Kurdîstan û Tirkîya de xirabbîyayîşê rewşa aborî ra her ke şono xirabtir bena. Na rewşe şarî ser o de tesîrêko nêgatîf keno û welatî nêeşkenê dayîşûgirewtişanê xo yê roşanî zî bîyarê ca. Şarê Êlihî dîyar kerd ke êdî rîyê krîzê aborî ra sey roşananê verênan nêeşkenê çi-mîyan biherînê.
Kurdîstan û Tirkîya de her roje rewşa aborî her ke şona xirabêr bena û şar zî nê krîzî ra zaf bi gazinc o. Serranê peyênan de êdî welatî sey verê nêeşkenê werd û hewceyîyanê keyeyê xo biherînê. Na rewşe ameya yew aste ke êdî welatî nêeşkenê debara keyeyê xo bikerî. Rîyê na rewşe ra welatî her tim narezîbîyayîşê xo yê seba sîstemî anê ziwan. Labelê reyna zî rayedarê dewlete gazincanê şarî nêgênê verçim û rewşe hîna xirabêr bena. Nê çîyî reyded, serranê peyênan de enflasyon her roje vêşî beno. Erefeya roşanî de fîyetê goşt, şeker û werdê bînî zaf vay bîyê. Na rewşe zî şarê feqîr ser o tesîrêko xirab kena û zafê înan nêeşkenê keyeyê xo rê qet çîyêk biherînê.
Şarê Êlihî pare kerd ke ê sey serranê verênan nêeşkenê padayîşê dayîşûgirewtişê roşanî bikerê û vat ke çîyê ke hewceyîya înan ci rê est a, goreyê serranê verênan des qat vay bîyê.
‘Mîlet feqîr o û kes nêeşkeno mesrefê xo yê roşanî zî bikero’
Welatîyanê Êlihî dîyar kerd ke rewşa aborî zaf çetin bîya û vat ke verê ê bi se lîrayan şîyêne bazar, zaf çîyî herênayênê, labelê nika êdî nêeşkenê sey verî çîyan biherînê. Înan xirabîya rewşa aborî ser o wina qal kerd: “Ma nika bi hezar lîrayî şonê bazar ma nêeşkenê çîyêk zî bîgîrê. Her çî panc qat bîyo vay. Verê kesêk xebitîyayêne des kesî weye kerdêne. Ewro des kes nêeşkenê yew kesî weye bikerê. Demanê verênan de merdiman ciranê xo rê zî qurbanek herênayênê, labelê nika merdim nêeşkeno xo rê goşt zî bîgîro. Milet feqîr o û kes nêeşkeno mesrefê xo yê roşanî zî biko. Çîyê werdî zaf vay bîyê. Ma hende krîzî dîyê labelê ma nêdibi ke esnafan zebeşe parçe-parçe rotênê. Nika êdî marketan de zebeşe bi nê tewirî yena rotiş.”
‘Şar zerrî ra nêwazeno dayîşûgirewtiş bikero’
Welatîyan gazincê xo wina îfade kerdê: “Herêma ma hîna zaf bi weyekerdişê heywanan mijûl bena. Labelê aye zî danê qedênayene. Êdî her çî giran bîyo, her çî goreyê serra bîne zêde beno. Şûşeyêk awe bîya des-pancês lîreyî. Kîloyêk goşt bîyo 1000 lîre. Verê ma 50 lîre berdêne bazar ma ereboke pirr kerdêne, labelê nika ma bi 1000 lîreyî zî nêeşkenê ereboke nême bikerê. Wexto ke kîloyê goştî bibo 750-1000 lîre, do senî rewşa aborî weş bibe? Ucreto tewr kêm 28 hezar lîre yo, labelê êdî ey de zî xêr çin o. Her çî teber ra anê û zaf reyan qîm nêkeno. Rîyê krîzê aborî ra zafêr beno. Verê ucreto tewr tay kêm bî zî reyna dayîşûgirewtiş est bi. Kîloyêk penîr bîyo 300-400 lîre. Kîloyêk şeker bîyo 500 lîre, mîlet do senî bîgîro? Her çî sereyê xo girewto û şino, labelê ameyox çin o. Pereyê tirkî zaf bêqîmet bîyo.”
