Bi munasebetê serrgêra 27ê sibate mesajê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî yo newe ame wendene û Ocalanî mesajî de vat ke ganî ma daraxê negatîfî ra vîyarê daraxê awankerdişê pozîtîfî û wina vat: “Entegrasyono demokratîkî rê qanûnê aştî lazim ê.”
DEM Partî derheqê serrgêra yewin a vengdayîşê Aştî û Komelê Demokratîk a vengdayîşê Aştî û Komelê Demokratîk ê 27ê sibate yê 2025î ke hetê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ra amebi kerdene, programêk organîze kerd. Pogram Sehneyê Yilmaz Guney ê qezaya Çankaya ya Anqara de ame kerdene. Zafêrê 150 sazgehê çapemenî û rojnamegeran programê taqîb kerd. Salona programî de bi Kurdkî, Tirkî û Îngîlîzkî pankarto ke ser de, “Serrgêra yewin a vengdayîşê Aştî û Komelê Demokratîkî” nuseno, ame aliqnayene. Mesajo ke bi Kurdkî, Tirkî, Erebkî û Îngîlîzkî ame parekerdeen, Tirkîya ci hetê Endama Heyetê Îmralîyî Pervîn Buldan ra ame wendene, kurmancîya ci zî hetê Sekreteryayê Îmralîyî Veysî Aktaşî ra ame wendene.
‘No vengdayîş komare reyde îlanê pêameyîşî zî bi’
Mesajê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî wina bi: “Vengdayîşê ma yê 27ê sibata 2025î beyanê ney o ke cayo ke sîyaseta demokratîke bêro kerdene, çek do bibo bêmana û îlanê ney o ke weçînitiş bi hewayêko eşkera hetê sîyasetî ra ameyo kerdene, yewîya prensîban a. Ma dewrê îsyanî yo negatîf bi îrade û pratîkêko yewhetî vîyarna. Proseso ke ma xo ra pey verda îspat kerd ke ma eşkenê sîyasetê teda û cîyakerdişî ra vîyarê sîyaseto demokratîk û vîyartişê entegrasyonî de hêzê ma yo muzakereyî est o. Vengdayîşê ma, konferans û kongreyî seba nê amancî bîyê. Qeraranê fesihkerdişê rêxistine û temamkerdişê stratejîyê têkoşînê çekdarî tena fermî û fiîlî nê, hetê zîhnî ra zî pakkerdişê teda û weçînitişê sîyasetî eşkera kerd. No eynî wextî de komare reyde îlanê pêameyîşê zîhnî zî bi.
Sirri Sureyya Onder
Serra vîyarte de mi îradeyê Birêz Erdoganî, vengdayîşê Birêz Bahçelîyî, destekdayîşê Birêz Ozelî û heme ferd û sazgehê sîyasî, komelkî û sîvîlanê ke destek da prosesî bi qîymet vînena. Û bi taybetî embazê ma Sirri Sureyya bi hurmet û hesretêko girdî reyde yad kena.
‘Dîyalektîkê tirk û kurdan’
Bê kurdan tirk, bê tirkan kurdî nêbenê. No dîyalektîkê têkilîyan xoserîyêka xo ya tarîxî est a. Metnê bingehin ê prosesê awankerdişê komare yewîya tirk û kurdan îfade kerdêne. Vengdayîşê ma yê 27ê sibate cehdêkê seba gandarkerdişê nê ruhê yewîye û waştişê Komara Demokratîke yo. Ma waşt ke mekanîzmaya ke gonî û şerî ra qewet gêna bişiknê. Herinda ke tarîxîbîyayîşê, ciddîyetê û rîskê meseleyî bêrê vînayene, goreyê menfaetanê sîyasî yê kilmdemî hereketkerdiş ma hemînan zeîf keno. Cehdê ke înkar û îsyanî domdare bikerê cehdê seba ke bêqanûnîya tewr girde bikero qanûn o. Ma astengîyê ke vernîya waûbirayîya ke di sey serrî yo wazenê bêra vurnayene vindertê, hewanê û lazimtîya huqûqê waûbirayîye bîyarê ca. Ma wazenê munaqeşa bikerê ke senî bibê yew û senî pîya bicîwîyê.
‘Ganî ma vîyarê daraxê pozîtîf’
Nika ganî ma daraxê negatîfî ra vîyarê daraxê awankerdişê pozîtîfî. Seba dewrêko newe yê sîyasetî, stratejîyê ci rê ber abeno. Ma dewrê sîyasetî ke teda ser o padê û bingeyê komelê demokratîkî û huqûqî ser o kenê amanc û ma heme veng danê heme hetan ke na het de îmkanan awan bikerê û berpirsîyarîye bigîrê.
