Rayberîya Têgêrayîşê Apocî ke serrgêra feshê PKK’yî de kombîyayîşê çapemenî viraşt, îfade kerd ke ganî lezabez gamê huqûqî bêrê eştene û statuyê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan zelal bibo.
Hetê Rayberîya Têgêrayîşê Apocî ra Waranê Pawitişî yê Medya de derheqê serrgêra yewine ya kongreya fesihê PKK’yî û merhelaya peyêne ya Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî de kombîyayîşêkê çapemenî ame viraştene.
Endamê Konseya Rayberdişî yê KCK’yî Mustafa Karasu û Endama Konseya Hemserekîya Pêroyî ya KCK’yî Sozdare Avesta beşdarê kombîyayîşê çapemenî bîyî. Eşkerayîye ra dima derheqê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîk û rojeve de cewab dîya persanê rojnamegeran. Metnê eşkerayîye yo kurmancî hetê Sozdare Avesta ra û metnê tirkî zî hetê Mustafa Karasuyî ra ame wendene.
Eşkerayî de ame îfadekerdene ke serrêka peyêne de hetê înan ra zaf gamî ameyî eştene û îradeyê çareserî bi zelalîye ame îfadekerdene la hetê îqtîdarî ra gamê cidîyî nêameyî eştene û prosesî de averşîyayîşêko cidî nêbi.
Eşkerayîya çapemenî de ame îfadekerdene ke îqtîdarî “gamê qanûnî yê hewceyî ke do prosesî aver berê”, hema nêeştî û vat: “Key statuyê Rayber Apoyî dîyar bibo û bireso şertanê ke azad bixebitîyo, o wext ma eşkenê behsê averşîyayîşê prosesî bikerê.”
Eşkerayîya kombîyayîşê çapemenî ke hetê Rayberîya Têgêrayîşê Apocî ra ame dayene, wina ya:
“Ma nê kombîyayîşê xo serrgêra Kongreya PKK’yî ya 12. de virazenê ke 5-7ê gulane de ma viraştbî. Serrêk vîyart qerarê ma yê fesihê PKK’yî û qedîyayîşê têkoşînê çekdarî yê vera Tirkîya ser ra. Nê kombîyayîşê xo de ma wazenê ke mîyanê serrêk de goreyê Vengdayîşê Aştî û Komelê Demokratîkî yê Rayber Apoyî, hetê Têgêrayîşê Azadîye û dewleta Tirkîya ra rewşê ke qewmîyayî bierjnê. Ma do babetê ke raya pêroyî reyde pare kenê zî cehd bikerê ke cewab bidê.
‘Têgêrayîşê ma bê tereddûd goş da vengdayîşê Rayberîye’
Rayber Apoyî vengdayîşê xo yê 27ê sibate 2025î de şert û sebebê ronayîşê PKK’yî ser o qisey kerd û averşîyayîşanê 50 serran reyde vengdayîşê fesihê PKK’yî û qedîyayîşê têkoşînê çekdarî yê vera Tirkîya kerd. Têgêrayîşê ma nê vengdayîşî ra dima rew, 1ê adare de bi yewhetî adirbest eşkera kerd.
Nê vengdayîşî ra dima, xeylê derûdor û kesan ard ziwan ke PKK do goş nêdo nê vengdayîşî. PKKyo ke sey têgêrayîşê Rayberîye ronîyayo û xeta na Rayberîye de têkoşîn dayo û aver şîyo, kongreya xo demêko kilm de ant pêser. Bê tereddûd goş da vengdayîşê Rayberîye; qerarê fesihê PKK’yî û qedîyayîşê têkoşînê çekdarî yê vera Tirkîya girewt. Qerar da ke caardişê nê qeraran zî do hetê Rayber Apoyî ra bibo. Bi taybetî ame îşaretkerdene ke Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî zî do hetê Rayber Apoyî ra bêro rayraberdene ke muzakerekerdoxo sereke yo.
‘Rayber Apoyî cewabêko pozîtîf da vengdayîşê Bahçelîyî’
Rayber Apoyî 1993î ra heta ewro xeylê rey bi yewhetî adirbest eşkera kerd û waşt ke vernîya çareserîya demokratîke ya meseleya kurdan abîyo. Pêşnîyazê çareserî yê maqulî kerdî ke nimûneyanê pêkewtiş-çareserî yê dinya yê bînan de nêamebî dîyene. La ê demî de dewleta Tirkîya wayîrê polîtîkayêka çareserî nêbî, coka nê cehdî bê encam mendî. Rayber Apoyî bi nê fikrî ke beno ke mîyanê dewlete de îradeyêkê çareserî est o, vengdayîşê Hemserekê Pêroyî yê MHP’yî û hemparê îqtîdarî Devlet Bahçelîyî ke 22ê teşrîna verêne 2024î kerd, cewabêko pozîtîf da.
