• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derbarê Me De
  • |
awelatnavend@gmail.com
Ajansa Welat
04 ADAR 2026
Encamek nîn e
View All Result
  • ROJANE
    Rejîma Îranê girtiyên siyasî wekî mertalên zindî bikar tîne

    Rejîma Îranê girtiyên siyasî wekî mertalên zindî bikar tîne

    DYAyê li Bender Abbasê li keştiya şerî ya Îranê da

    DYAyê li Bender Abbasê li keştiya şerî ya Îranê da

    Moşekek Îranê ya ku berê wê li Tirkiyeyê bû hate îmhakirin

    Moşekek Îranê ya ku berê wê li Tirkiyeyê bû hate îmhakirin

    Moşekek Îranê kete Qamişloyê

    Moşekek Îranê kete Qamişloyê

    Pervîn Buldan: Tê payîn ku qanûn dê piştî cejne biçin komîsyona edaletê  Mîthat Sancar: Armanca pêvajoyê aştî ye û temînata aştiyê jî edalet e

    Hevdîtina şandeya Îmraliyê ya bi Wezîrê Karên Navxweyî re bi dawî bû

    Amerîkayê baregehên Haşda Şabiyê bombebaran kir

    Amerîkayê baregehên Haşda Şabiyê bombebaran kir

  • JIN
  • ÇAND
  • ABORÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • CÎHAN
  • FORUM
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
    Rejîma Îranê girtiyên siyasî wekî mertalên zindî bikar tîne

    Rejîma Îranê girtiyên siyasî wekî mertalên zindî bikar tîne

    DYAyê li Bender Abbasê li keştiya şerî ya Îranê da

    DYAyê li Bender Abbasê li keştiya şerî ya Îranê da

    Moşekek Îranê ya ku berê wê li Tirkiyeyê bû hate îmhakirin

    Moşekek Îranê ya ku berê wê li Tirkiyeyê bû hate îmhakirin

    Moşekek Îranê kete Qamişloyê

    Moşekek Îranê kete Qamişloyê

    Pervîn Buldan: Tê payîn ku qanûn dê piştî cejne biçin komîsyona edaletê  Mîthat Sancar: Armanca pêvajoyê aştî ye û temînata aştiyê jî edalet e

    Hevdîtina şandeya Îmraliyê ya bi Wezîrê Karên Navxweyî re bi dawî bû

    Amerîkayê baregehên Haşda Şabiyê bombebaran kir

    Amerîkayê baregehên Haşda Şabiyê bombebaran kir

  • JIN
  • ÇAND
  • ABORÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • CÎHAN
  • FORUM
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
Encamek nîn e
View All Result
Ajansa Welat
Encamek nîn e
View All Result

Sosyalîzma civaka demokratîk

Rojger Botan

16 GULAN 2025 - 08:35
Kategorî: FORUM, MANŞET
A A
Di nava hawira şerê kapîtalîzmê û Îranê de Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan û PKK bi çareseriya Sosyalîzma Civaka Demokratîk alternatîfeke nû û sêyemîn ava dike.

Di 29ê Cotmeha 1923an de Komara Tirkiyeyê li ser esasên bîrdoziya Tirkbûyîn, Tûranîst, Kemalîst, Îslamîst û li ser kodên tekperest ava bû. Bi bîrdoziya Tirkbûyînê heta sala 1923an ji bo ku komarek yek dewlet, yek netew, yek ziman, yek bawerî, yek çand û hwd. ava bibe di serî de gelên Ermen, Suryan, Helen û Rûm di qirkirina civakî re derbas bûn. Bi milyonan Xirîstiyan bi polîtîkayên Îttîhat-Terrakiyê yên tekperest hatibûn qetilkirin. Piştî vê komkujiya civakî di hedefa qirkeran de gelê Kurd hebû. Pirsgirêka Kurd a sed salên dawî bi vî rengî wê rû bidaya.

Pirsgirêka Kurd bi rewşa xwe ya dijwarî bi serdema pergala kapîtalîzmê re jiya û dijî. Ev pergal bi daneheviya şaristaniyên dewlet û desthilatdariyê vesaz bû û bi awayekî sîstematîk li her derê cîhanê belav bû. Hemû nirxên madî û manewî yên çanda demokratîk bi kapîtalîzmê re hatin windakirin û li şûna wê çanda serdestî, desthilatdarî, netew-dewlet, qezenca herî zêde û qirkerî ava bû. Bi van pêkhateyan ji qirna 19emîn ve modernîteya kapîtalîst wekî êşa penceşêrê li ser cîhana Kurdistan û Mezopotamyayê digere.

