Endama Akademîya Aryenî Zozan Bor derheqê rolê kultur û hunerê Kurdkî yê prosesê “Aştî û Komelê Demokratîkî” de wina vat: “Seba ke no proses bireso amancê xo û mende bibo wezîfeyo tewr muhîm keweno milê hunermendan ser o.”
Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî 27 sibate de vengdayîşê “Aştî û Komelê Demokratîkî” kerd û vakurê Kurdîstan û Tirkîya de proses dest pêkerd. Rixmo ke proses domyeno zî dewlete polîtîkayanê xo yê asîmîlasyonî yê kultur û hunerê Kurdkî ser o nêvurnena. Eynê wextî de tedayê ziwan, kultur û hunerê Kurdkî ser o hema zî dewam kenê û Stenbol de konserê Koma Amed ame qedexekerdene. Endama Akademîya Aryenî Zozan Bor derheqê polîtîkayanê asîmîlasyonî yê dewlete de ajansê ma rê qisey kerd.
‘Ganî hunermendî zîhnîyetê komelî de demokrasî awan bîkerê.’
Zozan Bor îfade kerd ke “Aştî û Komelo Demokratîk” vengdayîşêko ke zaf bi qîmet o û dîyar kerd ke lazim o heme aktorê sîyasî û komelkî wezîfeyê xo yê prosesî bîyarê ca. Zozan Bor dîyar kerd ke nê prosesan da sîyasetmedarî stratejîyan dîyar kenê, rayîr danê vernîya komelî û vat: “ Êyê ke nê stratejî û metodan anê ca warê komelkî yê. Seba ke no proses bireso amancê xo û mende bibo wezîfeyo tewr muhîm keweno mile hunermendan ser o. Hunermendan de o hêz est o ke têkilîya komelî, vîrê komelî, hisanê komelî newera awan bikero, munaqeşayanê nikayînan bi hunerê xo zelal bikerê. Hunermend sey exlaqî û polîtîk nêeşkeno bêteref bimano. Hewceyo ke seba tesîrê xo yê pêroyî wezîfeyê xo bîyaro ca. Şer, sansur û bêewleyîbîyayîş hunerî teng kerdo. Berhemî ke vejîyenê meydan bi ziwaneko girewte, sînordar manenê. Ganî hunermend bi hunerê xo komelî de muanqeşeyan bido kerdene û zîhnîyetê demokrasî awan bikero.”
‘Heta nika hunerê Kurdkî mîyanê têkoşînê xobîyayîş û estbîyayîşî de bi’
Zozan Bor vat ke destkewteyê statuyê resmî yê seba ziwanê Kurdkî warê berardişê hunerî de vurnayîşêko bingeyin bîyaro ca û qiseykerdişê xo wina domna: “Heta nika hunerê bi ziwanê Kurdkî mîyanê têkoşînê xobîyayîş û estbîyayîşî de bi. Statuyê resmî do nê têkoşînê xopawitişî orte ra wedarno. Wexto ke xopawitişê estbîyayîşî wedarîyo do huner muhteva, form û warê ke xo resneno ci, ê hîra bibê. Na rewşe de têkilîya hunerî yê komelî zî do bivurna. Wexto ke warê pêroyî de hunerê Kurdkî cayê xo girewt, ci rê astengî nêvejîyo, do xo rasterast biresno komelî, do dewamê ey bêro û bi feyde bo. Wexto ke hêrîşê vera ziwanê Kurdkî vinderê bi taybetî çîyî ke heta nika nêameyê vînayîş, nêameyê parekerdene, ê do bi rayîrê hunerî bi hewayêko eşkera bêrê îfadekerdene. Hunerê Kurdkî do bieşko hetê xo yê hemdemî bimojno.”
‘Proses do kultur û hunerê Kurdkî aver bero û vila bikero’
Dewamê qiseykerdişê xo de Zozan Bor dîyar kerd ke prosesê “Aştî û Komelê Demokratîkî” do vernîya huner û kulturê Kurdî akero. Zozan Bor da zanayîş ke do hunermendî warê ziwan, nasname û kulturî de bi hewayeko hîna azad berhemanê xo virazê û wina dewam kerd: “Şuxulnayîşê Kurdkî waranê pêroyî û hunerî de xurt beno, berardişê kulturî, asayîş û meşrubîyayîş fîneno xo dest. Na cugeh rayîr dana organîzekerdena hunerê Kurdkî. Mabênê kulturanê cîyayan de do rayîr abo, no zî do kultur û hunerê Kurdkî aver bero û vila bikero.”
‘Nêzdîbîyayîşî goreyê prosesî nîyê’
Dewamê qiseykerdişê xo de Zozan Bor bale ante nêzdîbîyayîşê dewlete yê nê prosesî de hemverê kultur, huner û ziwanê Kurdkî ser o û dîyar kerd ke çi heyf ke no nêzdîbîyayîş goreyê prosesî nîyo. Zozan Bor dewam kerd û nê çîyî vatî: “Wextêko nêzdî de ma dî ke bi behaneyanê zaf şenik û vengan vernîya konseranê Kurdkî, kulturê Kurdkî ame girewtene, ameyê astengkerdene. Astengîyan vejenê ke hunermendî xo nêresnê komelî. Bi nê bahaneyan do prosesî giran rayra berê û erey fînê. Lazim o ke prosesanê winasînan de vernîya huner û hunermendan bêra akerdene.”
‘Ganî hunermendî zî prosesî ra dûrî nêmanê’
Zozan Bor qiseykerdişê xo wina qedêna: “Prosesê ‘Aştî û Komelê Demokratîkî’ proseso ke winayîn o ke ganî hunermendî tira dûrî nêewnîyê. Bêvengî bêterefî ya. Beno ke bêvengî biba sebeb ke reyna ma nêeşkê qisey bikerê. Lazim o hunermendî bi hunerê xo, bi ziwanê xo heqê qiseykerdişî bigîrê û mîyanê komelî de aştî bi rayîro tewr rind awan bikerê.”
