Endamê Şubeyê OHD’yî yê Stenbolî Înan Poyraz derheqê qerarê Komîteya Wezîran a Konseya Ewropa de dîyar kerd ke Komîte Tirkîya ra vato ‘ganî qanûnan de vurîyayîş virazîyo’ û wina vat: “Gama ke heqê hevî bi ca bêro do mîyanê komelî de zî bawerîya çareserî zêde bibo. Ganî Tirkîya bilez vurnayîşanê qanûnî yê laziman bîyara ca.
Komîteya Wezîran a Konseya Ewropa 15 û 17ê Îlona 2025î de derheqê heqê hêvî yê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan, Emîn Gurban, Ciwan Boltan û Hayatî Kaytan de qerarê xo yo demkî eşkera kerd. Komîte qerarê xo de Tirkîya ra waşt ke vurîyayîşê qanûnan ê ke lazim kenê vejo û gamanê şênberan bierzo. Komîte seba caardişê nê qanûnan zî heta pêynîya aşma hezîrane ya 2026î dem dabi Tirkîya.
Buroyê Huqûqî yê Asrinî waşt ke komîte kom bibo
Buroyê Huqûqî yê Asrinî 10ê nîsane de muracatê Komîteya Wezîran ê Konseya Ewropa kerdbî û waştbî ke konsey seba “Heqê hevî” yê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan û girewteyê binan kom bibo. Muracat de ame dîyar kerdene ke Tirkîya heta nika seba heqê hêvî tu game nêeşta. Badê muracatê Buroyê Huqûqî yê Asrinî komîte kombîyayîşê xo yê 1537. de do babeta heqê hêvî bigîro rojevê xo û bi erjno.
Tirkîya hema zî tu game nêeşta
Aşma hezîranî rê 40 roj mendo la heta nika Tirkîya derheqê heqê hêvî de tu vurîyayîş nêviraşto. Endamê Komeleyanê Huqûqnasan seba Azadî (OHD) yê Şubeyê Stenbolî ra avûkat Înan Poyraz derheqê heqê hêvî û qerarê Komîteya Wezîran ê Konseyê Ewropa de Ajansê Welatî rê qisey kerd.
‘Ganî girewteyî bizanê ke do key vejîyo’
Înan Poyraz dîyar kerd ke ‘heqê hêvî’ bi hewayêko bîn heqê cuye yo û wina vat: “Heqê cuye zî no yo ke kesê yenê girewtene ganî bizanê ke do key hepisxane ra vejîyê. Verê cû seba sucanê giranan cezaya îdamî bîbî. Serranê 2000î de zî bi pêroyî mîyanê qanûnan ra ame vetiş. O wext birêz Abdullah Ocalan amebi girewtene, seba birêz Abdullah Ocalan zî heta peynî hepisxane de verdayîşî cezaya ‘muebetê giran’ ameye vetene. No zî seke yeno zanayene seba girewteyanê sîyasî yeno kerdene û ê heta heta hepisxane de manenê. No zî yeno nê manayê ke heqê cuye yeno binpaykerdene.”
‘Beno Komîte MHME de gerreyê Tirkîya bikero’
Babete ser o Înan Poyrazî îfade kerd ke serra 2014î de seba Abdullah Ocalan û tayê kesanê bînan zî MHME’yî qerar dabi ke badê 25 serran ganî girewteyî bizanê ke do hepisxane ra vejîyê û wina qisey kerd: “MHME’yî no qerar seba Îngilîstanî dabi. Cezaya îdamî û muebetê giranî telafîya ey çin a û nemerdimî ya. O wext seba birêz Abdullah Ocalan bikar arde. Badê MHME’yî qerar da ke ganî no qerar bêro caardene. Huqûqê mîyanneteweyî zî êdî wazeno birêz Abdulllah Ocalan azad bibo. Do aşma hezîrane de Komîteya Wezîran a Konseya Ewropa qerarêk bido. Beno ke komîte MHME’yî de gerreyê Tirkîya bikero.”
‘Seba demokratîkdîyayîşî vurîyayîş lazim o’
Dewamê qiseykerdişê xo de Înan Poyrazî îfade kerd ke Têgêrayîşê Azadîye çîyê kê kewtê serê milê ci bi ca ardê û wina vat: “ Badê ke birêz Abdullah Ocalan vat ke ‘nika ra dima ma çek rona, agêrayîşê çekan mimkun nîyo.’ Ganî Tirkîya zî bilez qanûnan de vurnayîş biviraştêne. Ewro taybetî ganî şertê birêz Ocalanî bêrê vurnayene. Sewbîna seba prosesê pêvînayîşan kenê ganî heq û emnîyetê înan qanûnan de bêrê pawitene. Ganî seba endamanê rêxistinê kesê çek veradayê, girewteyê sîyasî û kesê koçê teberê welatî kerdo qanûnî bêrê vetene. Seba komare demokratîk bibo û komel entegreyê prosesî bibo vurnayîş lazim o. Ewro kurdî est ê la nameyê înan çin o. Televîzyonî kurdî est o la serê qanûnê ziwanî de weşan keno. Ganî qanûnan de vurnayîşî bêrê kerdene ke şar zî bawer bikero.”
‘Na babete heta endamîye zî şina’
Înan Poyraz vîr vist ke Komîte tewr peynî heta aşma hezîranî dem dabî Tirkîya û vat: “Tirkîya endamê Parlamentoya Ewropa ya. Komîte Tirkîya ra vat ‘ ganî qanûnan de vurnayîşan virazê’. Konseyê Ewropa caardişê dewlete yê qeraranê MHME’yî şopnena. Derheqê dewletanê endam de ê ke qeraran bi ca nêyarê eşkenê caardişê cîyayan bidê kerdene. Eşkeno heqê vengdayîşê endaman seba qerarê bi ca nêardişî vindarno. No caardiş heta vetişê Konseyê Ewropa zî şino.”
‘Komel pabeyê caardişê heqê hêvî yo’
Derheqê babete de Înan Poyraz dîyar kerd ke gama ‘heqê hêvî’ bi ca bêro do mîyanê komelî de bawerî zêde bibo û qiseyê xo wina qedêna: “Komel zî pabeyê caardişê ‘heqê hêvî yo’. Mîyanê komelî de seba prosesî enerjîyêke zaf zêde est a. Sewbîna zî kesê ke nêwazenê proses aver şêro zî pabeyê rijiyayîşê prosesî yê. Ma hêvî kenê ke Tirkîya raya heqê hêvî bişopno. Eke dewlete hezîran qanûnan vejo, o wext no yeno manayê naskerdişê kurdan û çareserîya meseleya kurdî. Ganî dewlete qanûnê ke hewcedarî pê esta vejo û bi ca bîyaro.”
