Çapemenîya dinya de paştîdayena DYA û Ewropa ke dîyena çeteyanê HTŞ û DAIŞ’î yê giredayeyê Tirkîya yena rexnekerdene û paştîdayena çeteyanê radîkalan yena munaqaşekerdene. Xeber û nuşteyan de newe ra gandarkerdişê DAIŞ, radîkalîzmê HTŞ’yî û awamkerdişê dengeyanê neweyan yê herême yenê erjnayene.
Hêrişê çeteyanê HTŞ û DAIŞ’î yê girêdayê Tirkîyeyî serê Rojavayê Kurdîstanî dewam kenê. Seba paştîdayena DYA û welatanê Ewropayî paştî danê çeteyanê Tirkîya çapemenîya dinya de yenê rexnekerdene.
Wareyê ewle agêrayê cayê talûkeyî
Rojnameyê The Telegraphî, xebera bi sernameyê “Welatanê rojava, mutefîkê xo cayêko bi gonîyîn de terk kerdî” polîtîkayê DYA û Ewropa keno babetê munaqeşeyî. Xebere de yeno vîr ardene ke Vakur Rojhelatê Sûrîya bi serran bine kontrole HSD’î de ewle mendo û xeylê şarî, bawerî û cîyayeyî pîya ciwîyayê. Rojnameyî dîyar kerd ke goreyê raya pêroyî helwestê DYA’yî polîtîkayê ey yê peyênî zerar dane têkoşîna verva DAIŞ’î. Xebere de yeno vîr ardene ke herêmê bi serran ewle badê HTŞ’î agêra cayêko talûkeyî.
Şarê Ewropa polîtîkayê dewletanê xo rast nêvîneno
The Forbesî jî meqaleyêka bi sernameyê, “Vatenê Ewropa yê derheqê Sûrîya de goreyê weçîneyanê aye nîyê” weşanaye. Meqale de helwestê sîyasetmedaranê Ewropa verva Rojava ame rexnekerdene û wina vat: “Ewropa vatena xo ya derheqê Sûrîya de nêeşkena şaranê xo pê bido bawerkerdene. Têkilîyê bi Ahmed el-Şara yeno manayê veradayîşê hevalbendanê xo ê kurdan ke vera DAIŞ’î şer kerdo, sewbîna goreyê şîrovekeran ewnîyayîşê înan sexte yo.”
‘Kurdî verva cîhadîstan seferber bî’
The Jerusalemî zî manşete xo de vat: “Hêzê Sûrîya aver şinê, kurdî verva hêrişanê cîhadîstan seferberî de yê.” Dewamê xebere de nê çî ameyê vatene: “HTŞ, hetê dewletanê Rojava û welatê herême bilez sey hukmatê ke meşrû ame naskerdene la rêxistina Şara sere de zî bêqayde û bêdisîplîn têgêranê.”
‘Badê Kurdan alê DAIŞ’î aleqnayê’
Veradayîşê DAIŞîjan hetê HTŞ’î ra bî rojevê çapemenîyê dinya. Rojnameyê Frankurter Allhemeine Zeitung (FAZ), xeberêke bi sernameyê “Badê ke kurdî wareyanê xo ra ameyê vetene, DAIŞ’î newe ra alê xo aleqnayê” weşanaye.
‘Rixmê adirbestî hêrişî dewam kenê’
The Reutersî xebera xo de bale ante ser adirbest o ke 15 rojî ame dergkerdene û vat adirbest do bibo nefesêk seba herême.
The Guerdianî zî bale ante adirbestî ser û xebera bi sernameyê “Surîya û hêzê kurdan, rixmê tehdîdê şerî adirbest dergkerd.” Rojnameyî dîyar kerd ke rixmê adirbestî binpaykerdişî dewam kenê.
Financial Times ê Îngîltereyî xebera sernameyê, “Badê DYA’yî hempeymanê xo rayîrde verdayê, kurdê Sûrîyeyî kewtê pozîsyonê pawitene.” Xebere de ame dîyarkerdene ke helwestê DYA’yî vurnayîşê ke cidî têkilîyanê DYA û kurdan de viraşto. Eynî wextî de bale ante serê adirbestî û nê çî ameyê vatene: “Adirbest, rixmê pêkewtişanê giranan hesasîyetê xo paweno.”
‘HTŞ probleman zêde keno’
Rojnameyê erebî babetê xo yê hewteyê vîyartî de behsê rewşa Sûrîyeyî û tesîrê averşîyayîşan ser o çalakîyê çeteyanê DAIŞ’î û awankerdişê blokê herêmî nerm kerd. Rojnameyê El Ereb ê Londanî behsê peymana 18ê çele kerd û vir ard ke “Hukmatê demkî eşkera keno ke pêameyîş tena tayê şertan ra bi ca yeno ke heremê ke binê kontrolê kurdan de yê înan rê verdê.” Rojnameyî da zanayene ke “No zî yeno maneyê vilakerdişê pratîkê Rayberîya Xosere û peynîya hêvîyanê rayberîya xocayî. Îlankerdişê peymanê û erşawitişê hêzanê leşkerî yê dorûverê Hesekê eynî wextî de benê. No zî dîyar keno ke hukmat bi dewamkerdişê hêrişan wazeno tansiyon zêde bikero.
‘Fikare vilabîyayena DAIŞ’îya
Rojnameyê El Exbar ê Lubnanî da zaneyene ke no qonaxî dayo mojnayene ke bêvengîya mîyanneteweyî û Amerîkayî vera hêrişanê grûbanê hukmatê demkî verva Hêzanê Sûrîya Demokratîkî zaf hessas ê. Rojnameyî dîyar kerd ke vejîyayîşê çeteyanê DAIŞ’î hepsanê binê kontrolê Hêzanê Sûrîya Demoratîke de sey şedade û serede kampê Holî talûkeyê ewleyî yê girdê. Rojnameyî îşaret kerd ke na rewşe aver de newe ra gandarkerdişê DAIŞ’î û agêrayîşê kaosî Rojhelatê Mîyanênî akeno û caverdayîşê Amerîkayî yê Hêzanê Sûrîya demokratîke û paştî dayena îktîdarê Ahmed El Şara venganîyêka ewleyî viraşta ke DAIŞ do tira îstîfade bikero.”
‘Herême de blokêko newe yeno viraştene’
Rojnameyê El Nehar ê Lubnanî dîyar kerd ke îstîşareyê Misir, Yunanîstan û Kibrisî mojnenê ke do herême de blokêko nerm yê Rojhelatê Mîyanênî bêro awankerdene. Rojnameyî dîyar kerd ke kombîyayîşê îstîşareyî yê 3 dewletan Qahîre de çarçeweyê averberdişê mekanizmaya hemkar û muhîmîya rolê Qahîreyî ya hemkarîya sîyasî, ekonomi û ewleyîye de yê. Şîrovekeran dîyar kerd ke verva ferzkerdişê polîtîkayanê defaktoyî na modele hemkarî serê bingeyê qanûnê mîyanneteweyî û dîyalogê herême yê.