‘Gamê girsî ameyî eştene ke vernîya çareserî abîyo’
Têgêrayîşê ma yê Azadîye, qerarê radîkalî yê sey feishê PKK’yî û qedîyayîşê têkoşînê çekdarî girewtî, çunke Rayber Apoyî ra bawerî kerd. Nê gamî gamê girs ê ke do vernîya çareserîya demokratîke akerê. Seba ke îrade û qerardarîya xo eşkera bikerê, Hemsereka Konseya Rayberdişî ya KCKyî Besê Hozat 11ê temmuze 2025î de bi 30 hemrayanê gerîlayan reyde çekê xo veşnayî. Bi no hewa ame îşaretkerdene ke eke gamê qanûnî yê hewceyî bêrê eştene û şertê sîyasî peyda bibê, do bi hezaran gerîlayî zî çekanê xo ca verdê. Devlet Bahçelîyî zî vat: ‘Eke qanûnê hewceyî bivejîyayêne û ameyîşê înanê ke çekî veşnayî yê Tirkîya bibîyêne, do hîna baş bîyêne’ û nawit ke çekverdayîş û agêrayîşê Tirkîya do senî bibo.
‘Ma hêzê xo yê çekdarî antî teberê sînorî’
Sey Têgêrayîşê Azadîye, seba ke îradeyê qedîyayîşê têkoşînê çekdarî û çareserîya sîyasîya demokratîk eşkera bikerê, ma hêzê xo yê çekdarî mîyanê sînoranê Tirkîya ra antî teber. Ma Waranê Pawitişî yê Medya de tay mewzîyê gerîla yê ke beno ke pêkewtişî qewmîyayêne zî veng kerdî. Ma 2017î de mudîrê MÎT’î ke ma esîr girewtbî, ê zî teslîm kerdê.
Ma nê heme seba eştişê gamanê sîyasî û qanûnî kerd ke do çareserîya sîyasîya demokratîk bîyarê meydan. Nê prosesî de çend pêvînayîşanê Îmraliyî yê Rayberîya ma reyde û caardişê girewtişê tay şehîdanê ma yê Waranê Pawitişê Medya ra teber, tu game nêameye eştene.
‘Demo ke ma gamê pozîtîfî eştî, tay verfekanê îqtîdarî îdrakê negatîfî afernayî’
Demo ke ma seba çareserîya sîyasîya demokratîke hesasîye nawit ke raya pêroyî ya kurdan amade bikerê û şarê Tirkîya rê mesajê pozîtîfî bidê, tay verfekanê îqtîdarî û çapemenîya ke nezdîyê îqtîdarî ya, herinda ke raya pêroyî amade bikerê, raya pêroyî de îdrakê negatîfî afernayî, tepşê negatîf yê vera muxalefetî zî vernîya zêdebîyayîşê destekê komelkî girewt.
‘Raporê komîsyonê Meclîsî hema nêameyo caardene’
Komîsyono ke Meclîsî de awan bî, ma pozîtîf dî. La averberdişê demî yê prosesê amadekerdişê raporî û kêmanîyê amadekerdişê raya pêroyî baş nêbî. Çiqas ke Rayberê ma muxatabê esasî û hetê çareserî yo, hetê komîsyonî ra tena reyêk pêvînayîş ame viraştene. Komîsyonê Meclîsî peynî de çiqas ke kêmanîyê girsî est bê zî, raporêko ke eke bêro caardene, tesîrê pozîtîfî dayêne, amade kerd. La fikr û pêşnîyazê raporî hema nêameyî caardene. No zî nawneno ke îqtîdarî bi samîmîyet û rastîye nêewnîyeno prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî ra.
‘Ganî Rayber Apo muxatabê fermî bêro qebulkerdene’
O yo ke 27ê sibate 2025î de Vengdayîşê Aştî û Komelê Demokratîkî kerd û no proses da destpêkerdene, Rayber Apo bî. Rayber Apo wazeno ke demê şer û pêkewtişî yê 100 serran ê mabênê Tirkîya û şarê kurdan de biqedîyo û bi Entegrasyonê Demokratîkî meseleya kurdan komarêka demokratîke de çareser bibo. Amanc û cehdê nê hetî ser o yê. La seba ke amancêko wina bica bîyaro û o rolê xo kay bikero, ganî sey muxatabê fermî bêro qebulkerdene. Bi no hewa do bêro fehmkerdene ke dewlete derheqê çareserîya meseleya kurdan de wayîrê îradeyêkî ya. Bi dîyarkerdişê statuyê muxatabîya qanûnî ya Rayber Apoyî, do prosesêkê çareserî yo raştikên bêro caardene.
