Şirnex – Xwezaya Şirnexê bi salan e bi birîna daran û lêgerîna kanên komir, maden û petrolê tê talankirin. Di dimenên talankirina xwezaya Şirnexê ku me ji ezman de kişand, xuya dike ku çiyayê Gabar bi birîna daran wêran bûye. Bi lêgerîna petrolê her cih hatiyê kolandin.
Li Bakurê Kurdistanê bi çêkirina bendav, lêgerîna kanên petrol, maden, komir, petrol û hewd xweza tê talankirin. Yek jî bajarê herî zêde xwezaya wê tê talankirin Şirnex e. Li Şirnexê bi salan e talankirina xwezayê berdewam dike. Herêmên Cûdî, Besta, Gabar ku her ji 15 roj carekê bi hinceta “Ewlehiyê” tê qedexekirin bi sedan ton dar tên birîn û bi kanên komir, petrol, madenan vê jî xweza tê talankirin. Birîna daran li Çiyayê Cûdî, Gabar, Besta û li herêma Komete ya navçeya Elkê heta Çoltera gundê Elemûnê ya navçeya Qilebanê belav bû. Ji bilî birîna daran jî xwezaya Şirnexê bi destê şîrketên madenê tê talankirin.
Mehê 50 hezar dar tên birîn
Li gor daneyên Tevgera Ekolojiyeya Mezopotamyayê mehê 50 hezar dar li Şirnexê tên birîn. Birîna daran bi salan e di rojevê de ye. Darên ku li Şirnexê tên birîn ji bo firotinê wan dişînin bajarên cuda. Ji qadên bi daristan ên Şirnexê ku hatine birîn, bi giştî milyonek û 348 hezar û 535 hektarên daristanê hate hesibandin. Qada bêdaristan jî weke 5 milyon û 401 hezar û 417 hektar hate tespîtkirin. Ji dawiya sala 2023yan ve piştî sînorên daristanan hatin diyarkirin û di qeydên tapûyê de cih girtin, qada bi daristan a Şirnexê ya giştî weke 172 hezar û 286 hektar hate diyarkirin. Ji van 186 hezar û 130 hektar jî hate tescîlkirin. Di heman demê de 10 hektarên qada daristanê ji wesfa daristanê derketin û derxistin derveyî sînorê daristanan.
Bi kanên madenê xweza talan kirin
Sermeyedarên nêzî hikumetê ne, xwezaya Şirnexê bi kana komir, kevir, çîmento û madenan hatiye kolandin û ew yek dibe sedema qirêjbûna hewayê û talankirina xwezayê. Şîrketên madenê yên bi navê Acar, Ozdaglar, Sîhan, Evrensel, Ozel, Goksad, Oz Kardeşler, Taşar, Geliş, Şirnak Afa, Bolunmez Grup, Eloş, Divin Madencîlîk ji hin van şîrketa ne. Xwezaya Şirnexê ji aliyê van şîrketan ve tê talankirin pêşkeşî rantê hatiyê kirin. Her wiha ji aliyê Hevkariya Anonîm a Petrolên Tirkiyeyê ve di sala 2021an vê lêgerina petrolê tê kirin. Ji ber lêgerîna petrolê bi tonan dar hatin birin û her der hat kolandin.
Ji ezman talankirin bêtir xuya dike
Weke Ajansa Welat me jî talankirina xwezaya Şirnexê ji jor vê kişand. Dimenên ku me ji jor vê kişand, rastiya li çiyayê Gabarê û derdora çiyayan radixe ber çavan. Di dimenan de jî xuya dike ku talankirina daristanê di çi rewşê de ye. Di nava daran de valahiyeke mezin heye û ew yek jî nişan dide ku li wê qadê bi sedan ton dar hatinê birin. Her wiha li ser çiya jî gelek kan ji bo petrolê hatinê vêkirin. Her derê çiya hatiyê kolandin. Kolandina çiya û talankirina xwezayê bi awayekî şenber li pêş çavan e. Ji bo lêgerîna petrolê rê hatiyê çêkirin û ji bo çêkirina rê jî gelek dar hatinê birin.
