Hunermend Rotînda Yetkîner balê ante serê wezîfeyê hunermendan û vat ke qonaxêko ziwanê kurdî yeno înkarkerdene wezîfeyo verên ê her hunermendêke pawitişê ziwanî, dûrkewtişê popûlîzmî û xizmetê seba azadî yê şarê kurdî yo.
Tarîxî her şarî de huner wasitaya roşinvîrî û şekildayîşê ameyoxê komelî yo. La wexto ke babete bena hunerê kurdî û hunermendê kurdî, no pênase vurîyeno û beno pawitoxê estbîyayene û pêşêngê komelî. Şertê ke ziwan û kulturê kurdî binê polîtîkayanê giranan ê asîmîlasyonî, înkar û qirkerdişî de yê, huner beno warê tewr girdî yê xoverdayîşî. Ewro nêweşîya tewr girde yê hunerê kurdî popûlîzm û ferdîtî ya. Wexto ke hunermendêke xo serê komelî de bivino û erjê ke ey kerdo hunermend xo tira bivisno, venganî de maneno. Tu hunermend nêeşkeno xo teberê xebate, sazgeh û keda hempare yê şarî de bivîno.
‘Wazenê hunermendan erjanê înan ra bivisnê’
Hunermend Rotînda Yetkîner dîyar kerd ke Kurdîstan de polîtîkayê dorpêç û qirkerdene dewam kenê û çiqas şino giran benê û vat: “Nê demî de dorpêçê ke qirêj înkarêko sîya Kurdîstanî ser dewam keno, na polîtîka çiqas şina giranêr bena û kayê girdî yenê kaykerdene. Neyarê ma, bi taybetî warê kultur û hunerî de, wazenê rayîrêk akerê ke şexsîyetanê ma yew bi yew erjê xo ra bivisnê.”
‘Her deyîrbaz û hunermend keda nê şarî yê’
Hunermend Rotînda Yetkîner dîyar kerd ke her deyîrbaz û hunermend keda nê şarî yê û dîyar kerd ke ganî kêmanîyê sazgehan mîyanê xo de bêro çareserkerdene û wina dewam kerd: “Her deyîrbaz û hunermendêk hevalê ma yê, wayîrê kede yo û keda nê şarî ya. Eke no şar û têkoşînê nê şarî nêbo, ma nêeşkenê hunerê xo aver berê yan zî bibê hunermendê meşhurî. Sazgeh û dezgeyanê ma yê kultur û hunerî de kêmanî bibê, ganî ma wextê ci de ser o vinderê û probleman bi eşkerayî bîyarê ziwan ke mîyanê xo de çareser bikerê. Rasta kêmanî çapemenîya ma, sazgehanê ma yê kultur û hunerî est ê. Waştişê ma sey deyîrbaz û hunermendan nêyena ca. La no nêyeno nê manayî ke rewşêka winayin de ke çar hetê Kurdîstanî de xoverdayîş û dorpêçêko gemar est o, ma awe bidê areyê neyarî xo.”
‘Wezîfeyo tewr gird keweno serê milê hunermendan’
Hunermend Rotînda Yetkîner ard ziwan ke seba menfîetê ekonomî sucdarkerdişê sazgehan kêmanîyêkî wijdanî ya û wina qisey kerd: “Eke hevalêke ma, deyîrbazêke ma vajo, ‘ez wazena deyîranê ke virazena serê nameyê mi de bê, ez hetê ekonomî û heqê telîfî ra feyde bigîrê’ eke ey no waştiş sazgehanê ma reyde qisey kerdo û nêameyo çareserkerdene o wext eşkerayîya xo de heqdar o. La mesela wina nîya. Seba heqê ekonomî, ma sazgehê xo deşîfre yan sucdar bikerê, hetê wijdanî ra kêmanîyêka gird a. No wexto ke ver bi prosesê aştî şino, wezîfeyo tewr gird keweno serê milê hunermendan. Wezîfeyo ke keweno ser milê her kurdêke, di qatê ey keweno serê mile hunermendan ke prosesî fehm bikerê. Şarî reyde bidê fehmkerdişî û bibê hetkarî. Ganî ma nêkewê pey menfîetanê ferdî û propagandaya popûlîzmî, yan zî şexsîyetê xo nêvejê vernî. Naye zî layîqê tu hunermendê kurdî nîya.”
‘Ganî bibo kaykerdoxê waştişê şarî’
Rotînda Yetkîner dîyar kerd ke çar hetê Kurdîstanî de xoverdayîş dewa m keno bedêlê giranî yenê dayene û wina vat: “Her hunermendêke kurdî bi qîymet o, la bi qasê qîymetê xo ganî bibo kaykerdoxêk dej, xoverdayîş û waştişê şarê xo bivîno û goreyê ey têbigêro. Layîqê ma nîyo ke ma seba pereyan yan zî seba çend deyîrê ke ma viraştê, înan bikerê babete û vejîyê vernîya nê şarî. Ganî ma û sazgehê ma derheqê na mesela de hişyarî bê. Ez bi xo zî sey merdimêke kurdî xeylê kêmanîyanê sazgehanê ma vînena, la ganî ma xo vîr ra nêkerê ke çar hetê Kurdîstanî de hema zî statuyêka fermî nêameya naskerdene, hema azadî bi ca nêameya, hîna xoverdayîş est o, rojane cangorî yenê dayene. Wexto ke ma nê çîyan heme bifikirî, ganî ma heme gamanê goreyê waştişê komelî bierzê.”
