Kulturê kurdan de, 13ê Çele sey “Serê Salê” an zî “Serra Newîye” yeno pîrozkerdene. Goreyê teqwîmê Mîladî no tarîx 13ê Çele yo, la goreyê teqwîmê kehanî ke şarê ma şuxilneno, yanî teqwîmê Rûmî (Juliyan), 1ê Çele yo. Coka şarê ma na roje sey destpêkê serra newîye qebul keno û bi şayîyan pîroz keno.
Serra Newîye, tena vurnîyayîşê raqamanê teqwîmî nîya; a, eynî wext de sembolê newebîyayîşê xozaye, zêdebîyayîşê bereketî û xurtbîyayîşê têkilîyanê komelî ya. Zimistanê serdî de, wexto ke şar keyeyanê xo de cuye keno, na roje bena wesîleyê yewbîyayîş, şayî û moralî. Verê cû, herêmanê ma de elektrîk û teknolojî çin bî, coka şewê zimistanî bi şewşevînk, mesel, lawik û pîrozkerdişê Serra Newîye derbaz bîyêne.
Hazirî û pîrozkerdiş
Hazirîya Serra Newîye çend rojî verê cû dest pêkena. Cinîyê keyeyî, bananê xo pak kenê, kincanê xo yê tewr rindekan danê xo ra û seba şewa Serê Salê hazirîya werdî vînenê. Şewê 13ê Çele, merdimî şinê zîyaretê pîlanê xo, destê înan mûç kenê û serra înan a newîye pîroz kenê. Na roje, kîn û dişmenîye yenê vîrakerdene, aşîtî û weşîye yena waştene.
Edetê zerfetî û “Bext”
Rituelê tewr girîng ê Serra Newîye, bêşik werdê “Zerfet”î yo (tayê herêman de ci rê Babeko, Sîr an zî Pêsare vanê). Şewa Serê Salê, keyeyî yew ca de kom benê. Nanê Zerfetî yeno poştene û hûr kerdene, ser o rûnê qijilnayeyî û torav (doş) yeno kerdene.
Xusûsîyetê Zerfetî o yo ke; mîyanê nanî de yew perçeyê darî, kerre an zî pereyêko hesinin yeno nimitene. No perçe kulturê ma de sey “Bext” yeno namekerdene. Wexto ke keye û meymanî dest bi werdî kenê, herkes bi heyecan paweyê vejîyayîşê “Bext”î yo. No nîşan, fekê kamî ra vejiya, a serre o kes sey “Bextê Serra Newîye” yeno qebulkerdene. Bawerî esta ke a serre, o kes do bibo wayîrê şans, bereket û weşîye. Eke o kes wayîrê keyeyî bo, a serre keyeyê ey rê zaf bereketîye ana.
Serra Newîye ya ewroyîne
Ewro, şaristanîbîyayîşî ra şarê ma edetanê xo yê kehanan ra tayê dûrî kewto. La reyna zî xeylê keyeyê kurdan, 13ê Çele de nê edetê xo yê qedîmî ardê ca. Na roje, seba ke ma kokê xo, ziwanê xo û nasnameyê xo bîyarî vîrê xo û neslanê neweyan rê bide şinasnayene, firsendêko pîl a.
Serra şima ya newîye bimbarek bo, bi hêvîya ke na serre şima rê û şarê ma rê aşîtî, azadî û weşîye bîyaro.
