Bi mîlyonan merdimî semedê şer û felaketanê tebîî mecbur manenê ke koç bikerê. La Tirkîya û dinya de polîtîkayê zext û zulmî yê ke koçberan ser o yê, zêdîyenê û bi mîlyonan koçberî rayîrê koçî de can û malê xo vindî kenê.
18ê Kanûne dinya de sey ‘Roja Koçberanê Dinya’ yeno namekerdene. Na roje verê cû serra 1997î de paytextê Fîlîpînan Manîla de awanîya Neteweyê Yewbîyayeyan de hetê STK, dîplomat û kesan ra ameya ronayene.
Neteweyê Yewbîyayeyî problemê koçberan hetê ekonomîk, komelkî, sîyasî, psîkolojîk û huqûqî ra name kenê û serra 2000î de 18ê Kanûne sey Roja Koçberanê Dinya qebul kerdo.
Mefhûmê koçberî bibedilno
Mefhûmê koçî tarîx ra nat sey fenomenêk vejîyayo meydan. Tarîxê dinya de şaran tim mabênê xo de têkilî ronaya û cayê xo bedilnayo. Ewro zî mefhûmê koçberî her kes zano. Rêxistina Koçî ya Mîyanneteweyî koçî sey hereketê cabedilnayîşî name kena.
Koç di tewir o: koçê zereyî û koçê teberî. Koçê zereyî mîyanê welatî de vurîyayîşê cayî, koçê teberî zî şîyayîşê welatanê bînan o. Heta nika bi mîlyonan merdimî mecbur mendê ke cayê xo bibedilnê. Tirkîya de zî nêzdîyê 10 mîlyon koçberî est ê. Bi taybetî kurdan serranê 90an de bi mîlyonan mecburî koç kerdo û hezaran kesan dinyaya xo bedilnaya.
Welatanê Ewropa
Tirkîya de 6.7 mîlyonî surîyeyijî, 2.7 mîlyonî afganî, 2.3 mîlyonî sudanî, 1.1 mîlyonî myanmarijî û 1 mîlyon somalîyijî estê . Tirkîya cayê xo yê stratejîkî ra tim bîya rayîrê transitî yê koçberan. Çunke Tirkîya Peymanê Cenevrayî îmza kerdo, kesê ke welatanê Ewropa ra yenê înan sey koçber qebul nêkena.
Ganî bêro zanayene ke koç ewro yew rastîya cu ya. Coka ganî çarçewaya exlaq û merdimîye de koçberan rê nêzdî bibo û manaya negatîfe yê mefhûmê koçberî bêro bedilnayene.
