Mamosteya ANKA-DER’î Emîne Oguz dîyar kerd ke ê do waran de 15ê Gulane Roşanê Ziwanî Kurdkî bi programanê cîyayan pîroz bikerê û veng da şarî ke beşdarê programan bibê, pîya waştişê statuye ziwanê Kurdkî bikerê.
Serrgêra Kovara Haware ke hetê Mîr Celadet Alî Bedirxanî ra 15ê Gulane 1932î de Şam de ameya weşanayene serra 2006î ra nat sey Roşanê Ziwanê Kurdkî yeno pîrozkerdene. Şarê Kurdî ke awankerdişê Komara Tirkîye ra nat polîtîkayanê asîmîlasyonî reyde rî bi rî yo, her 15ê Gulane waran de Roşanê Ziwanê Kurdkî pîroz keno. Partî, sazgeh û dezgehê Kurdkî her serre 15ê Gulane de waştişê perwerdeyê fermî yê ziwanê Kurdkî kenê. Sey her serre, emser zî 15ê Gulane de xeylê şaristananê Vakurê Kurdîstan û Tirkîya de 15ê Gulane Roşanê Zimanê Kurdkî bi coşêko gird do bêro pîrozkerdene.
Şaristanan ra yew ke do Roşanê Ziwanê Kurdkî do bêro pîrozkerdene, paytextê Tirkîya, Anqara ya. Anqara de zî partî, sazgehî û dezgeyê Kurdkî do waran de bi programanê cîyayan Roşanê Ziwanê Kurdkî pîroz bikerê. Destpêkerdişê prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî ra waştişê şarê Kurdî ra yew zî no yo ke seba statuyê ziwanê Kurdkî qanûnî bêrê viraştiş. Sazgeh û dezgehî Kurdî Anqara de programan de ke organîze kenê, do bale biancê statuyê ziwanê Kurdkî ser o û waştişê viraştişê qanûnan seba fermîbîyayîşê ziwanê Kurdkî bikerê. Mamosteya Komela Ziwan, Kultur û Hunerî ya Anqara (ANKA-DER) Emîne Oguz derheqê programanê 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî yê Anqara de ajansê ma rê qal kerd.
Manaya Roşanê Ziwanê Kurdkî
Emîne Oguzî îfade kerd ke 15ê Gulane seba şarê Kurdî wayîrê manayêka gird a û derheqê manaya roje wina vat: “Ziwanê Kurdkî qedexe û bi polîtîkayanê asîmîlasyonî rê rîbirî yo. No semed ra ma Roşanê Ziwanê Kurdkî de xebatan kenê û waştişê seba ziwanê Kurdkî bibo fermî kenê. 15ê Gulane manaya xo Kovara Heware ra gêna. Kovara Haware seba ziwanê Kurdkî mîladêko. Kovara Haware eynî demî de sey wendegehêk bi. Ma zî sey ekolêke Kovara Haware, xeatanê ziwanê Kurdkî ca anê. Kovara Haware seba averşîyayîşê ziwanê Kurdkî xeylî xebatî kerde. Çekuyî latînî raya ewilî Kovara Haware de çap biyî. Coka ma zî serrgêra Kovara Haware sey roşanî pîroz kenê. Babeta ziwanê Kurdkî seba ma babetê xoverdayîşî ya û ma apêy game nêerzenê. Seke Kovara Haware de zî ameya vati; Ziwanê ma estbîyayîşê ma yo. Seba ke ma estbîyayîşê xo bipawê, ma heqê ziwanê xo wazenê. Tena Roşanê Ziwanê Kurdkî ney, hergam ma sey sazgehê ziwanê Kurdkî xebatanê xo domnenê.”
Bername û xebatê 15ê Gulanê
Emîne Oguzî dîyarkerd ke ê do Anqara de bi bernameyanê cîya-cîya Roşanç Ziwanê Kurdkî pîroz bikerê û derheqê bernameyê pîrozkerdeşê ke ameyê organîzekerdişî de nê agahî daye: “15ê Gulane de bi pêşengîya Komeleya Kultur, Huner û Edebîyatê ya Anatolîyayê ma do konserêk organîze bikeri. Grûba Gedeyan û Grûba Cinîyan ê Komeleya Kultur, Huner û Edebîyatê ya Anatolîyayê do vejî sahne ser û konserêko bi coş bidê. Sewbîna Grûba Gedeyanê ê ANKA-DER’î zî do tîyatroyêk ramojnê. Sewbîna ma do 10ê Gulane de bi pêşengîyê cinîyan, bi çalakîyêk Roşanê Zimanê Kurdkî pîroz bikerê. ANKA-DER de cinî do bêrê têhet û mana û muhîmîya ziwanê Kurdkî ser o bernameyêk organîze bikerê. Sey ANKA-DER ma do 16ê Gulane de zî akerdişê cayê xo yê newe bikerê. Seba ke ma xebatanê xo zêdeyî bikerê, ma do cayê xo yê seba manaya rojê 15ê Gulane akerê. Nînan rey de ma do şewê fîlmî zî organîze bikerê û şarê xo rey de fîlmî temaşe bikerê û muhîmî û manaya ziwanî Kurdkî ser o nîqaşan bikerê.”
‘Ma do waran de waştişê heqê ziwanê Kurdkî bikerê’
Emîne Oguzî îfade kerd ke prosesê Aştî û Komelo Demokratîk de seba ke heqê ziwanê Kurdkî zî bêro caardene do bernamayanê xo de waştişanê xo vajê û wina dewam kerd: “Raporê meclise ke ame vilakerdene de heqê ziwanê Kurdkî bi şert û sey babeta bazarî yeno namekerdene, la ma nê çî qebûl nêkenê. Seba ke dewlete demokratîk biba ganî heqê merdiman rê rêze bigêra û heqê netewê yê ke bin banê na dewlete de cuyenê hemine qebûl bikerê. Tena seba ziwanê Kurdkî ney, heqê heme şaran bêrê qebûlkerdene. Eke heqê şarêkî bêro binpaykerdene, ma nêeşkenê vajê no demokratîk o. Şarî Kurdî seba ziwanê xo berdêlê girdi dayê. Ganî no heq bêro naskerdene. Statuyê ziwanê Kurdkî nê prosesî de madeyêko muhîm o.”
‘Bêrê ma pîya Roşanê Ziwanê Kurdkî pîroz bikerê’
Emîne Oguzî peynîya qiseykerdişê xo de dîyar kerd ke vera heme astengîyan şarî kurdî ziwanê xo ra fek veranêdayo û seba beşdarbîyayena bernameyan veng da şarî: “Ganî şar waştişanê xo bi vengêko berz vajo. Heta şar waştişanê xo bi vengêko berz nêvajo tena bi sazgehan nê çî çareser nêbenê.”
