Şarê dewa Pilwenge Gaxane ke ame pîr û talibi pîya şonê serê jîyaranê xo, cem girêdanê û minetê xo kenê. Pîlwenge 94î ra tepîya hetê eskeran ra ameya talkerdene. Serra 2000î ra dima peyser ameyê dewa xo û nîka wazenê îtîqatê xo sey zemanê verî biramnê.
Îtîqatê kirmancîye de cayê zimistanî zaf muhîm o. Eke bî zimistan Gaxan, Xizir ê Xelasî, Hewtemal, Qere Çarseme yê Adare, Newroz, Pewr û Pîre mîyanê îtîqatî de cayê xo gênê. Dewa Pîlwenge Dêrsim de û mîyanê heme elewîyan de dewêka namdar a. Çike bingeyê ucaxanê elewîyan ê zafîne Pîlweng ra vejîyayo.
Dewa Pîlwenge serranê 90î ra dima hetê dewlete ra ameya talkerdene û veşnayene. 2000î ra dima dewijan, zafêrê înan zî kokiman xo vera dewe girewt. Wazenê weşîya xo dewa xo de bi ziwanê xo, îtîqat û kultirê xo biramnê.
Kokimanê Pîlwengijan bawerîya verêne û yê nikayîne ser o ajansê ma rê qisey kerd.
‘Îtîqatê xo xo vîr ra mekerê’
Kokimê ke ameyê cem înan ra yewe zî Çîçeg Ateş a, qiseykerdişê xo de ogita xo ya verêne vana jîyar û dîyaranê ma ra durî meşêrê. Aye bi xo zî ewladê ucaxe ya wina vana: “Yeme jîyarû xo, cem girêdame, pîyê mî dewrês bî, ma adir kerdêne we, hîrê tenî zerevetî eştêne adir. Pîyê mî cem gîrêdêne, demenu, usifû paxê avîg ra amêne. Veng dêne heqî, der û cîranî amêne. Danî dêne ser, tayê berdêne şanitêne serê malî ro, roje gûretêne. Ma lêle ra awe Gaxan ardêne, pijikitêne zereyê çeyî ra. Cîranan ameyne werdêne. Nîyaz potêne, sodîr ke cîranî ameyî pîya pare kerdêne. Rojê Xizir Xelasî de qavûte dêne ser, çilayî vesnêne, vatêne ke, Xizir yeno ser, nîyaz potêne. Nika îtîqat jêde nêmendo. Pêrûne jîyar û dîyaranê xo ra wayîr vejîyê.”
‘Veren de îtîqat rind bi’
Besê Katûrmane 90î serrî ya û na kokîmîya xo de îtîqatê xo ramnena û ma rê zî qisey kena: “Ma her serre, qirvanî kerdêne, sarê ma, Varanîz ra amêne, Tûlîk ra, Agdat ra, Pax ra amêne. Ware bi ware cîranî ameyne dewa ma, zerevetî potêne. Çîyêke mend, pîya berdêne. Xelas de, pê çeverê axure de, bize bibo, keleje bibo, çi ke bibo ardêne kerdêne qirvan.”
‘Ma îtîqatê xo xo vîr ra nêkîme’
Musa Katûrman zî cem û cemat ser, ziwanî ser ma rê qisey keno: “Serra newîye de pîr û rayverî amêne, cem girêdêne. Aşîrî amêne pêser. Îtîqat çutur ke bî, hîn kerdêne. Pêrûne zerê xo de çî esto, îtîqatê xo hîn ramîtêne. Zonê xo de cem gîrêdêne, veng dêne heqî, veng dêne jîyar û dîyaran û pexamberan. Ma îtîqate xo, xo vîrîra nêkeme. Seveta qomê xo, mînete kerdêne, vatêne ya ûcax, ya heq, mîlaketê serra newîye, ma rê rîndîye, biratîye û aştîye bîyarê.”
