Demêkî de ke kaosê mîyanê Rojhelatê Mîyanênî resayo zîrve û şerê mabênê Îsraîl û Îranî derbazê qonaxê rîbirîbîyayîşê rasterastî bîyo, babeta weçînitişanê Îsraîlî bîya rojevo sereke. Goreyê anketanê nika, muxalefet hemverê Netanyahu û hempeymananê ey de yo. Labelê çîyo ke tewr zêde yeno meraqkerdene û perskerdene o yo ke gelo do çi ferqê polîtîkayanê muxalefetî îqtîdarê nikayînî ra bibo.
Sîyasetê zereyî yê Îsraîlî binê seya şerê Xezayî, pirodayîşê cepheyê vakurî yê Hîzbullahî reyde û rîbirîbîyayîşê rasterast ê Komara Îslamî ya Îranî reyde, mîyanê krîzêko xorîn de yo. Prosesê weçînitişî tena seba qederê sîyasî yê Serekwezîr Benjamîn Netanyahuyî nê, eynê wextî de seba fersendê şerê hegemonya yê pêroyê Rojhelatê Mîyanênî zî wayîrê muhîmîyêka krîtîk o. Rayberîya rastgir û radîkal a Netanyahuyî, seba ke îqtîdarê xo bipawê şerî sey amûrêk şuxulnena labelê hetê bînî ra blokê muxalefetî cehd kena ke narezîbîyayîşanê şar û asayîşî ser o ser bikewê.
Rewşa peyêne û blokê siyasî: Kam hîna biavantaj o?
Îsraîl de nika di blokê serdestî mîyanê musabeqaya pîle de yê. Blokê yewin de; Serekwezîr Benjamîn Netanyahu û hempeymanê ey ê rastgirê radîkalî sey Îtamar Ben-Gvîr û Bezalel Smotrîch ca gênê. Blokê dîyin yê muxalefetî de zî fîgurê sey Benny Gantz (Yewîya Neteweyî) û Yaîr Lapîd (Yeş Atîd) vejîyenê vernî.
Sloganê Netanyahuyî: Şerê bîyayîş û çînbîyayîşî
Goreyê anketanê peyênan ê Îsraîlî, blokê muxalefetî û bi taybetî zî Benny Gantz, vernî de yo û hîna biavantaj aseno. Nerezîbîyayîşê vera Netanyahuyî yê ke rîyê krîzê asayîşî, nêbîyayîşê netîceya babeta rehîneyan û tecrîdê mîyanneteweyî yê serê Îsraîlî ra, hêzê muxalefetî zêde kerdo. Labelê, Netanyahu seba ke nê avantajê muxalefetî bişikno, qartê “tehlukeyê estbîyayîşî yê Îranî” şuxulneno û cehd keno ke şarî binê sîwanê “şerê bîyayîş û çînbîyayîşî” de dormeyê xo de kom bikero. Nê semedî ra, her çend muxalefet anketan de vernî de bibo zî, zêdebîyayîşê kaosê Îranî reyde eşkeno hemsencîye deqîqeya peyêne de bivurno.
‘Do tesîrê ci yê şerê Îranî ser o senî bo?’
Netîceyê nê weçînitişî do rasterast tesîrê şekil û asta şerê mabênê Tel Avîv û Tehranî ser o bikerê. Eger blokê Netanyahuyî ser bikewo, do polîtîkaya şerî dewam bikera. Hukmato rastgir û radîkal, seba ke statuyê xo bipawo, heta nika bêsinor têgêra. Hedîseyê sey hêrişanê rasterast ê vera bineawanîya nukleerî û leşkerî ya Îranî eşkenê hîna zêde bibê. No senaryo, yeno manayê xorînbîyayîşê krîzî û zêdebîyayîşê îhtîmalê teqîneyayîşêko pîl ke do rasterast DYA zî biancê mîyanê şerêko herêmî.
Muxalefet do polîtîkayanê nermêran bîyaro ca
Eke blokê Gantz/Lapîdî ser bikewo, her çend muxalefet vera Îranî wayîrê eyn fikrê ‘dişmentîye’ bo zî, şeklê înan ê şerî cîyayêr o. Yeno pawitene ke hukmata bi pêşengîya Gantzî, hîna zêde kordînasyonê DYA û welatanê Rojava reyde têbigêro. Do şerê akerde û rîbirîbîyayîşê rasterast kêmî bibê û herinda ey de reyna ‘şerê sîber, operasyonê îstîxbaratî û şerê wekaletî’ vejîyê vernî.