‘Ganî ma xo komelê xo ra pîl nêvînê’
Rotînda Yetkîner dîyar kerd ke problemê winayinî roja ziwanê kurdkî de kewtê rojev o zî dejêko gird o û wina dewam kerd: “Na babete 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî de kewte rojevê şarî, na bi sereyê xo dejêko zaf gird o. Wezîfeyê her hunermendê kurdî o yo ke ziwanê xo bipawo, zengîn bikero bi nê ziwanî hunerî xo pêşkeşê dinya bikero. No wezîfeyo tewr sereke yo. Qonaxêke wina de ke ziwanê kurdkî ver bi vîndîbîyayîşî şino, yeno înkar kerdene û çar hetî Kurdîstanî de îşxalkarî ziwanê ma qebul nêkenê û çin e hesab kenê, eke hunermendê kurdî seba ziwanê kurdî qasê mîsqalê zere xebate bikerê, o zaf lazim o, zaf muhîm o û bêemsal o. Ganî ma nêkewê dafika neyarî û xo komelê xo ra pîl nêvînê. Ma parçeyêke nê komelî yê, no komel çi wazeno? Azadîya xo wazeno, wazeno bi ziwanê xo biciwîyo. Xora wezîfeyo verên ê hunermendî pawitişî nê ziwanî yo.”
‘Bêhetî çinbîyayîş o’
Rotînda Yetkîner dîyar kerd kewarê hunerî de pênaseyê sey bêhetî çinbîyayîş o û vat: “Qet heqê ma çin o ke ma çekuyanê sey ‘ez xulamê kesî nîya’ yan zî ‘ez girêdayê tu rêxistin û dezgeyî nîya’ bikar bîyarê. Çîyeko winayin dinya de çin o, bêhetbîyayîş çinbîyayîş o. Ti biewnî kamcîn welatî ra, hunermendî sazgehan reyde girêdaye yê, Kesê ke înan rayra benê, reklamanê înan kenê û înan aver benê. No seba hunermendanê ma zî derbasdar o. Bêguman her hunermedêkî kurdî bi îradeyê xo yê azad mîyanê xebatan de yo.”
Mîsal Hozan Serhad
Rotînda Yetkîner bale ante serê şexşîyet û mîrasê Şehîd Serhatî ê muzîkê kurdî de û wina dewam kerd: “Ez mîsal bidî, ez muzîk û hunerî kurdî de merdimêkî sey Şehît Serhatî nêvînena. La o şî seba welatê xo canê xo feda kerd. Ey nêvat ‘ez xulamê kesî nîya’ bi waştiş û îradeyê xo şî. Nê şaşîyê gird ê. Ganî ma rayîr nêdê nê şaşîyan ke dezgeyê ma yan hunermendê ma kenê, eksê ci ganî ma vajê ‘ti şaşî kenê, gere ti xo rast bikerê ke ez hîna zêde xo girêdayê to bivînî.”
‘Bi saya têkoşînê huner yeno afernayene’
Rotînda Yetkîner dîyar kerd ke hunerê kurdî yê serranê 90î seba girêdayê têkoşîn û xoverdayîşê şarî resa tîtîk û wina qiseykerdişê xo ser zêde kerd: “Biewnî, serranê 90î de hunerê kurdî çi ra tîtîk de bî? Çike kesê ke huner afernayene, mîyanê statu û dergeyê kurdan de xoverdayîşêk gird dayene. Bi keda aye têkoşînê azadî feyz girewtêne û hunerêke serkewte afernayene. La ewro ferdîbîyayîş zaf aver şiyo, nêweşîyêka girane yê popûlîzmî ma ser de ameya. Kesê ke kewtê mîyanê na nêweşî, zafêrî yê biname û vengê û popûler ê. Deyîranê kurdkî yê ke bi seyan serran ê yenê vatene, tekrar kenê. Rast a, wa vajê o zî wezîfe yo, la wa xo vîr ra nêkerê ke no popûlîzmî înan o kewto vernî, netîceyê nê şarî yo. Ti çi dest fînê, ti nê şarî ra genê.” Ti pîlê nê şarî nîyê, eksê ci ti xizmetkar û karkerê nê şarî yê. Ganî ma naye xo vîr ra nêkerê.”
‘Seba afernayene ganî ti bikewê mîyanê şarî’
Rotînda Yetkîner vîr vist ke sebebo sereke neafernayîşê berhemanê neweyan û dûrkewtişê komelî yo û wina qiseykerdişê xo qedêna: “Ewro problemê ma yo tewr gird o yo ke ma eşkenê huner de çîyanê newe biafernê, seba ke ma komelî ra dûrkewtê, ma bîyê popûlîst û ferdî. Ma cor de yê, komel cêr de yo. Wexto ke ti cor de bê û komel cêr bo, cor de çîyêk çin o, hewa yo, venganî ya. Seba afernayene ganî ti bikewê mîyanê şarî.”
