Amedijan derheqê prosesê “Aştî û Komelê Demokratîkî” de ke hetê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ra amebî destpêkerdene, gamenêeştişê dewlete rexne kerd. Şarî dîyar kerd ke game bi yew hetî nêbena û eke wina dewam bikero, bawerîya tu kesî bi nê prosesî nêmanena.
27ê Sibata 2025î de bi vengdayîşê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî dest pêkerd. Rixmo ke proses nêzdîyê serre û nêm o dewam keno zî, hema zî dewlete gamêka şênbere nêeşta. Na rewşa nedîyare mîyanê komelî de ters û bêbawerîyêka pîle awan kena. Hemwelatîyê Amedî derheqê gamenêeştişê dewleta tirkan û nê prosesî de ajansê ma rê qisey kerd.
‘Proses bi nê hawayî nêşono’
Welatîyê bi nameyê Recep Aygunî da zanayene ke wexto ke hema proses dest pênêkerdbi, merdiman nêşênayêne nameyê Abdullah Ocalanî bigîrê fekê xo, merdimî amebî gîrewtiş û wina vat: “Dima ke Devlet Bahçelî a eşkerayî daye, êdî rewşe biney Devlet Bahçelî tayê wextan na babete ano rojev û vano ‘Wa na dewa çareser biba û no proses bi serkewtiş bêro qedênayene.’ Labelê ez wina texmîn kena ke o ney tena sey manevrayêka sîyasî keno. Vano û dima ra vindeno. Kes goş nêdano ci. Ez bawer nêkena ke no proses ser bikewo. Tu hêvîya mi pê çin a. Dima ra zî reyna qeyuman tayîn kenê. Sey mîsal, Amed de û bi taybetî sûkanê kurdan de qeyuman tayînî şaredarîyan kenê. Qeyuman tayînê şaredarîyanê CHP û DEM Partî kenê. Kes goş nêdano qiseyanê Bahçelîyî.”
‘Kurdî êdî nêxapîyenê’
Welatîyê bi nameyê Nevzat Erencî zî prosesê ke serranê verênan de amebi verberdene ard vîr û vat: “Goreyê mi xejilnayîşî ra vêşêr çîyêk nîyo. Seba ke verê cû zî wina bibi. Ê zerrî ra nîyê. Hetêkî vat ke şima gamêk bierzê, ma zî do gamêk bierzê. Labelê ne ê hetî game eşt, ne zî nê hetî game eşt. Seba naye bawerîya merdiman pê nêyena. Seserrî yo senî dewam kerdo, na rey zî wina yo. Demo ke merdim welatanê dinya ra ewnîyeno, pêro kurdan ser o sîyaset kenê, menfaetê înan tede est ê. Her kes bi hawayêk wazeno kurdan bixapîno. Kurdî Kurdê verî nîyê, ê teqez hîşyar bîyê. Na game ra pê eke ê hîşyar bibê, êdî nêxapinîyenê.”
‘Heqanê şarê kurdî nêanê serê masayî’
Fetullah Demîrelî zî dîyar kerd ke prosesê “Aştî û Komelê Demokratîkî” bi gameeştişê yew hetî nêbeno û wina qisey kerd: “No proses tu bawerîye nêdano merdimî. Eke ti sebebê ci zî bipersî; verê hîrê aşman komîsyonêk seba aştî kom bibi. Demo ke temsîlkarêka aştî şîbî uca, serekê komîsyonî Numan Kurtulmuşî tira vatbi ke ‘bi Kurdkî qisey meke’ û bêrêzî kerdbî. Yanî naye ra pey, demo ke ma ewnîyenê, pêro nêzdîbîyayîşî sey yewbînî yê. Nê semedî ra tu bawerîya mi bi înan çin a. Seba ke bawerî biba ganî çi bêro kerdene? Ganî dewleta Tirkiya seba meseleyê kurdî û seba heqanê neteweyî yê kurdan ke ez binê ci bi taybetî xêze kena, gamanê şênberan bierza. Ewro ma vanê ke hûmara ma 35 mîlyon a labelê no şar nêşêno bi ziwanê xo yê dayîke perwerde bîvîno. No nêyeno qebulkerdene; dînya de çîyêko winasîn nêmendo.”
‘Ma wazenî gamî bi hemparî bêrê eştene’
Bayram Kanakî qiseykerdişê xo de dîyar kerd ke bi yew hetî tu proses çareser nêbeno û vat: “Nika Amed de rewşe zaf weş bîya. Şênayî ya, merdimî yenê û şonê; pêro bîyê way û bira, pêro bîyê embaz û dost. Ma zî wazenî ke nê prosesê çareserîye de na rewşe bi eynî hawayî dewam bikera. Demo ke hetêk gamêk bierzo yê bînî zî do gamêk bierzo. Na yewe nêbena ke yewhetî biba; merdim nêwazeno yewhetî bibo. Çi di hetî yan zî hîrê hetî bînî, merdim wazeno ke nê gamî bi hemparî bêrê eştene.”
‘Ma pêro way û bira yê, şer mîyanê ma de nêbeno’
Alî Ekînî zî qiseykerdişê xo de bale ant way û birayîya şaran û wina vat: “Seba dewlete zî, seba miletî zî her çî seba birayîya ma yo. Ma nêwazenê şer bibo. Ma wazenê her tim aştî biba, ma pêro bi way û birayîye qisey bikerê. Ma pêro bi aştî, mîyanê aştî de pîl bîyê. Ma pêro way û bira yê, şer mîyanê ma de nêbeno. Seba prosesî zaf çîyan vanê labelê nêanê ca zî. Însanî êdî aciz bîyê, êdî nêwazenê tira bawer bibê. Çîyan vanê û nêanê ca, ma na rewşe ra bi gazinc ê.”
