Kayê (Govendê) folklorî yê kurdan, kulturê kurdan da cayo zaf girs gênê. Nê kayî zafêrî veyveyan de, roşanan de û Newroze de yenê kaykerdene. Kayê folklorî yê kurdan yanî govendî bi muzîk û hareketan ê rîtmîkî yenê kaykerdene.
Kayê (Govendê) folklorî yê kurdan, kulturê kurdan da cayo zaf girs gênê. Nê kayî zafêrî veyveyan de, roşanan de û Newroze de yenê kaykerdene. Kayê folklorî yê kurdan yanî govendî bi muzîk û hareketan ê rîtmîkî yenê kaykerdene. Nê kayî herême ra bi herême vurîyenê. Nê kayan de hetê bînî ra zî wateyêde komelkî est o.
Taybetmendîye Kayan ê Kurdan:
Komelkî yê: Kayê kurdan zafêrî bi grup yenê kaykerdene. Cinî, camêrd, xort û azeb, kal û pîr ferq nêkeno heme pîya kay kenê. Nê kayî mîyanê şarî de ruhêde yewbîyayîş û xoverdayîş zî anê were.
Muzîk: Nê kayî bi hacetanê zurna, dawul, erbane, temûr yenê kaykerdene. Tayê wext zî kilamanê dengbêjan reyde zî yenê kaykerdene. Wexto nikayînî de kî bi kilamanê modern, bi gîtar, saz û orkestra zî yenê kaykerdene.
Bi xoza û cuye ra girêdayî yê: Nê kayî bingeyê xo cuya kurdan ra û xozaya ke kurdî têde ciwîyenê ra gênê.
Ferqê Herêmkî: Seba ke kurdî herêmanê cîya cîyayan de ciwîyenê kayî înan zî vurîyayê. Herême ra bi herême nameyê kayan, ritmê kayan û fîgurê kayan vurîyenê.
Seba Kurdan Taybetmendîya Nê Kayan:
Yewbîyayîş û Piştîdayîş: Nê kayî, şarê kurd anê pêser û kenê bihez. Wexto ke Newroze de merdimî yenê pêser û kay kene o taw no dahîna zaf yeno hîskedene.
Nasname û Xoverdayîş: Kayê kurdan hemverê asîmîlasyonî de nasnameyê kulturî pawenê.
Perwerde: Kayî adet û tore yê kurdan mojnenê ajanê neweyan.
Cîyayî ya Herêmî:
Dîyarbekîr: Delîlo û çepik namdar ê û çapik yenê kaykerdene.
Wan: Sêxanî tîya de namdar o û giran yeno kaykerdene.
Cîzîr, Şirnex: Gîyanî tîya de namdar o û no kay wişk û bi hereketanê rîtmîkî yeno kaykerdene.
Hêwler, Silemanîye: Tîya da kayê Garî namdar o.
Rojawan: Tîya da kayê şer û xoverdayîşî namdar ê.
Mardîn û Riha: Nê herêman da Çepik (Çepkî) û Çûçikê namdar ê.
Dêrsim: Yemmale tîya da namdar a.
Batman û Sêrt: Lorke nê bajaran da namdar a.
Mahabat û Urmîye: Şamî nê herêman da namdar o.
Agirî: Tîre nê herêman da yena kaykerdene.
Zaxo û Duhok: Papûrî tîya da namdar o.
Erzirom û Qers: Aşûte tîya da namdar a.
Sîne û Kermaşah: Rengîn tîya da namdar o.
Erzingan: Horo tîya da namdar o.
Çewlîg û Xarpet: Nare tîya da namdar a.
Kayê kurdan ê ke ma cor de qalê ci kerdî nika zî veyveyan, dawetan û rojanê taybetan de yenê kaykerdene. Labelê tayê kayî çi heyf ke yenê xovîrakerdene. Şarê kurd seba tayê probleman ra mecbur manenê dewa xo, bajarê xo ra koç kenê û şonê cayo bîn. Bi no qeydê kulturê xo ra visînê û sey kayî zaf çîyî zî yenê xovîrakerdene. Nê semedî ra ganî ma wayîrê kultur û hunerê xo bivejê û nînan bipawê.
