Serekwekîla Gruba DEM Partî Gulîstan Kiliç Koçyîgît kombîyayîşê meclîsî de qisey kerd û vat ke polîtîkayanê ewleyî yê 100 serrî yê dewlete îflas kerd û vat: “Ma wazenê ke rayîrêk peyda bikerê. Ma wextê neweyî, dewrêko newe û Tirkîyaya newa wazenê.”
Serekwekîla Gruba DEM Partî Gulîstane Kiliç Koçyîgît kombîyayîşê çapemenîye ke Meclîs de bî, tede erjnayîşê averşîyayîşê rojevî kerdê.
Koçyîgît derheqê rapor de ke DEM Partî da Komîsyonê Demokrasî, Wayûbirayî û Piştîdayîşê Mîllî çarçewayêka kilme de parçe kerd û vat ke no rapor tena metnêko teknîkî nîyo û vat: “Raporêko ke bi hesretê erdanê ke bi dej ver bi aştî şîyo, adalet û ameyoxêko hempar nusîyayo.”
‘Ma wazenê rayîrêk peyda bikerê’
Koçyîgît vat: “Ma wazenê rayîrêk peyda bikerê. Ma wextêko newe, dewrêko newe û Tirkîyaya newa wazenê. Heme cehdê ma seba piştîdayîşê prosesî yê.”
‘Aştî tena bêşerîye nîya’
Koçyîgît vat: “Bi nê raporî ma vanê ke seba ke bêşerîye menda bimana ganî TBMM bi lez qanûnanê entegrasyonê demokratîkî, yanî qanûnanê aştî bivejo. Vindarnayîşê çekan netîce nîyo, destpêk o. Hedefê ma yo eslî aştîya pozîtîf a ke ci ser o seypîye û edalet ronîyayê û bi rizaya komelkî girêdaye ya. Ez wazena reyna îfade bikera ke ma aştî tena sey rewşa bêşerîye nêvînenê, sey înşakerdişê demokrasî vînenê.
‘Polîtîkayanê 100 serrî îflas kerd’
“Ma dewrêk de yê ke polîtîkayê ewleyî yê 100 serran û qala ‘terorî’ îflas kerd. Nika ganî aqilo demokratîk ke mesele sey problemê ewleyî ney, sey problemê pîyaciwîyayîşî û demokrasî vîneno, aktîf bo.
Ma bawer kenê ke aştîya na dewlete bi ewleyî ney, bi huqûqî yena ronayene. No rapor huqûqî-polîtîk o. Bê polîtîka, bê tercîhê polîtîkî huqûq mumkin nîyo. Coka eke derheqê meseleya kurdan ser o rapor nusîyeno, ganî rapor huqûqî-polîtîk bo. Ma bingeyê raporê xo zî naye ser o rona. Naye ra ma bi raporê xo cehd kerd ke meseleyê kurdan ke focuso sereke yê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî yo, terîf bikerê. Terîfê probleman o raşt çareserîya raşte zî xo reyde ano.
Bêçareserîya meseleya kurdan, demokrasî nêbeno
Wexto ke Komare ameye ronayene çi heyf ke kurdî verê berê huqûqî de mendî. Berê huqûqî ra dekewtişê şarê kurdan seba ma do bibo gamêka tarîxî ke seba komara demokratîke erzîyaya. Yanî raporê ma de perspektîfê komara demokratîke û berê huqûqî ra dekewtişê şarê kurdan, sey di girêdayîşê ke nêeşkenê yewbînan ra cîya bibê, yenê erjnayene.
Ma vînenê ke mabênê nêzdîbîyayîşê prosesî de di meylê serekeyî est ê: Yew, meylê demokrasîya bêkurdan, di, meylê antîdemokrasîya bikurdan. Zelal o ke nê erdan de bê çareserîya demokratîke ya meseleya kurdan demokrasî nêeşkena ronîyo.”
‘Prensîbê hêvî zaf muhîm o’
Koçyîgît vat ke çarçeweya teorîya hîrêgoşeyî de ma eşkenê vajê ke perspektîfê serekeyî yê şerî, çareserîye û prosesê aştîya domdare est ê. Vat ke roniştişê goşdarîkerdişê Komîsyonê Meclîsî de û kombîyayîşê ke partî viraştî, tede înan cehd kerd ke derheqê hîrêgoşeyîya şerî, çareserîye û aştîya domdare de erjnayîşan bikerê.
Koçyîgît derheqê mîmarîya çareserîye û awankerdişê huqûqî de vat: “Seba hewcedarîyanê pratîk ê prosesî, qanûnê sey qanûnê aştî, qanûnê entegrasyona demokratîke mecburî yê. Heto bîn ra, vernî de heqê sîyasetê demokratîkî, xebatê awankerdişê demokratîkî û huqûqî zî sey babetê serekeyî gamê bingeyinî yê çareserîye yê.”
‘Hemwelatîya seypê, ziwanê dayîke û heqê kulturî’
Koçyîgît vat: “Meseleya kurdan eslê xo de meseleya hemwelatîya seypê, ziwanê dayîke û heqê kulturî ya. Heqê perwerdeyê bi ziwanê dayîke yê şarê kurdan û garantîya ke dewamdarîya kulturî bikolektîf ronîyenê, bingeyê huqûqî û qanûnanê bingeyinan de naskerdişê înan mecburî yo. Ez wazena bi taybetî bale bianca ser ke demokrasîya herêmkî ke yew sebebê krîzê demokratîkbîyayîşî yo tim yena taloqkerdene û na çarçewa de bi taybetî ganî rejîmê qeyûman biqedîyo.
Caardişê qeraranê AÎHM û AYM’yî, serbestverdayîşê girewteyane neweş, agêrayîşê kesanê ke bi qeyûman karê înan qedîyayo, nê gamê destpêkî yê muhîmî yê awankerdişê bawerîya komelkî yê.”
