Amed – Rêvebera Rêxistina Sara Arzû Temo der barê têkoşîna ku jin didin wiha got: “ Jinên ku parçeyek vê civakê ne û ji civakê re pêşengiyê dikin dibin hedefa Dewlet Tirk û rejîma Sûriyeyê. Lê xebatên me yên wekheviyê tevî hemû êrîşan jî berdewam dikin û heta em civakê bigihînin felsefeya Jin Jiyan Azadiyê jî dê xebatên me berdewam bikin.”
Piştî Şoreşa Rojeva li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê gelek sazî û dezgehên ku li dijî tundiya li ser jinan xebat dimeşînin hatin avakirin. Tek ji van rêxistinan jî Rêxistina Sara ya Têkoşîna li dijî Tundiya li ser Jinan e ku di 1ê Tîrmeha 2013an de ji aliyê komeke mamosteyên jin ve li Qamişloyê hat avakirin e.
Rêxistina Sara ji roja ku hatiye avakirin heta niha ji bo mafên jina bi parêze di qadên aborî, siyasî, civakî, qanûnî, hwd de xebatên xwe dimeşîne. Em der barê xebatên ku tên meşandin û armancên rêxistinê bi yek ji rêvebira Rêxistina Sara ya Têkoşîna li dijî Tundiya li ser Jinan Arzû Temo re axivîn.
Arzû Temo di destpêka axaftina xwe de bal kişand ser pêvajoya avakirina rêxistinê û wiha got: “Rêxistina Sara di pêvajoya ku li hemû Sûriyeyê şerek hebû û jin bi hemû rengên tundiyê re rû bi rû diman de di 2013an de hat avakirin. Mixabin ji ber pergala ku mêran ava kiriye hê gelek jin nizanin ku mafên wan çine. Ji roja ku sazî hatiye avakirin heta niha em hewl didin jinan ji tundiyê biparêzin û wan bi rêya semîner û perwerdeyan hişyar bikin. Bi xebatên ku em didin meşandin em hewl didin di navbera herdû cinsan de wekheviyek bidin avakirin da ku herkes karibe jiyana xwe li ser mafên xwe bijî. Dema em xebateke ji bo hişyariya civakê ya li dijî tundiyê didin meşandin em bangê hemû jin û mêran dikin da ku herdû jî xwe nas bikin. ”
‘Parastina kuştinê tune’
Arzû Temo diyar kir ku ew ji sala 2013an heta 2024an wan xebatên xwe bi xurtî berdewam kiriye û wiha axivî: “ Bi xebatên ku me da meşandin rêjeya tundiyê kêmtir bûye. Em li tax, gund, navçe û bajaran xebatên xwe bi rêya semîner û serdanan bi rêve dibin. Me bi rêya semîneran qanûnên malbatê şirove kirin. Gelek jin hebûn ku hîna qanûnên malbatê nas nedikirin. Me bi rêya semîneran qanûnên malbatê da naskirin. Niha em muxareneya herêma Cizîrê û Firatê dikin. Em dibînin ku li herêma Cizîrê tundî hatiye kêmkirin. Çima hatiye kêmkirin. Sebebê wê çine? Ji ber ku qanûna jinan rolek çalak di nava civakê de lîstiye. Yên ku dixwazin sûcekî bikin û curmekî bikin, an ku jinekê bikujîn, tecawizî jinekê bikin, li jinan bixin, êdî qanûnên wê hatine diyarkirin. Yên ku bi zanebûn jinekê bikujin cezayê wan muebet e. Ji 25 salan heta 30 salan cezayê wî heye. Herkes dizane ku yên dest dirêjî jinan bike dê bê cezakirin. Ev zagon û qanûnên ku ji bo parastina mafên jinan hatine danîn, li pêşiya pergala baviksalarî rê girtiye. Ji ber ku qanûnên jinan hatine rûniştandin, ji sedî 60 qanûnên jinan li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê û bi taybet li herêma Cizîrê di meriyetê de ne. Lê li Iraqê qanûnên jinan, di nava civakê de rola xwe baş nelîstiye. Her kes dizane, di qanûnên Sûriyeyê de kesekî ku jinekê bikuje, sûcekî bike, 6 mehan dikeve hepsê û derdikeve. Di Hevpeymana Civakî ya Rêveberiya Xweser de kuştina bi navê şeref û namûsê de tune ye. Ev nayê qebûlkirin. Kuştin kuştin e. Parastina kuştinê tune. Kesê yek kuştibe dê cezayê xwe bikişîne. Ev qanûnên ku hatine avakirin ji bo parastina jinan e. Hemû qanûn ji bo parastina li dijî tundiyê ye.”
‘Tundî wek qeder hatiye dîtin’
Arzû Temo da zanîn ku li her derê cihanê tundî heye û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Îro dema em dinêrin li her derên cihanê bi her awayî li ser herkesê tundî heye. Lê li Rojhilata Navîn em bi tundiyê re zêdetir rû bi rû dimînin. Ji ber çi em dibên zêde ye ji ber ku li vê erdnîgariyê jin di bin navê namûs û şerefê de tên kuştin ev jî rê li ber tundiya zêdetir vedike. Di nav Rojhilata Navîn jin ji ber ku di bin desthilatiya mêr a hov de dijî neçar mane ku vê tundiyê wek qedera xwe bibînin. Ev neçariya qebûlkirina tundiyê di nav civakê de rê li ber avakirina çanda tundiyê vekiriye. Piştî avakirina Rêxistina Sara hişyariyeke di nav civakê de çêbû. Ji ber ku em di hemû xebatên xwe de belavokan belav dikin û hejmara ku karibin têkilî bi me re deynin jî li ser van belavokan dinivîsin. Di serdanên me yên taxan de jî em hewl didin rêya ku karibin li dijî tundiyê serî li saziyê bidin vebikin.”
Arzû Temo wiha dirêjî da axaftina xwe: “Em di hemû dozên tundiyê yên ku di nav Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê de tên dîtin de li gel jinan cihên xwe digirin. Vê piştgiriya ku em didin rê li ber nasîna me vekir. Jinên ku xebatên me dibînin êdî zanin ku em li dijî tundiyê qada ku karibin serî lê bidinê ne. Ji ber vê yekê ye ku serlêdanên jinan ên Rêxistina Sara sal bi sal roj bi roj zêdetir dibin. Jinên ku zanin em ji bo mafê jinan têdikoşin xwe zêdetir bi me digirin.”
Arzû Temo bi van gotinan dawî li axaftina xwe anî: “Mixabin di salên 2019, 2021 û 2022yan de kuştina jinan gelek zêde bûbû. Dîsa zewaca di temenê biçûk de hin heye lê ne wek berê ye. Dîsa pirzewac li gor demên berê kêmtir bûye. Lê lêdan û kuştina jinan hê jî gelek zêde ye. Di dozên heyî de carna jin û mêr lê hev tên. Lê di hin dozan de jin naxwaze bi mêrê tundrew re li hev were. An jî hin dozên ku nayên çareserkirin li mehkemeyên girêdayê Rêveberiya Xweser tên dîtin û li gor wî çareseriyek tê dîtin. Jinên ku parçeyek vê civakê ne û ji civakê re pêşengiyê dikin dibin hedefa Dewlet Tirk û rejîma Sûriyeyê. Lê xebatên me yên wekheviyê tevî hemû êrîşan jî berdewam dikin û heta em civakê bigihînin felsefeya Jin Jiyan Azadiyê jî dê xebatên me berdewam bikin.”
