekîye nîşan nêda û berpirsîyarîye ra rema. Pê heme kêmanîyanê xo zî muhîm o ke pêşnîyazê derheqê demokratîkbîyayîşî de ke raporê Komîsyonê Meclîsî de yê wextê tewr kilmî de bêrê caardene û seba qonaxê dîyinî yê prosesî lez û bez serûberkerdişê hewceyî yê qanûnî û destûrî bêrê viraştene.
Azadîya Abdullah Ocalanî lazimtîyêka tarîxî ya
Garantîkerdişê azadîya fîzîkîye û şertê xebitîyayîşê azadî yê Birêz Ocalanî ke seba averberdişê çareserîyêka demokratîke û awankerdişê haştîyêka menda sermuzakerekar o, çarçeweya prensîbê hêvîye de bîyo hewcedarîyêka tarîxî û sîyasîye. Nê bingeyî ser o na Newroze de ma do berpirsîyarîya hîrakerdişê têkoşînê azadî prosesê Haştî û Komelê Demokratîkî de hîna bi hêz bigîrê xo ser û hedefê komelêko demokratîk do bi qerardarîyêka girde aver berê.
Felsefeyê Jin Jîyan Azadî bi mizgînîya cuyêka newa
Waştişê cuya seypê û edaletî mîyanê şar, bawerî, kedkar û ciwanan de bi têkoşînê rêxistinkerdeyî girs beno; cinîyî pêşengîya nê têgêrayîşî kenê. Îradeyê azadîya cinîyan ke xoverdayîşê Rahşan, Ronahî, Zekîye û Bêrîvanan de xo nîşan da, ewro bi felsefaya “Jin, Jiyan, Azadî” seba cinîyan ê çarhetanê dinya beno şîara azadîye; porê înan ê apeydayeyî de beno global û seba merdimîye mizgînîya cuyêka newîye dano. No têkoşîno ke vera serdestîya camêrdan, sîyasetê şerî û sîstemî de ke dişmenê cinîyan o, wirzîyeno pay, hêzê awankerdiş û ronayîşê komelêkê demokratîkî xurt keno.
Ciwanî îdealê cuya azade aver benê
Ciwanê azadî, awankerdişê netewa demokratîke de hêzêko bîn ê pêşeng ê, sey îradeyêko tarîxî yê têkoşîne cayê xo xurt kenê, tradîsyonê xoverdayîşî gênê xo dest, “ruhê ciwanîye” neslêk ra resnenê neslê bînî û enerjîya rayîrşîyayîşê azadîye zêde kenê. Sey hêzê dînamîkî yê têkoşînê vera înkar, asîmîlasyon û sîyasetê bênasnamekerdişî de ciwanî bi fîkr, rêxistine û çalakîyanê neweyan erjê cuya komunale pawenê, îdealê cuya azade aver benê û awankerdişê komelêkê demokratîkî de pêşengîye kenê.
Adirê Newroze îradeyê yewîye xurt keno
Serdemêko winayên de Newroza 2026î prosesêkê tarîxî de yena pîrozkerdene ke xoverdayîş girs beno, waştişê azadîye hîra beno û têkoşînê seba komelêkê demokratîkî reseno qonaxêka newîye. Adirê Newroze bi îradeyê yewbîyayîşê neteweyî, qerardarîya azadîye û hêzê têkoşînê rêxistinkerdeyî hîna vêşêr xurt beno. Ma venga ciwan, cinî, kedkar û heme şarê xo yê azadîwazan danê ke pîrozkerdişê Newroze de ma pîya bibê; seba yewbîyayîş, azadî, demokrasî û seypêyî têkoşînê xo xurt bikerê.”
Fatma Albay deklarasyonî bi vatişê, “Roşanê Newroze heme şaran rê pîroz bo” qedêna.