Pirsgirêka Kurd a ku em heta îro jî dijîn bi pergala kapîtalîzmê re hêj dijwartir bibû. Gelê Kurd heta qirna 19emîn bi pêkhateyên Mîr, Emîrtî û bi saziya Şêxîtiyê xwedî rêveberiyên cewherî, xwecihî û xweser bûn. Lê ji vê sedsalê û şûn de nemaze dewleta Osmaniyan û Îranê bi guhertinên nû yên di çarçoveya kodên tekperest ên netew-dewlet û kapîtalîst re berê xwe dabûn rêveberiyên Kurdan. Kurdan bi taybetî li dijî êrîşên Osmaniyan hebûna xwe, ax û rêveberiyên xwe bi raperînên pêk anîn, parastin.

Vê rewşê heta sala 1923an bi awayekî sîstematîk berdewam kir. Ji ber ku serdema nû bi bîrdoziya nîjadperest, faşîst û netew-dewletê ava bibû, diviya bû dewleta osmaniyan jî li gorî vê rewşê veguheriya û Tirkbûyîna ku dihat xwestin ava bikira. Serkêşên van polîtîkayan Îngîlîstan, Fransa û sermayeya cihûyan bû. Bi partiya Îttîhat-Terrakiyê re bîrdoziya Tirkbûyîn, Tûranîst û Îslamîst vesaz bibû. Komara Tirkiyeyê li ser van kodên faşîst ava bibû û bi vî rengî gelên Ermen, Suryan, Helen, Rûm û herî dawî gelê Kurd di qirkirina çandî û civakî re derbas bibûn.

Ev pirsgirêk di nava van sed salên dawî de bi vî awayî destpê kiribû. Di 23ê Tîrmeha 1923an de Peymana Lozanê bi dewletên kapîtalîst re hatibû îmzekirin û Kurdistan li ser nexşereya nû hatibû perçekirin. Ji sala 1925an şûnde dewleta Tirk polîtîkayên qirkirinê yên li dijî Kurdan dijwartir kiribû. Plana Reforma Rojhilat, avakirina Dadgeha Îstîklalê û Peymana Enqereyê (5 Hezîrana 1926an) ya ku li ser Mûsûl-Kerkukê bi Îngîlîstanê re hate îmzekirin agahiya polîtîkayên dijwartir ên li dijî Kurdan dida.

Gelê Kurd li dijî van polîtîkayên qirkirinê helbet wekî her carê li ber xwe dan. Kurdan di raperîna Şêx Saîd, di raperîna Agirî û ya Seyîd Riza de parastina hebûn û axa xwe kirin. Dewleta Tirk li ser van raperînên Kurdan bi dijwartir êrîş kirin û bi deh hezaran Kurd di komkujiya fîzîkî û çandî re derbas kir. Êdî navê Kurdan, çand, huner û stranên Kurdan û hebûna Kurdan hatibûn qedexekirin. Kurd êdî wekî ku dîroka Tirk a sextekar dibêje dema ku di nava berfê de meşiyan e dengê “Qert û Qûrtê” ji wan hatiye û bi vî rengî ji nava Tirkan derketine û bûne Kurd. Bi vê hişmendiyê dewleta Tirk sed salin bi faşîzma spî, reş û kesk a Tirk ji bilî îmha, înkar û tasfiyekariyê tu tiştek din nekir.

Komkujiyek ewqas bi dijwarî li ser hebûn, çand û zimanê Kurdan re derbas bibû. Ji salên 1938an heta avakirina PKKê ya sala 1978an li Kurdistanê bi gotina Rêber Ocalan bêdengiyek mirî hebû. PKK li ser ewqas pêkhateyên dewleta Tirk a li dijî Kurdan ava bibû. Avakirina PKKê li gel ewqas qirkirinên dewleta Tirk de tenê encam e. Heke îro careke din pirsgirêka Kurd di rojevê de be, divê cara yekemîn pêkhateyên Komara Tirk a li dijî Kurd, Ermen, Suryan, Pontûs û Rûman de bê nirxandin.

Piştî 47 salên têkoşînê, PKKê di 5-7 Gulanê de Kongreya xwe ya 12emîn pêk anî û di çarçoveya perspektîfên Rêber Ocalan de xwe fesih kir. Ev biryar ne tunebûn, xelasbûn an jî îflasbûna PKKê ye. Berevajiya vê PKK, di şert û mercên Kurdistanê de û konjonkturên cîhanî yên diguherin de pêwîst bû ku biryarek bi vî rengî bigire û bi rêxistinên cûr be cûr xwe jinûve ava bike.

Rêber Ocalan dixwaze di nava hawira dijwar a li Rojhilata Navîn de PKKê û gelê Kurd û gelên herêmê ji nava fetisandina şer, krîz û kaosê de derbixîne. Lewre niha di navbera Îran-Rûsya-Çîn û Emerîka-Îsraîlê de şerê modernîteyê tê dayîn. Heta niha ev her du blok ji bo ku gelê Kurd tev li xetên wan bibin polîtîka dimeşandin. Lê gelê Kurd û Tevgera Azadiya Kurd bi paradîgmaya Rêber Ocalan a modernîteya demokratîk xeta xwe wekî xeta 3yemîn zelal kir.

