Talîban bi yasayên ku derxistiye hem nahêle ku jin bixebitin hem jî jin û zarokên ku parsekiyê dikin digire. Jinên ku ji ber parsekiyê tên girtin di bin çavan de rastê tacîz û tecawiza talîbaniyan tên.
Talîban di Tebaxa 2021’an de dest danî se rêveberiya Afganistanê. Talîban di destpêka desthilatdariya xwe de hin biryarên li dijî jinan ragihand û van biryaran her roj berfirehtir kir. Niha li Afganistanê jin nikarin bixebitin. Jinên ku nikarin debara xwe bikin neçarê parsekiyê dibin.
Zehraya* dayika 3 zarokan ku 32 salî ye da zanîn ku hevjînê wê yê ku di nav hikûmeta berê de leşker bûye ji wenda bûye. Ew jî piştî wendabûna hevjînê xwe neçar maye ku parsekiyê bike. Zehra di axaftina xwe ya ku bi The Guardianê re kiriye de bûyera hatiye serê wê bi van gotinan tîne ziman: “Ji bo kesek tiştek bide min ez li ber firineke rûniştim. Talabaniyek hat kurê min girt û kir erebeyê û got tu jî were. Ez neçar mam ku herim. 3 roj û şev min di bin çavan de hiştin û karên xwe yên paqijî û xwarinê bi min dan kirin. Piştre ji min re gotin em ê navê te wek parsek qeyd bikin da ku tu carek din parsekiyê nekî. Dema li dijî vê yekê derketim heta ji ser hişê xwe biçim li min dan û tecawizê min kirin. Ji roja ku min berdane heta niha min gelek cara biryara xwe kuştinê daye lê hebûna zarokên min min ji vê biryarê dûr dixe. Ji tirsa ku ez ê bêm girtin ez nikarim giliyan jî bikim.”
Jineke din ya bi navê Parwana* jî got ku piştî hevjînê wê dev ji wan berda ye bi keça xwe ya çar salî re neçar maye ku parsekiyê bike û wiha got: “Min û keça min li Kabîlê binçav kirin û birin Girtîgeha Badam Bagh. Zarokên ku li kolanan sola boyax dikirin jî dianîn wir. Li wir 15 roj mam. Di girtîgehê de bi du jinan re rastî tecawizê hatim. Êdî ji tirsa wan nikarim herim parsekiyê bikim. An jî cihek ku em karibin serî lê bidin. Em tenê hatine hiştin.”
Ji bilî kesên ku bûyerên hatine serê wan vedibêjin girtiyên berê yên ku ji ajansa nûçeyan a Afganistanê Zan Tîmesê re axivîne dibên ku zarokên ku tên binçavkirin tên îstismarkirin. Jineke ku di girtîgehê de maye got ku du zarok bi lêdanê hatine kuştin.
*Ji bo ewlehiya kesên ku axivîne bê parastin navê wan ê rastîn nehatiye bikaranîn.
Çavkanî: The Guardian û Zan Tîmes