‘Ganî statuyê Rayber Apoyî bêro naskerdene ke rolê xo kay bikero’
Rayber Apoyî xeylê reyî ard ziwan ke seba pêvînayîşê ke yenê viraştene û qiseykerdişê ke yenê îfadekerdene bimana û encam-girewtox bibê, ganî statuyê ey bêro dîyarkerdene. Eke pozîsyonê ey o qanûnî û sîyasî dîyar bibo û derûdoranê cîya cîyayan reyde pêvînayîş bikero, o wext Rayber Apo do rolê xo bi hewayêko encam-girewtox bikero. Sewbîna bi pêvînayîşê ke ge-ge heyetêk reyde keno, Rayber Apo nêeşkeno rolê xo yo raştikên kay bikero û nêyeno pawitene ke rolê xo tam bîyaro ca.
‘Qiseykerdişê verfekanê AKP’yî ke vanê proses aver şino, rewşa nikayine îfade nêkeno’
Pozîsyonê nikayin ê Rayber Apoyî ke muxatabê meseleya bingeyîne ya Tirkîya yo, nawneno ke bi hewayêko rast meseleya 100 serran û çareserîya ci ra nêyeno ewnîyayene. Na rastîye dîyar a la qiseykerdişê serekê Meclîsî û fermandaranê AKP’yî yê ‘proses aver şino, xetimîyayîşêk çin o’ rewşa nikayine îfade nêkeno. Key statuyê Rayber Apoyî dîyar bibo û bireso şertanê ke azad bixebitîyo, o wext ma eşkenê behsê averşîyayîşê prosesî bikerê. Şarê kurdî û raya pêroyî ya demokratîke zî na rewşe de bawer kenê ke proses aver şino û piştî dano ci.
‘Ganî esasê qanûnî û huqûqî biameyêne awankerdene’
Seba averşîyayîşê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî, ganî qerarêko sîyasî bêro girewtene ke statuyê Rayber Apoyî bêro dîyarkerdene û gamê qanûnî bêrê eştene ke rayîrê sîyasetê demokratîkî bi azadî biameyêne akerdene. Destpêkê prosesî ra nat hetê heme derûdoran ra yeno zanayene ke verdayîşê heme çekan û dekewtişê sîyasetê demokratî bi gamê qanûnî yê ke do bêrê eştene, beno. Coka yeno munaqaşakerdene ke kamcîn gamê qanûnî do bêrê eştene û sîstemêko huqûqî senî do awan bibo. Nê hetî ra îfadekerdişê ‘eştişê gamanê qanûnî bi tesbîtkerdiş û teyîtkerdişê verdayîşê çekan girêdaye yo’ rastîye îfade nêkeno û no zî sereyê raya pêroyî têmîyan keno. Rayber Apoyî waşt ke seba lezbîyayîşê ameyîşan, esasê qanûnî û huqûqî bêrê amadekerdene. Eslê xo de fermandaran vatbî ke Roşanê Remezanî ra dima gamê qanûnî do bêrê eştene la gamê qanûnî yê hewceyî ke do prosesî aver berê, hema nêameyî eştene.
‘Muzakerekerdoxê ma yo sereke û îdarekerdoxê prosesî Rayber Apo yo’
Ma sey Têgêrayîşê Azadîye yê Kurdan kongre de ke PKK ame feshkerdene û têkoşînê çekdarî yê vera Tirkîya ame qedîyayene, qerar girewt ke Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî hetê Rayber Apoyî ra bêro ramitene. Muzakerekerdoxo sereke û îdarekerdoxê nê prosesî Rayber Apo yo. Bi nîyadayîşê na rastîye, ganî pozîsyonê sîyasî yê Rayber Apoyî sey muxatabê bingeyinî dîyar bibo û bireso şertanê ke azad bixebitîyo. No proses tena bi no hewa beno ke bi raştîye bêro ramitene û bireso encam. Ma çîyê ke ma ser o bî, qasêko ke dinya de tu kes nêpawitêne, ardî ca. Êdî seba ke Prosesê Aştî Û Komelê Demokratîkî bireso encam, ganî statuyê Rayber Apoyî bêro dîyarkerdene, gamê qanûnî û huqûqî bêrê eştene. Pawitişê şarê ma, yê hêzanê demokratîkan û yê ma zî wina yo.”
