Rayedarê Şaxê Amedî yê ÎHD’î Yakup Guvenî komîyono ke meclîsde awan bîyo ercna va ke “Eke Komîsyon tena seba çekronayene nê seba sebebanê na mesela Kurdan rola xo kayî bikero maneyê xo est o. Naye meko kemî maneno.”
Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî 27ê Sibate de vengdayîşê tarîxî yê “Aştî û Komelê Demokratîkî” kerd. Vengdayîşê Abdullah Ocalanî ra pey Partîya Karkeranê Kurdîstan (PKK) 12ê Gulane de netîceyê kongreya xo eşkera kerd û dîyar kerd ke xo fesih kerdo. Bado zî rayberîya Besê Hozate de yew gruba gerîlayan Şikefta Casenê de seba “Aştî û Komelê Demokratîkî” çekê xo veşnayî.
Çareserkerdena meseleya Kurdan ser binê sitara Meclîsî de endamanê partîyanê sîyasîyan ra yew Komîsyon awan bî la belê çarçeweya karê nê komîsyonî hîna zî dîyar nîya. Ma zî awanbîyayîşê nê komîsyonî ser Rayedarê Şaxê Amedî yê ÎHD’î Yakup Guvenî de qisey kerd.
Yew meseleya Kurdan esta ke paweyê çareserkerdişîya
Yakup Guven seba rola nê komîsyonî verî çend persan perseno û dima ra zî o bi xo ciwabê persanê xo dano, “No Komîsyon nika seba ke însanê ke endamê PKKê ke çekê nanê ro, pey çekronayişra dima do sebibê? PKKe do sebibo, endamê înan do sebibê? Dahîlê heyato sîyasî ya zî ciwîyo komelkî bibê nebê yan zî senîn bibê?”
Yakup Guven vatena xo wina domnê, “Komîsyon nika na mesela sero kombeno, aşkeredayîş no qeydeyo. La ma zanê ke çek berdayîş, çek teriknayîş tena bes nîyo. Ganî sebebê çekî wertera bêrê wedartiş. Coka komîsyon ganî hem şoro Îmrali, ûca de Abdullah Ocalanî de qisey bikero. Hem sazîyanî sîvîlan de qisey bikero. Sazîyê ke bi serrano ke wazenê aştîyeka komelkî awan biba. Wa no şer biqedîyo û meleseya Kurdan çareser biba. Ganî komîsyon her hetê komel ra sazîyan dir, merdiman dir, însanan dir qisey bikero. Goreyê îxtîyacan tirabigero. Û seba ke sebebê çekan ortera wedariyo ganî bixebitîyo. Çike çewres seriyo ke mabenê dewlete û PKKî de şer est o. La sebebê ney şerî zî est bî. Seserra zêdîyer wextê Osmanîyan re nat meseleyêka Kurdan est a. Yew meseleya Kurdan esta ke paweyê çareserkerdişîya.
Wexto ke Osmanîyan waşt ke otorîteya xo ya merkezî tayêna hêztir û qewetir bikerê, o wext mudaxaleyê herêmanê Kurdan kerd. Dimara wexto ke Cumhurîyet awan bî, Kurdî tayêna ameyî înkarkediş, heq û nasnameyê Kurdan zî ameyî înkarkerdiş.
Bi nî meseleyan ra ma zanî ke problem vejîyê werte. Kurdan dewlete ra heqanê xo waşt. Bi nê waştîşê heqan ser mabenê Kurdan û dewlete de problemî vejiyayî werte. Dima ra û sey çek şuxulnayîş problemê şerê vêjîyayî. Nika zî seba çaverdayîşê çekan komîsyon awan bî. Nika ganî komîsyon teyna seba çekan nê, çareserkedişê meseleya Kurdan ser ro zî bixebitîyo û na mesela bi kok ra, bin ra hal bikero. Û reyna vernîyê ma de wina problemî, wina îxlalî nêvejîyê werte.”
Ganî dewlete sûcê xo qebûl bikero û uzrê xo biwazo
Yakup Guven vatena xo wina girê dano, “Nika seke binêna ver zî mi va, meseleya verdayîşê, teriknayîşê çekan ser ro komîsyon vano ma do bixebitêyê. La ganî meseleyê bînî zî, îxlalê ke heta ewro ameyê meydan ser zî, seba ke nê îxlalî endî wedarîyê ser zî ganî no komîsyon xebatan virazo. Seke ma vaje seranê 90an de cînayetê hetê faîlê meçhûlan re ameye meydan, yan zî însanî binêçiman de ameyî vîndîkerdiş, ganî aqûbetê nî însanan zî aşkera bibo û faîlî bêrê cezakerdiş.
Teyna no zî nê, awankerdişê dewlete de, Cumhurîyete de ma vajê mezelê Şêx Seîd û embazane ey ameyî vindîkerdiş. Ganî mezelê înan û merdimanê înan û şarî ra pare bibo. Eyra wet mezela Seyîd Riza zî cayê eyî dîyar nîyo. Ganî nî mezelî herindê înan diyar bibê û Dewlet gaman bierza. Eyra wet heta ewro çend kesê ke hetê dewlete ra ameyê kiştiş, ganî dewlete sûcê xo mesûlîyetê xo qebûl bikero û uzrê xo biwazo. Zeraran tazmîn bikero. Heme mesûlan aşkere bikero. Wa mehkemeyan de înan goreyî sûcê înan cezakerdiş ser taqîb bikero. Teyna meseleyê çekî ser nê, sebebê ke çekî ardê werte nê sebebî û heme îxlalî ganî werte ra bêrê wedartene.”
