Vera qerarê dardekerdişî yê rejîmê Îranî yo ke seba girewteya sîyasî ya kurd Pexşan Ezîzî de dabi, nerazîbîyayîşî qadê mîyanneteweyî de zêde benê. Rêxistina Heqanê Merdiman seba vindarnayîşê qerarê dardekerdişî vengdayîş kerd.
Aktîvîsta sivîl û girewteya sîyasî ya kurde Pexşan Ezîzî qerarê dardekerdişî reyde rî bi rî ya. Dayîşê nê qerarî binpaykerdişê heqanê merdiman û şuxulnayîşê qerarê dardekerdişî yê vera muxalîf û rexnegiranê sîyasîyan ê Îranî ard rojevî. Pexşan Ezîzî serra 2023î ra nat zindan de ya û goreyê raporan a bi aşman o ke hucreyanê yewkesîyan de yena girewtiş. Eynê wextî de a rastê ê şert û mercan yena ke rêxistinê heqanê merdiman her tim seytedaya psîkolojîk û ‘îşkenceyê sipî’ pênase kenê.
Heqê pawitişî ame xespkerdene
Goreyê agahîyan, Pexşan Ezîzî prosesê muhakemekerdişî de rastê astengîyanê giran ê xoresnayîşê avûkatan ameya û heqê aye yo bingeyîn ê pawitişî ameyo xespkerdene. Qerarê dardekerdişî atmosferêkê tedaya ewlekarîye de û dûrî peymeyanê unîversal ê muhakemekerdişê adîlî de ameyo dayene. Aktîvîstê heqanê merdiman dîyar kenê ke na rewşe mojnena ke huqûqê Komara Îslamî ya Îranî, seba bêvengkerdişê aktîvîstan dewayanê ‘ewlekarî’ û sucdarîyanê bêbingeyan sey çekêkî xebitnena. Aktîvîstan dîyar kerd ke nê nêzdîbîyayîşî vera girewteyanê sîyasîyan, êdî vîyartê polîtîkayêka sîstematîke.
‘Serewedaritoxî’ amûrê tersnayîşî yo
Sucdarîya ‘fealîyetê vera dewlete’ ke seba Pexşane Ezîzî ameya vatene, serranê peyênan de vera aktîvîstanê sîyasîyan ê kurdan, çalakîkeran û girewteyan xeylê reyan ameya xebitnayene. Na sucdarîya ‘nezelale’ îmkan dana rayedaranê ewlekarîye û hukmî ke heme aktîveteyanê sivîlan û sîyasîyan sey ‘fealîyetê vera dewlete’ şîrove bikerê.
Avûkat û rêxistinê heqanê merdiman bêmabên hîşyarî danê ke xebitnayîşê hîrayî yê nê sucdarîyan seba edaletî nîyo, o amûrêko seba awankerdişê tersî, bêvengkerdişê komelî û girewtişê vernîya çalakîyanê sivîlan o. Goreyê înan, qerarê dardekerdişî yê dewayanê sîyasîyan de wayîrê fonksiyonêkê ewlekarî û sîyasî yê, yê huqûqî nîyê.
Wazenê waştişanê komelî bêveng bikerê
Rojhelatê Kurdîstanî de rîyê zêdebîyayîşê teda û zordarîya vera aktîvîstanê sivîlan û sîyasîyan, dewaya Pexşan Ezîzî bîya babetane giran ê rojevî ra yew. Pêlê girewtişê girseyîyan, qerarê giranî û dardekerdişê girewteyanê sîyasîyan ê kurdan, her tim hetê rêxistananê heqanê merdiman û sazgehanê mîyanneteweyîyan ra ameyê şermezarkerdene. Aktîvîstê sivîlî mîyanê nê fikrî de yê ke rejîmê Îranî xorînkerdişê polîtîkayanê ewlekarîye yê Rojhelatê Kurdîstanî de cehd keno ke her tewir fealîyetanê protestoyî û waştişanê komelî bêveng bikero. Labelê rêxistinê heqanê merdiman hîşyar kenê na polîtîka do tena biba sebebê xorînkerdişê hêrs û bêbawerîya mîyanê komelî de.
‘Bêvengî darvdekerdişan zêde kena’
Na çarçewa de Komîteya Azadkerdişê Girewteyanê Sîyasîyan qerarê dardekerdişî yo ke seba Pexşan Ezîzî ameyo dayene, bi hewayêko huşk şermezar kerd û nê qerarî sey “nîmûneyêka eşkera ya binpaykerdişê heqanê merdiman û dewamê sîyasetê tersnayîşî yê Îranî erjna. Komîte dîyar kerd ke xebitnayîşê qerarê dardekerdişî yê vera aktîvîstanê sîyasîyan, cehdêk seba bêvengkerdişê vengê azadîye û awankerdişê tersî yo.
‘Bêvengî vernîya tedayan akena’
Sewbîna komîte veng da seba rêxistananê heqanê merdiman, medya, sazgehanê mîyanneteweyîyan û raya pêroyî ke bilez seba vindarnayîşê darvdekerdişê Pexşan Ezîzî û betalkerdişê qeraranê dardekerdişî yê Îranî bikewê mîyanê têgêrayîşî. Demêkî de ke cuya girewteyêka sîyasî bînê tehlukeyêka pîle de ya, aktîvîstê heqanê merdiman hîşyarî danê ke bêvengîya komelê mîyanneteweyî eşkena biba sebeb ke nê cezayî reyna bêrê dayene û tedayî giran bibê.
