Dima hêrişanê Îsraîlî yê ke vera Îranî ameyê kerdene dewletanê dinya ra reaksîyonî ameyî. Zaf dewletanê rojhelatê mîyanênî hêriş şermezar kerd, dewletanê ewropa zî agêrayîşê diplomasî kerd.
Eşkerakerdena Îsraîlî ya ke serê nameyê “Operasyonê Mertalê Cihuyan” hêrişê “vergirextene” vera Îranî ameyo kerdene ra dima zaf dewletanê dinya reaksîyon nîşan da. Tayê dewletena hêriş şermezar kerd, tayê dewletan agêrayîşê dîplomasî ser vengdayîş kerd, tayê dewletî bêveng mendî û Amerîka zî eşkera kerd ke ey zî piştîya nê hêrişî de ca gênê.
‘Operasyon bi hewa û dengiz ra yeno kerdene’
Îsraîlî nameyê, ‘Operasyonê Mertalê Cihuyan’ hêrişê xo kerd o. Rayraberanê Îsraîlî çapemenîya Cihuyan rê eşkera kerd ke vera tehtîdê Îranî hedreyîyêka hîraye ameya kerdene û naye ser Îsraîlî derbeyê giranî dê Îranî ra. Rayraberan da zanitene ke hêriş asmên û dengiz ra ameyo kerdene. Îsraîlî va “Ma vera heme hêrişanê Îranî hedreyîya xo ya ke hewce kena girewta.”
Îran: Ma hedreyîya verpersêka “Kiştoxe” kerd a
Rayraberanê Îranî zî ard vîrî ke vera Îranî Îsraîlî hêrişê zaf girdî kerdê û nê vatî: “Seba şerê sîyonîstan ma hedreyîyêka hîraye kerd a. Ma werpersêka “kiştoxe” bidim ci.” Îranî da zanitene ke rîyê asmênî heme seferan rê ameyo girewtene. Heto bîn ra çapemenîya Îranî da zanitene ke DYA zî terba nê hêrişan bîya û hedkarîya Îsraîlî kena. Goreyê çapemenîya Îranî Midûrîyeta Îstîxbaratî yê Mihafizanê Şoreşî û xeylî cayê Tehranî ameyê bombakerdene. Gorêyê agahîyanê peyênan Îranî zî vera Îsraîlî fuzeyê şerî ruşnayê. La belê encam çiko hîna nêbîyo eşkera.
Xamaney Tehran ra ame vetene
Goreyê xebera Reûtersî Serekê Olî yê Îranî Ayetûllah Alî Xamaney Tehran ra ardo vetene û berdo ‘cayêko bi ewle’ de ca do ci. Ajansî da zanitene ke na agahîye hetê rayberanê Îranî ra zî ameya rastkerdene.
DYA: Ma rewşe nêzdî de teqib kenê
DYA’yî reaksîyonê xo yê verênî de eşkera kerd ke Waşîngton nê durimî bi baldar teqîb keno. DYA eşkerayîyêka kilme dê. Eşkerayîye de ame dîyarkerdene ke girannêbîyayena şerî seba înan muhîma. Ey rewşe nêzdî de teqîb bikerê. DYA’yî zî teyîd kerd ke hêrişî asmên û dengiz ra yenê kerdene û hêjayê vatene yo ke şerê 12 rojan o ke aşma Hezîrane de bî o wext hêrîşê dengizî nêbîbî.
Senatoro Muhefezekar Lindsay Grahemî zî bi vatena “Kayî dest kerd ci. Ma seba Îsraîlî dua kenê’ piştî dê operasyonî. Wezîrê Karê Teberî yê DAY’î Marco Rubîoyî zî derheqê şerî de ard ziwan ke DYA terba şerî nêbîya û hetê Îsraîlî ra ameya xeberkerdene ke nê operasyonî bikero.
Tirkiya hêrîş şermezar kerd
Wezaretê Karê Teberî yê Tirkiyayî eşkerayîyê dê û hêrişê Îsraîlî şermezar kerd. Eşkerayîye de hêriş hişk ame şermezarkerdene û vajîya ke gamê şerê herçi şonê herême de zêde kenê û şertanê aştîye şanenêwe. Anqara veng da ke her di hetî zî xo vera raya diplomasî bigê. Tîrkîya hişyar kerd va na rewşa nîyanêne îhtîmalê şerê herêmê kena zêde.
Yewîya Ewropayê: Rageşî divê bê kêmkirin
Rayberîya Yewîya Ewropayî zî yew eşkerayîye dê û seba têkewtişanê Rojhilatê Mîyanênî ey zaf xemgîn û fikar ê. Eşkerayîye de ame dîyarkerdene ke bilindkerdena şerî ewlehîya herême û dinya bikero xetere.
Paytextê Ewropayî veng da her di hetan va fek ziwan û gamanê şerî ra veradê û kanalanê dîplomatîkan akerde verdê.
Irakî venga kombîyayişê Neteweyanê Yewbîyayeyan kerd
Hukmatê Irakî zî bi eşkerayîyê hêriş sermezar kerd û vat ke hêriş pankerdena prensîbanê mîyannetewana. Baxdadî vengê Neteweyanê Yewbîyayeyan kerd ke serê ma mesela kombîyayîşê bêro viraştene. Baxdadî eşkerayîye de va eke vêrnîya nê şerî nêro girewtene herême fîna mîyanê kirîzêko gird.
Neteweyê Yewbîyayî: Sivîlan bipawê
Rayberanê Neteweyanê Yewbîyayeyan zî serê na rewşe eşkerayîyê dê û va no şer rewşa sîvilan keno xetere û vengê her di dewletan da va: “Cuya sivîlan û pawitena sivîlan sere baldar nêzdî bibê. Raya sîyasî û diplomatîke akerde virdê.”
