Çalakî û serewedaritişê Îran û Rojhelatê Kurdîstanî roja 18. de dewam kenê . Goreyê çimeyanê ke agahî dayê Reutersî serewedaritişan de nêzdîyê 2 hezar kesî ameyê kiştene. Goreyê IHR’yî zî nêzdîyê 6 hezasr merdimî ameyê kiştene.
Çalakîker û aktîvîsto sîyasî Zagros Enderyarî dîyar kerd ke se ra 90ê komelî rejîmê Îranî nêwazenê û serewedaritişî do dewam bikerê.
Serewedaritşê Îran û Rojhelatê Kurdîstanî ke 28ê kanûna 2025î de dest pêkerdê, roja 18. de dewam kenê. 8ê çeleyî de pêroyî Îranî de esnafan dikanê xo girewtê. Şewa 9ê çeleyî beşdarîya şarî vejîyaye asta tewr core û goreyê agahîyanî ke rêxistinanê heqanê merdiman û çimeyanê herême ra ameyê girewtene, çalakî 111 şaristanan ra vila bîyê. Wendekarê unîversîteyan û esnafî pîya vejîyayê qadan û çalakî pêroyê Îranî ra vila bîyê. Hêzê rejîmî bi girewtiş û kiştişan cehd keno ke çalakîyan biqedîno. Rejîmê Îranî 8ê çeleyî de rasterast çalakîkeran ser o guleyî varnayê û bi seyan ciwanî kiştê. Goreyê çimeyanê ke agahî dayê Reutersî serewedaritişan de nêzdîyê 2 hezar kesî ameyê kiiştene.
Serekê Parlamentoyê Ewropayî Roberta Metsola hêrişê Îranî yê vera şaran şermezar kerdê û vat ke do hemverê rejîmî mîyanê têgêrî.
Wezîrê Karanê Teberî yê Îranî Abbas Arakçîyî zî 12ê çele de dîyar kerdbi ke înan heme çalakîkerî girewtê binê kontrolê xo. Sazgehê Komelkî yê Heqanê Merdiman ke merkezê ci Norveç o (IHR) dîyar kerd ke goreyê tay agahîyan Îran de nêzdîyê 6 hezar merdimî ameyê kiştene. Ajansê Reutersî zî dîyar kerd ke goreyê tay çimeyan nêzdîyê 2 hezar merdimî ameyê kiştene.
‘Rejîmê Îranî her tim reng û bawerîyanê cîyayan înkar keno’
Çalakîker û aktîvîsto sîyasî Zagros Enderyarî derheqê amancê serewedaritişanê şaranê Îranî de erjnayîşî kerdê. Zagros Enderyarî îfade kerd ke rejîmê Îranî heta nika binpaykerdişê heqanê merdiman ser o sîyaset keno û vat: “Îran de her tim reng û bawerîyê cîyayî ameyê binpaykerdene û înkarkerdene. Îran de her 3-4 serran de reyêk serewedaritişî yenê kerdene. Êlula 2022î de bi sloganê “Jin jîyan azadî” serwedaritişêko gird bi. Demêkî ra pey bi zor û tedayî no serewedaritiş ame vindanayene. La nê şorişî bi pêşengîya cinî û ciwanan de ame kerdene. 28ê kanûna 2025î de bi taybetî seba heqê ekonomîkî merkezê Bazarê Îranî de çalakî ameyê kerdene. Nê serewedaritşî ke Tahran de aver şîyê, dima heme şaristananê Îran û Rojhelatê Kurdîstanî ra vila bîyî. Îlam û Kirmanşanî de serewedaritişê girdî virazîyayê.”
‘Rejîmê Îranî çekanê giranan şuxulneno’
Zagrosî da zanayene ke 4 rojanê peyênan de bi seyan welatî ameyî kiştene û wina vat: “Tayê vîdeyoyî ameyî parekerdene ke bi seyan cenazeyî erd de yê. Hêzê rejîmê Îranî vera çalakîkeran çekanê giranan şuxulnenê. Tayê çimeyî dîyar kenê ke tena 4 rojanê peyênan de zafêrê hezar heta 2 hezar kesî ameyê kiştene.”
‘Cinî û ciwanî pêşengî kenê’
Zagros Enderyarî bale ante sebebanê hêrişanê wendekaran ser o û wina vat: “Şorişanê Îranî de û bi taybetî şorişê ‘Jin Jîyan Azadî’ de ciwanî bîyê pêşengê serewedaritişan. Seba pêşengîya ciwanan hukmat hîna zaf hêrişê ciwanan keno. Bi nê hêrişan wazenê rolê ciwanan ê pêşengîye bişiknê.”
‘Îran de yewîya şaran vejîyaye meydan’
Zagros Enderyarî derheqê ferqanê serewedaritişê şaran û serewedaritşê Jin Jîyan Azadî de zî vindert û vat: “Serewedaritişê Jin Jîyan Azadî destpêkî zaf rind bi. Reya yewine heme şaranê Îranî bi yew hewayêko yewbîyaye xo rêxistin kerd. Serewedaritişê Jin Jîyan Azadî de heme Îranî de yewîya şaran vejîyaye meydan. No serewedaritiş seba heme şaranê Îranî tecrubeyêka zaf rinde bîye. La Îran de pozîsyonê qadê sîyasî parçe yo. Hetê şarî de yewîye est a. Ganî hetê sîyasî yewîya xo xurt bikero.”
Zagros Enderyarî yewîya şaran ser o zî vindert û wina vat: “Komelê Rojhelatê Kurdîstanî komelo tewr rêxistinbîyaye yo. Hetê sîyasî de zî averşîyaye ya. Rolêko muhîm û pêşeng keweno milê şarê Rojhelatê Kurdîstanî ser o. Ez wina fikirîyena ke ameyozê Îranî do ameyoxêko federal û nemerkezî bibo. Heme şarê kurd û Îranî êdî no rejîmo verên ê Îranî qebul nêkenê. Sîstemêko nemerkezî wazenê.”
Zagros Enderyarî dardekerdişan ser o zî wina vat: “Îran bi her hewayî darê zorî şuxulnena. Nînan ra yew zî cezayê dardekerdişî yê. Îran cezaya dardekerdişî bi zanayîş û sîyasî şuxulnena. Bi nê cezayan wazena pêroyê komelî bitersna. Bi taybetî nê kerdişî Rojhelatê Kurdîstanî de bi hewayêko hovaen şuxulnena.”
