Hemserekê Desteya Perwerdeyî yê Bakur û Rojhelatê Sûrîye yê verên Bekîr Cerade bi vîr vist ke verê Şoreşê Rojawanî heqê perwerdeyê ziwanê kurdkî qedexe bi û va ke Şoreşê 19ê Temuze bi azadîya ziwanê kurdkî û heme ziwananê cîyayan ê Sûrîye.
Rojhelatê Kurdistanî û Sûrîye de serra 2011î de şerê zereyî dest pê kerd. Dima şerê zereyî zaf hêzê paramîlîterî herême de vejîyayî holî û dest bi qirkerdişê şaran kerdî. Hêzê hegemoyî ke berjewendîyê înan herême de estîbî, paştgirî înan hêzan dayî. DAIŞ’î bi paştgirîya înan hêzan Sûrîye û Iraq de zaf cayan îşxal kerdî. DAIŞ ke artêşa 2 dewletan nêeşkaye verê ci bigîro, Yewîneyê Pawitişê Cinîyan (YPJ) û Yewîneyê Pawitişê Şarî (YPG) Kobanê de verê ci girewtî û seba heme şaranê cîhanî bîyî rûmetê merdimeyîye.
Dima têkberdişê DAIŞ’î şaristanê Kurdistanê Rojawanî de 19ê Temuze 2012î de serê cû şarê kurdî û şarê herême yê ke uca de ciwîyenî, bi nameyê “Şoreşê Rojawanî” yew gam dest pê kerdî. Bi Şoreşê Rojawanî reyde zaf vurnayîşî herême de aver şîyî. Bînkeyeyê herême û şaristanê ke hêrişan de rijyabî reyna ameyî awankerdene. Seba awankerdîşê cuyêka newîye û komelêkê bi yewbînî girêdaye, Rayberîya Xoser ya Bakur û Rojhelatê Sûrîye nêweşxane, wendegeh, zaningeh, Meclîsê Şarî, komînê aborîye awan kerdî û herême de zaf vurnayîşî aver şîyî.
Yew zî înan ra sîstemê perwerdeyî yê serê esasê Neteweya Demokratîkî bi. Destpêk de Sazîya Ziwanê Kurdkî (SZK) Wendegehê Şehîd Osman (Osmanê Dadelî) de seba amadekerdişê mamostayan perwerde da destpêkerdiş û uca de mamostayî ameyî resayîş. Dima Awankerdîşê Rayberîya Xoser ya Bakur û Rojhelatê Sûrîye zî serra 2014î de Desteya Perwerdeyî bi hawayêko fermî awan bî.
Hemserekê Desteya Perwerde û Banderkerdişî yê Herêma Fîratî ya Bakur û Rojhelatê Sûrîye yê verên Bekir Cerade serê Şoreşê 19ê Temuze û bandora aye ya serê ziwanî de Ajansa Welatî (AW) rê qisey kerd.
‘Şoreşê 19ê Temuze raştîya tarîxî awan bî’
Bekîr Cerade ard ziwan ke Şoreşê Rojawanî, şoreşê ziwan û cinîyan bîyê û wina va: “Verê Şoreşî Sûrîye de heqê şaran ameyene binpaykerdiş. Bawerî û neteweyê cîya nêameyene qebulkerdiş. Netew-dewleta Sûrîye serê bingeyê yew ziwan, yew netewe, yew bawerî û yew ala ameyî awankerdene û heme neteweyê cîya çin ameyî hesibnayene. Na yew zî her tim xo reyde aloziyî ardî. Çikî tu şar bê ziwan û nasname nêeşkeno biciwo. Ziwan heqê bingeyî yê merdiman o. Heqêko xozayî yo. Pêameyîşê mîyanêneteweyî de zî o heq ameyo destnîşankerdiş. Mîyanê Sûrîye de bi taybetî şarê kurdî û şarê cîyayî nê pêameyîş û heqî ra bêpar ameyî veradayene. Yew tîpê kurdkî beno sebebê hepskerdiş û kiştişî. Labelê bi Şoreşê 19ê Temuze reyde ganîkerdişê raştîya tarîxî awan bî. Zaf şar û dîn û bawerî mîyanê Sûrîye de est ê labelê sey çin ameye hesibnayene. Şoreşê 19ê Temuze înan raştîyanê tarîxî ganî kerd.”
‘Ma bi ziwanê dayîka xo azad bîyî’
Dewamê qiseykerdişê xo de Bekîr Cerade ard ziwan ke dima şoreşî xebatanê perwerdeyî û bandorkerdişê ziwanî zî dest pê kerdî û wina dewam kerd: “Dima şoreşî rûpelêko newe ame akerdiş. Çîyê ke ma ra ameyî qedexekerdene û ma ci ra mehrûm bîyî, êdî ma eşkayî înan ser o bixebitî û bicuyê. Ma bi ziwanê dayîka xo azad bîyî. Domanê kurd, ereb, tirkmen, suryan û heme neteweyan azad bîyî ke bi ziwanê xo perwerde bibî. No yew zî mîyanê şaran de beno sebebê aşîtî û heskerdişî. Sîyasetê çewtî û yewbînî qebulnêkerdiş bîyî sebebê zehmetî û aloziyanê pîlan. Labelê bi sîstemê Neteweya Demokratîkî ke seyyewbînanîya şaran esas gêno, aloziyanê mîyanê şaran de zî çareser keno.”
