Weşanxaneyê Vateyî ra hîrê nuştoxê bi nameyê Mehmet Çetîn, Alî Aydin Çîçek, û Murad Canşad bi eseranê xo yê şîîre, hîkaye , folklor/sanike, neweyan refanê kirmanckî de hîrê eserî vêşî kerdê.
Edebîyatê Kirmanckî (Zazakî), serranê peyênan de bi keda nuştoxan, şaîran û dezgehanê sey Weşanxaneyê Vateyî hêvîyêka pîle daye şarê xo. Kitabê ke Vateyî ra vejîyayê, hem hetê standardîzasyonê ziwanî ra hem zî hetê kalîteyê edebî ra cîyayêkê muhîmî gênê. Nê eseran ra hîrê kitabî estê ke her yew yewna tewir de (şîîre, hîkaye û folklor) nimûneyê herî başî yê. Nê kitabî; Tilsimê Kirmancîye (Mehmet Çetîn), Axçîke (Alî Aydin Çîçek) û Elik û Fatike (Murad Canşad) ê.
Mehmet Çetîn û “Tilsimê Kirmancîye”
Mehmet Çetîn, hem edebîyatê tirkî de hem zî edebîyatê kirmanckî de yew nameyo zaf giranbiha bi. Ey ziwanê şîîre sey yew “zerehesnayîş” şuxulnayêne. Kitabê ey Tilsimê Kirmancîye, eslê xo de yew îtîraf û yew cigêrayîşê nasnameyî yo. Mehmet Çetîn nê kitabî de, bi ziwanêko zelal û poetîk, hesretê welatî, surgun û vîndîbîyayîşê kulturî anê ziwan.
“Tilsim”, tiya de tena manaya sîhîrî de nê, manaya “ruhê ziwanî” de ameyo şuxulnayene. Şîîrê ke kitab de ca gênê, wendoxî benê yewna dinya; dinyaya ke tede kul û kederê kirmancan bi estetikêka berze ameyê hewînayene. Mehmet Çetîn, bi nê eserê xo, nîşan da ke kirmanckî qadê şîîra moderne de zî şîna tewr berz.
Alî Aydin Çîçek û “Axçîke”
Alî Aydin Çîçek, edebîyatê ma de hetê hîkayenuştoxîye ra cayêko taybet gêno. Kitabê ey Axçîke, cuyê komelê ma, têkîlîya merdiman û meseleyanê sosyolojîkan bi çimêkê realistî analîz keno. Hîkayeyê ke kitab de estê, zafane cuyê dewe û şaristanî mîyan de mendişê merdiman, xizantîye û têkîlîyanê eşîrî ser o yê.
Çîçek, diyaloganê karakteranê xo de o “tamê fekê şarî” zaf baş pawito. Axçîke de karakterî (qehremanî) raştîkî yê; wendox xo nê karakteran de vîneno. Ziwanê Alî Aydin Çîçekî herikbar o û teknîkê ey ê hîkaye raşt û durist o. No kitab, seba famkerdişê psîkolojîya şarê herême çimeyêko erjaye yo.
Murad Canşad û “Elik û Fatike”
Murad Canşad, kedkarêko pîl ê folklor û ziwanî yo. O, bi serran o ke fekê şarî ra sanikan, deyîran û vateyanê verênan arê dano û nusenê. Kitabê ey Elik û Fatike, eslê xo de yew xebata folklorîk û edebî ya. Sanika “Elik û Fatike”, cografyaya ma de zaf ameya vatene û varyasyonê ci zaf ê.
Canşadî no tekst, bi formêko edebî û standardê Vateyî newe ra nuşto. Kitab, hem seba domanan hem zî seba pîlan sey çimeyêkê kulturî yo. Tede motîfê afernayîşî, têkîlîya însan û tebîetî û dersê exlaqî estê.
Her hîrê nuştoxî zî; Mehmet Çetîn bi şîîre, Alî Aydin Çîçek bi hîkaye û Murad Canşad bi folklor/sanike, edebîyatê kirmanckî rê xizmetêko bêemsal kerdo. Weşanxaneyê Vateyî zî bi çapkerdişê nê eseran, nîşan dayo ke ziwanê ma her qade de (modern û klasîk) şîno aver. Nê kitabî, kitabxaneyê her kirmancî de ganî ca bigîrê.
