Cinîyê kedkarê zîretî ke bêewleyî xebitîyenê û keda înan nêyena vînayîş, dîyar kerd ke ganî keda înan bêra vînayîş û wa êdî cinîyan ser o nêbê bar.
Goreyê daneyanê Sazgehê Îstatîstîkê yê Tirkîya (TUÎK) sektorê zîretî de nêzdîyê 5,5 mîlyon karkerî şuxilîyenê la nê daneyan de karkerê mewsimî yê zîretî û multecî çin ê. Raporê 2023 yê Wezaretê Ewlekarîya Xebate û Komelî de hûmara karkeranê zîretî yê mewsimî nêzdîyê mîlyonêk yeno dîyarkerdiş, la yeno texmînkerdiş ke no 4 hezarî ra zêdeyêr o. Mîyanê daneyan de derheqê cinî û tutan de çîyêk çin o la Tirkîya de cinîyê ke erdî ser o şuxilîyenê se ra 96î înan bêqeyd şuxilîyenê.
‘Erd aîdê keyeyî yo la nêeşkenê debare bikerê’
Karkera zîretî Ayşe Çerî ke 30 serrî verê Mardîn ra semedê sebebanê ekonomî ra koçê Îzmîrî kerdo, dîyar kerd ke debara xo serayê ke aydê înan ê, înan reyde kenê. Ayşe Çerî wina va: “Mesrefî zaf est ê. Derman, mazot, toximî vay ê. Ma zafane xiyar û marul çînenê. Ma aşma wisarî de dest pêkenê, heta zimistanî dewam kenê. Zimistanî semedê debara ma nêbena ma şinê karanê kesanê bînan. 4 gedeyê mi est ê. Mesrefî zaf zêde yê.”
‘Ma têduştî wazenê’
Ayşe Çerîn wina va: “Heme karan ra cinî berpirsîyar ê. Keye ra heta teber. Serê sibayî saete 5:00î de wirzenê heta saete 13.00î şuxilîyenê. Ma keye de zî kar kenê. Wa êdî barê cinîyan kêm bo. Serayan de karkerê cinî hîna zêde yê. Aşme de meaşê ma qasê asgarî yo. Karê ma giran o. Hamnanî gedeyê ma zî hetkarîya ma kenê. Ma karêko ewle, adîlane û karo ke saetê ci kêmî yê wazenê. Ma zî sey camêrdan karêko ewle û bi sîgorte wazenê. Ganî nê îmkanî bibê.”
‘Ganî karê cinîyan bêro kêmkerdiş’
Gulîstan Çerî zî vat roja ke zewicîyaya heta nika 20 serrî yo şuxilîyena û wina va: “Cinî tena erdan ser o nêşuxilîyenê. Keye de zî şuxilîyenê. Heme bar cinîyan ser o yo. Ganî no bar bêro kêmkerdiş. Camêrdî keye de ronişenê û paweyê werd û çaya xo vindenê. Her çi cinî kenê. Ganî camêrdî bibê wayîrê hişmendî û hetkarîya cinîyan bikerê. Cinî bêqeyd û bêsîgorte şuxilîyenê. Ganî têduştî bibo. Ganî cinî nêrê pelçiqnayîş. Ganî dewlete nê çareser bikera.”
‘Xeyal û şert û mercê zehmet î’
Bahar Çerîya 17 serra ke fek mektebî ra veradayo û seraya keyeyê xo de şuxilîyena wina va: “Ma serê sibayî ra wirzenê. Ez cuyêka baş wazena. Ez nêşina mekteb. Semedo ke şertî zehmet ê. Ez keyeyê xo rê bena hetkar. Xeyalê her kesî est ê. Badê cayêk merdimî êdî xeyalan zî nêkeno. La wa her kes xeyalanê xo dima şêro.”
