Endama Têgêrayîşê Azadîya Kurdistanî Helîn Umite dîyar kerd ke meseleya kurdan Tirkîya de meseleyêka esasî ya û vat: “Badê destpêkê Prosesê Haştî û Komelê Demokratîkî, ma sey têgêrayîşî gamê hewceyî eştî, la bi zordayîşê yewhetî no proses aver nêşino.”
Endama Têgêrayîşê Azadîya Kurdistanî Helîn Umite Televîzyonê Medya Haberî reyde Programêkê Taybetî de qisey kerd û derheqê şehîdanê gulane, munaqaşeyê statu yê Rayber Apoyî û qetlê cinîyan de erjnayîş kerd.
Umîte şehîdê gulane yad kerdî û îfade kerd ke Hakî Karer şehîdê na aşme yo tewr girs o. Umîte vat: “18ê gulane tarîxê şehadetê hemrayê ma Hakî Karerî yo. Têkilîya Rayber Apo û Hakî Karerî, têkilîya bingeyin a şarê tirkan û kurdan a ke PKK de xo nawitbî. Hakî Karerî dî ke qederê şarê tirkan zî têkoşînê şorişgerî yê Kurdistanî ra yeno. Tirkîyaya ke kurdan înkar kena û înan nêhesibnena, nêeşkena azad biba.”
Umîte îfade kerd ke Xoverdayîşê Dêrsim Amedî de “Çaran” – Necmi Oner, Eşref Anyik, Mahmut Zengîn û Ferhat Kurtay – tarîtîya Amedî perçe kerd û badê zî 19ê gulane serrgêra şehadetê hempa Halîl Çawgunî yê pêşengê xoverdayîşê Hîlwanî yo.
Umîte îfade kerd ke gulane de şehîdanê cinîyî yê girsî zî est ê: Hozan Mizgîn, Gulçîya Gabar, Leyla Agirî.
“Dewlete wazena teber ra teda bikero”
Umîte vat ke 27ê adare ra heta nika tu pêvînayîş bi Rayber Apoyî reyde nêvirazîya û tecrîd dewam keno. Umîte vat: “Eke ma vajê 2 aşmî yo ke pêvînayîş çin o, rast o. Tecrîd dewam keno. No mîyanê ma de bêbawerîye afirneno. Dewlete zere de teda nêkena, teber ra kena; wazena bi tepşê ‘eke ma biwazê, ma destûr nêdanê pêvînayîşî’ tedayêka psîkolojîke ya vera Têgêrayîşê Azadîye û şarî tatbîq bikero. La sey Têgêrayîşê Azadîya Kurdistanî, ma zî 50 serrî yo dewleta Tirkîya reyde têkoşînê xo kerdo.”
Umîte vat ke kesê ke wazenê proses bi awayêko pêt aver şêro, ganî verê tepşê xo yê vera Rayber Apoyî sererast bikerê. Umîte vat: “Dewletmedarê Tirkîya kewenê pozîsyonêkê şantajkarîye. No tu kesî rê tu çî nêdano.”
“PKK bi xo qedîya, hewce yo ke Tirkîya gaman bierzo”
Umîte îfade kerd ke Têgêrayîşê Azadîya Kurdan heme berpirsîyarîya xo ca ard. Umîte vat: “PKK bi xo qedîya. Yew çî naye ra girdêr eşkeno bibo? Mîyanê Kongreya 12. ya PKK’yî de ma di qerarî girewtî – qedênayîşê estbîyayîşê rêxistine yê PKK’yî û vurîyayîşê stratejîya têkoşînê çekdarî. Her di qerarî zî azadbîyayîş û averberdişê Rayber Apoyî ra girê dayî. Çike ne qedênayîşê rêxistine ne zî vurîyayîşê stratejî tena Rayber Apo eşka aver bero. Ma militanê Rayber Apoyî yê, ma tena mîyanê çarçewayêk de ke ey ronaya, eşkenê biresê.”
“Statuyê huqûqî yê Rayber Apoyî hewce yo”
Umîte îfade kerd ke Rayber Apo rayberê 60 mîlyon kurdan o û no statu mecbur o bibo huqûqî. Umîte vat: “Statu çi yo? Goreyê maneyê tirkî, statu mîyanê komelî de cayê yew kesî yo. Rayber Apo bi hewayêko sîyasî statuyê xo est o, ma wazenê no statu bibo huqûqî. Mesela raporê 7 madeyan ê Bahçelîyî de tay îbareyî est ê – sey ke Rayberî bi hewayêko domdarî esaretê xo dewam bikero – no nayeno qebulkerdene. Watişê Mehmet Ucumî hîna zaf tuj o – vano wa statu nêbo. La mîyanê manîfestoyê Haştî û Komelê Demokratîkî de no eşkera nîyo.”
Umîte vat ke Tirkîya di problemê bingeyîn est ê: yew, vurîyayîşê dinya û herême seba Tirkîya reyna entegrasyonê kurdan mecbur keno; o bîn, problemê demokratîkbîyayîşê zereyî. Umîte vat: “Tirkîyaya ke kurdan reyde haştî nêkera, nêeşkena tu problemê demokratîkbîyayîşê xo safî bikera. Tirkîyaya ke nêbena demokratîk, tedayan afirnena – ewro Tirkîya de qetlê cinîyan zaf bîyo, gedeyî bî gangstar, daraxê çekdarbîyayîşê komelî zaf berz bîyo.”
Umîte vat: “Ma destpêk ra înîsîyatîfê Bahçelîyî manedar dî. Rayber Apoyî zî wina dî. La pratîkî de averşîyayîş çin o û giranîya Bahçelîyî kêmî bena. Ya o nêyeno famkerdene ke vatişê ci rast nîyê, yan zî pey vatişanê xo nêeşkeno bido caardene. Kerdoxo esasî AKP û Erdogan o. Tepşê înan zaf kêmî yo û tena bi vatişan manenê.”
15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî
Helîn Umîte peynî de vat: “Ziwan estbîyayîşê ma yo, nasnameyê ma yo. Ganî ma cuya xo bi kurdkî dewam bikerê. Sey ke kurdî tirkî musenê, seba cuyêka pîyaye zî ganî tirkî kurdkî bimusê. Kurdkî ziwanêko rind o. Bi nê bingeyî ez reyna Roşanê Ziwanê Kurdkî yê heme şarê kurdan pîroz kena.”
