Waya Hozan Mizgîn, Şukran Akiş dîyar kerd ke waya aye demanê tewr giranan de bi huner û muzîkê xo yê şorişgirî qadanê tewr vernîyan de ca girewto û dîyar kerd ke bi mîraso ke aye verdayo, mîyanê şarê kurdî de nasnameyêko têkoşer afirnayo.
Mergê hunermenda kurd Hozan Mizgîn (Gurbet Aydin) ser ra 33 serrî derbaz bîyî. Aye Têgêrayîşê Azadîya Kurdî de yew hunermenda zaf muhîme bîye. Hozan Mizgîn serra 1962î de dewa Bileyderî ya Êlihî de ameya dinya. Hozan Mizgîn bi deyîranê xo serranê têkoşînî yê giranan de nasnameyêko newe afirna. Dimayê darbeya 12ê Êlula 1980î tewrê PKK’yî bîye û têkoşînê xo yê şorişgirî bi hunerî domna. Serra 1983î de derbazê Ewropa bîye û tîya de zî xebatanê hunerî rê pêşengî kerd. Hozan Mizgîn bi deyîranê xo yê sey “Çemê Hêzil, Newroz, Lo Hevalno û Gundîno Hawar” tesîrêko pîl şarê kurdî ser o kerd. Labelê aye awankerdişê Huner-Komê Ewropa de zî kedêka pîle daye û bi nê hawayî bingeyê Koma Berxwedanî ame eştene.
Hozan Mizgîna ke Ewropa ra pey rîyê xo dabi koyanê Kurdîstanî, 11ê gulana 1992î de qezaya Tetwanî ya Bedlîsî de yew keye de, şerêko giran de ganê xo da. Dimayê 34 serran, ne Hozan Mizgîn ne zî huner û muzîkê aye yo ke bîyo sembolê têkoşînê kurdan, hema zî nêameyê vîrkerdene. Waya aye Şukran Akiş serrgêra 34. ya şehadetê Mizgîn de qisey kerd.
‘Maya mi aye nêdîye’
Şukran Akiş dîyar kerd ke waya aye Hozan Mizgîn gedeyîya xo de zaf baş bîya û wina behsê aye kerd: “Şibi mêmanîya dewe, uca de mîyanê ciwanan de yew kombîyayîş amebi kerdene û uca de nameyê partî eşnawitbi. Dima ke ameye Êlih, aye û Waya Edîp Solmazî yewbînan şinasna. O wext weçînayîşî zî bîyêne û Edîp Solmaz bibi namzedê Şaredarîya Êlihî. Waya Egîdî zî serê aye de tesîr kerd. Verî ke şehîd biba, ma 13 serrî yewbînî nêdîbî. Labelê serranê peyênan de ge-ge keye rê telefon kerdêne. Serra 79î de şîbî û serrêk û nîme mende, dima nêweş kewte û ameye keye. 15 rojî keye de mende û tedawî bîye, labelê ma ra vatêne, ‘Ez bi destûr ameya, ez do reyna şêra.’ Ge-ge maya mi ci ra pers kerdêne, vatêne: ‘To senî destûr waşto, ma leşkerî ya ke to destûr waşto?’ Maya mi vatêne nêşona. Dimayê tedawîye şîye. Şîye Filîstîn, Lubnan û Sûrîye, uca de perwerde dî. Dima embazan aye erşawite Almanya. Almanya ra dima ameye Tirkîya û veng da maya mi, va ‘bê ma yewbînî bivînî’. Maya mi zî nêweş bîye, nêşîye. Hewteyêk ra pey zî şehîd bîye.”
‘Şarê Tetwanî pêro vejîyabi kuçeyan û ameyî cenazaya aye’
Şukran Akiş bale ant dîyalogê mabênê Hozan Mizgîn û wayîra keyeyî ser o û wina dewam kerd: “Mizgîn verî ke ganê xo bida, a roje keyeyê ke tede bîye, wayîra keyeyî rê vana, ‘Mi emşo hewnêko weş dî, mi kincê veyveyî xoradaybî.’” Şukran Akiş dîyar kerd ke di saetî ra pey leşkerî dormeyê keyeyî gênê û Hozan Mizgîn uca de şehîd bena. Şukran Akiş wina behsê mesele kerd: “Sere de ma bawer nêkerd. Labelê çend rojî verî ke şêra o keye, cayê xo birayê mi ra vatbi. Birayê mi ma ra vat, teqez aye ya. Ma vat hema hewteyek nêbîyo ke ma aye reyde qisey kerdo. Xebera aye şewe ameye ma rê, ma nêşîyî. Heta ke ma xeber erşawit Almanya, uca de cigêrayîş kerd, nîşanyê serê leşa aye pêro yê aye bîyî. Ma dima bawer kerd. Şarê Tetwanî pêro vejîyabi kuçeyan û ame cenazaya aye. Maya mi ra vatbi, ‘Çend şehîda to ya, hende zî yê ma ya, ma do tîya de o defin bikê.’ Wexto ke Mizgîn uca de bîye, birayê mi zî şibi leşkerî, dima ke ame ey dest bi xebatan kerd. Dêsan ser o sloganînûştêne. Polîsan o û hîrê embazê ci qehwe de girewtê. O zî çend serrî Hepisxaneyê Amedî de mend. Dima vejîya û tewrê rêxistine bi.”
‘Bê mîkrofon û bê amûr, vengê aye zaf zelal û bişewat bi’
Şukran Akiş vat ke Mizgîn keye de zî zaf deyîrî vatêne û wina vat: “Bê mîkrofon û bê amûr vengê aye zaf zelal û bişewat bi. Wexto ke deyîrî vatêne zerrîya merdimî veşnayêne. Ma dorme de kom bîyêne û ma vatêne ‘hadê vaje’. Deyîrê ‘Lo Hevalno’ û ‘Newroz’ yê aye yê. Verî ke tewrê rêxistine biba, ‘Newroz’ nuştbî. ‘Lo Hevalno’ zî seba hîrê birayanê mi vatbi ke Hepisxaneyê Amedî de bîyî. O wext qenalê Kurdkî çin bîyî. Embazê mi petrol ardêne, o wext kasetek ard, Şehîd Sefkan û Mizgîn pîya vatêne. Wexto ke vengê Mizgîn ame, mi dest bi bermîkerd. Mi vat ‘Na Mizgîn a, to senî kasetê aye ard?’. Dima kasetê bînî zî ameyî. Mizgîn tu wext xeta xo ra nêvejîyaye. Ez heme şehîdanê Kurdîstanî rê rêz gêna û keyeyanê înan rê serweşîye wazena. Şehîdî nêmirenê, rayîrê înan do rayîrê ma roşnî bikero.”