‘Muhîm o ke dewlete vurîyayîşê demokratîkî de hîsdar ba’
Komelê demokratîk, pêameyîşêko demokratîk û entegrasyon, awanîya dinya zîhnîyetê dewrê pozîtîfî yê. Daraxo pozîtîf rêbazanê têkoşînê ke teda û zorî ser o yê, red keno. Awankerdişê pozîtîfî de hedef girewtişê tu sazgehêk nîyo, hedef o yo ke her ferdê komelî bireso berpirsîyarîyêk ke bieşko awankerdişê komelkî de ca bigîro. Amanc awankerdişî komelî reyde û mîyanê komelî de kerdiş o. Beşê bindestî, grûbê etnîkî, grûbê dînî û kulturî bi têkoşînêko demokratîk o rêxistinkerde eşkenê wayîrê awankerdişanê xo vejîyê. Nê prosesî de muhîm o ke dewlete hemverê vurîyayîşê demokratîkî hîsdar ba.
Entegrasyona demokratîke qasê destpêkê komare muhîm o. Qasê ci bi mana, ameyox û hêzî reyde estbîyayîş û zengînîye xo de hewîneno. Bingehê ci de modelê komelê demokratîkî est o. Alternatîfê rêbazanê cîyakerdişî yan zî asîmîlasyonî yê tersê ci ya. Vîyartişê entegrasyono demokratîkî de qanûnê aştî lazim kenê. Çareserkerdişê komelê demokratîkî mîmarîyêk û huqûqêk ke hetanê sîyasî, komelkî, ekonomîk û kulturî de averşîyayîşêk vîneno.
Ewro sebebê zaf problem û krîzan çinbîyayîşê huqûqêko demokratîk o. Ma çareserkerdişê huqûqî ke çarçeweya sîyasetê demokratîkî xo rê esas genê. Hewcedarîya ma ya nêzdîbîyayîşêk est o ke komelê demokratîkî rê ca akero, demokrasî rê ca akero û garantîyê huqûqî yê qewetinî virazê.
‘Ma hemwelatîya azade esas gênê’
Têkilîya hemwelatî ganî aîdîyetê milletî ser o nê girêdayîbîyayîşê dewlete ser o bêra viraştene. Ma hemwelatîyêka azade ke dîn, milîyet û fikîranê xo de azadbîyayîşî esas gêna bingeh genê. Senî ke dîn û ziwan nêşenê bêrê mecbûrkerdene, milîyet zî ganî nêro mecbûrkerdene. Têkilîya hemwelatîya destûrî ke sinorê demokratîkan û yewîtîya dewlete esas gêna, heqê îfadekerdişê azadane yê estbîyayîşê dînî, îdeolojîk, nasnametî û milîyetî û heqê rêxistinkerdişê xo de hewînena.
Ewro tu sîstemêko fikirî bê ke demokrasîye esas bigîro nêşeno lingan ser o bimano. Kewtiş û vejîyayîşî, tansîyon û krîzî demkî yê, demokrasî domdar o. Vengdayîşê ma tena Tirkîya de nê Rojhelatê Mîyanênî de zî seba ke problemê pîyacîwîyayîş û krîzê ke viraşto, amancê çareserkerdişî xo de hewîneno. Ma heqê estbîyayîş û îfadeyê azadane yê heme kesan pawenê ke zilmî reyde rî bi rî mendê.
‘Rolê cinîyan’
Cinîyê serê hêzanê komelkîyan de yê ke tu komel û dewletî bê ke ey bigîro mîyanê xo nêşeno xo bidomnê. Ewro tedaya mîyanê keyeyî de, kiştişê cinîyan, zextê pederşahî, heme projeksîyonê ewroyênê yê ke hêrişê tarîxî ke bi kolekerdişê cinîyan dest pêkerdibî. Nê semedî ra cinî parçeyo tewr azadîperwer û hêzê tehndayîşî yê entegrasyono demokratîkî yê.
‘Ziwanê serdemî û aqilo hempar’
Ziwanê serdemî nêşeno bibo ziwanêko ferman û otorîter. Ganî ma seba keso ke hemverê ma de yo, îmkanê xoîfadekerdişê, goşdarîkerdişê raştî û eynî wextî de zî îfadekerdişê raştîyanê xo bidê.
Caardişê nê heme babetan aqilêko hempar ê averşîyaye ke paştîya xo danê hurmetê hemverê yewbînan, wazeno.
Silam û hurmetanê xo reyde.”
