Amanc û waştişanê 1ê Gulane ra yew o yo ke cînayetê karkeran bêrê vindarnayene. Tirkîya de her aşme hûmarêka karkeran cînayetanê karî de mirenê. Hîrê aşmanê ewilînan ê emser de tewr tay 432 karkerî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê.
Her roje şaristanêk, madenêk, tersxaneyêk, atolyeyêk, awanîyêka înşaatî yan zî keyeyêkî de cînayetê karî qewimîyeno. Her aşme bi seyan karkerî rîyê kêmanî û tedbîranê nebes ê dewlete, wayîranê karî, serkar û patronan ra cuya xo ra benê.
Dewlete, wayîrê karî, serkar û patronî seba qezenckerdişî, karkeran zaf danê xebitnayene û tedbîran nêgênê. Karkerî yan cînayetanê karî de cuya xo ra benê yan zî bi aşman bi serran bêmeaş xebitîyenê. Hêrsê patronan, yan karkeran fîneno binê erdî yan zî înan vêşan verdano.
Nimûneyo tewr eşkera karkerê madenî yê girêdayeyê Sendîkaya Xosere ya Karkeranê Madenî yê ke şîrketê madenî yê Dorukî de xebitîyenê. Karkerê madenî zêdeyêrê 5 aşmî yo ke nêeşkayê heqdestê xo bigîrê. Karkerî seba ke heqdestê xo bigîrê Eskîşehîr ra ver bi Anqara rayîrşîyayîş viraştbi û 20 nîsane de Anqara de dest bi grevê vêşanîye kerdbi. Karkeranê madenî mîyanê 12 aşman de tena 2 reyî meaş girewto. Netîceyê xoverdayîşê karkeran de dayîşê meaşê karkeran çareser bi û karkeran çalakîya xo qedênaye.
Meclîsê Weşîye û Emnîyetê Karî (ÎSÎG), her aşme raporê cînayetanê karî eşkera kenêo. Aşma çele de tewr tay 155 karkerî, aşma sibate de tewr tay 129 karkerî, aşma adare de zî tewr tay 148 karkerî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê. Bi pêroyî 432 karkerî, 3 aşmanê ewil ê serra 2026î de cuya xo ra bîyê.
Aşma çele de 155 karkerî merdî
Aşma çele de 155 karkerî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê. 29 karkerî karê înşaatî de cuya xo ra bîyê. Goreyê na hûmare tewr zêde karkerî sektorê înşaatî de cuya xo ra bîyê. Badê ey zî 23 karkerî karê hemalî de, 16 karkerî zî karê metalî de cuya xo ra bîyê.
Goreyê sektoran zî, 67 karkerî endustrî de, 36 karkerî sektorê xizmetî de 31 karkerî înşaatî de, 12 karkerî zî citkarî de cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê. Tewr zêde Stenbol, Denîzlî, Antalya, Aydin, Bursa, Amed, Dîlok, Îzmîr, û Sakarya de cînayetê karkeran qewimîyayê. Mîyanê 146 karkeran de zî 6 karkerê cinî est ê, 4 karkerî zî koçber ê. Aşma çele de tewr tay 4 gedeyî zî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê. Nînan ra 3 gedeyî karkerê înşaatî bîyê, yew kuryeyê motorî, yew zî citkar bîyo.
Aşma sibate: Tewr tay 129 karkerî merdî
Aşma sibate de tewr tay 129 karkerî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê. 27 karkerî sektorê înşaatî de cuya xo ra bîyê. Goreyê na hûmara ra tewr zaf karkerî karê înşaatî de cuya xo ra bîyê. 21 karkerî zî karê hemalî de, 12 karkerî zî karanê bazirganî de cuya xo ra bîyê. Goreyê sektoran; 49 karkerî endustrî de, 40 karkerî sektorê xizmetî de sektorê înşaatî de 30 karkerî, sektorê citkarî de 7 karkerî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê. 129 karkeran ra 3 hebî cinî yê û 6 karkerî koçber ê.
Sebebanê mergan de zî tewr zêde karkerî, karanê hemalî de cuya xo ra bîyê. No zî dîyar keno ke tewr zêde qezayanê trafîkî de karkerî cuya xo ra bîyê. Aşma sibate de tewr zêde Denîzlî, Stenbol, Antalya, Erzirom, Hatay, Aydin, Kocaelî, Zonguldak, Amasya, Anqara, Bûrsa, Manîsa, Sakarya Sêwas û Riha de karkerî cuya xo ra bîyê.
Aşma adare: 148 karkerî merdî
Aşma adare de tewr tay 148 karkerî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê. 26 karkerî karanê înşaatî de cuya xo ra bîyê. Goreyê na hûmare tewr zêde karkerî karê înşaatî de cuya xo ra bîyê. 23 karkerî zî karê hemalî de 21 karkerî zî karê citkarî û daristanî de cuya xo ra bîyê.
Goreyê sektoran zî; 56 karkerî sektorê endustrî de, 43 karkerî sektorê xizmetî de 28 karkerî sektorê citkarî de 21 karkerî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê. Cînayetanê karî de tewr zêde Stenbol, Antalya, Îzmîr, Dîlok, Aydin, Bûrsa, Mêrsîn, Trabzon, Edene, Kocaelî, Sakarya, Çankiri, Edîrne, Hatay, Kutahya, Mardîn û Tekîrdag de qewimîyayê. 148 karkeran ra 16 karkerî cinî û tewr tay 15 karkerî zî koçber ê.
Pêroyî 432 karkerî merdî
Aşma çele de 155 karkerî aşma sibate de tewr tay 129 karkerî, aşma adare de tewr tay 148 karkerî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê. Na hûmare her aşme yena newekerdene. Aşmanê sere de bi pêroyî 432 karkerî cînayetanê karî de cuya xo ra bîyê.