Di nava hawira şerê kapîtalîzmê û Îranê de Rêber Ocalan û PKK bi çareseriya Sosyalîzma Civaka Demokratîk alternatîfeke nû û sêyemîn ava dike. Lewre ne pergala kapîtalîst ne jî faşîzma kesk a ku serê wê Îran dikêşe nikare ji pirsgiran re bibin çareserî. Bi fesihkirina PKKê serdema avakirina civaka demokratîk, komunalîst, ekolojîk û azadiya jinê xurttir dibe. Lewre gelê Kurd wê bi komun, meclîs, akademî, kooperatîf û hemû saziyên xwe yên civakî re xeta sêyemîn bi polîtîkaya demokratîk, siyaseta azad û hiqûqa gerdûnî biparêze û dê sosyalîzma civaka demokratîk vesaz bike.

 

Parve BikeTweetWhatsAppParve BikeParve Bike

Nûçeyên Din

Ji DYAyê daxuyaniyên şer: Êriş dê li tevahiya Îranê zêde bibin

Ji DYAyê daxuyaniyên şer: Êriş dê li tevahiya Îranê zêde bibin

4 ADAR 2026
Sebahat Tuncel: Jin pêşengê paradîgmaya nû ne

Sebahat Tuncel: Jin pêşengê paradîgmaya nû ne

4 ADAR 2026
Moşekên Îranê kêm, êrişên Îsraîl û DYAyê zêde dibin: Li 7 bajaran bi dehan êrişên pêk hatin

Moşekên Îranê kêm, êrişên Îsraîl û DYAyê zêde dibin: Li 7 bajaran bi dehan êrişên pêk hatin

4 ADAR 2026
Rejîma Îranê girtiyên siyasî wekî mertalên zindî bikar tîne

Rejîma Îranê girtiyên siyasî wekî mertalên zindî bikar tîne

4 ADAR 2026
DYAyê li Bender Abbasê li keştiya şerî ya Îranê da

DYAyê li Bender Abbasê li keştiya şerî ya Îranê da

4 ADAR 2026
Moşekek Îranê ya ku berê wê li Tirkiyeyê bû hate îmhakirin

Moşekek Îranê ya ku berê wê li Tirkiyeyê bû hate îmhakirin

4 ADAR 2026

ÊN ZÊDE HATINE XWENDIN

  • Pervîn Buldan: Tê payîn ku qanûn dê piştî cejne biçin komîsyona edaletê  Mîthat Sancar: Armanca pêvajoyê aştî ye û temînata aştiyê jî edalet e

    Pervîn Buldan: Tê payîn ku qanûn dê piştî cejne biçin komîsyona edaletê
    Mîthat Sancar: Armanca pêvajoyê aştî ye û temînata aştiyê jî edalet e

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0
  • Rojnameger Oremar: Gel ji Îsraîl û DYAyê bawer nake

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0
  • Jinên TJAyî: Pêvajo ji bo mezinkirina têkoşîna jinê fersendek mezin e

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0
  • Bi girseyî serdana şîna Denîz Şen kirin

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0
  • ‘Dildar bi kîjan zimanî bixwazin em ê pirtûka wan bideng bikin’

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0
  • Rihan Loqo: Şoreşa Jinê ji bo tevahî tevger û rêjistinên jinan bû mînak

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0
  • Macron: Soza me ji Kurdan re heye û em dê pêk bînin

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0
  • ROJEVA 4ê ADARa 2026an

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0
  • Înîsiyatîfa Yekîtiya Demokratîk: Em ê li cem têkoşîna demokratîk a gelên Îranê bin

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0
  • Nobeta li Bestayê bi dawî bû dê çalakiyên cuda pêk bînin

    0 shares
    Parve Bike 0 Tweet 0

ARŞÎV

  • ADAR 2026 (151)
  • SIBAT 2026 (1043)
  • ÇILE 2026 (1573)
  • KANÛN 2025 (636)
  • MIJDAR 2025 (501)
  • COTMEH 2025 (512)
  • ÎLON 2025 (484)
  • TEBAX 2025 (467)
  • TÎRMEH 2025 (582)
  • HEZÎRAN 2025 (463)
  • GULAN 2025 (577)
  • NÎSAN 2025 (468)
  • ADAR 2025 (540)
  • SIBAT 2025 (514)
  • ÇILE 2025 (594)
  • KANÛN 2024 (628)
  • MIJDAR 2024 (94)

Ajansa Welat, bi nûçeyên taybet, dosya, lêkolîn, dîmen û deng civakê agahdar û ronî dike.

Bi şîara agahiyên rast û objektif weşanê esas digire, li ser şopa heqîqetê agahiyan belav dike.

Ajansa Welat bi nûçe û naverokên xwe dibe deng û rengê welat.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettîn Kiliç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Medya Bal

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: awelatnavend@gmail.com
Malper: www.ajansawelat.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

Encamek nîn e
View All Result
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
  • JIN
  • ÇAND
  • ABORÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • CÎHAN
  • FORUM
  • KIRMANCKÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne