Xeylê siyasetmedar, roşinvîr, hunermend û akademîsyenî vengdayîşê Konferansê “Seserra Dîyina de Konferansê Ravurîyayîşo Demokratîk” kerd û ame dîyar kerdene ke yê sey kesanê ke bi hişmendîya na berpirsîyarîya tarîxî ameyê têhet û wina vatene: “Ma veng danê ke seserra dîyine ya komare de problemê demokratîkbîyayîşî bi heme hetê xo ra bêrê munaqeşekerdene û rayîrê çareserî yê ke do zemînê komelkî û sîyasî yê demokrasî û aştî xurt bikerê, bêrê berardene.”
Xeylê sîyasetmedar, roşinvîr, hunermend û akademîsyenî do 13 û 14ê hezîrane de Stenbol de konferansê bi nameyê “Seserra Dîyine de Konferansê Ravurîyayîşê Komara Demokratîk” virazê. Kesê ke binê vengdayîşî de îmzaya înan est a otêlek qezaya Beyoglu yê Stenbolî de bi eşkerayîyêke venga tewrbîyayîşê konferansî kerd. Eşkerayîya Kurmancî hetê Sekreterê Înîsîyatîfê Yewîya Demokratîk Dîba Keskîn ra ameya wendene.
Badê akerdişî û selamdayîşî, Ahmet Tirkî qiseykerdişê xo de dîyar kerd ke ey bi serran o seba aştî têkoşîn danê û vat: “Polîtîkayê çinkerdişê şarê kurdî sernêkewtî. Ma do pîya nê prosesî biresnê serkewtene.”
‘Bawerîya ma est a ke pêroyî komelî de cuyêka hempare awan bibo’
Gulten Kişanak dima ra heqê qiseykerdişî girewt û dîyar kerd ke her çî bi bawerî dest pê keno û vat: “Ma zanê ke vurîyayîşo demokratîk do bi ca bêro. Naye ra ma berpirsîyarî gênê. No înîsîyatîfî zî nê semedî ra ame ronayene. Bi nê konferansî ma do waştişê xo yê eştişê gaman bidê mojnayene. Bawerîya ma bi awankerdişê pêroyî komelî û cuyêka hempare est a. Ma vengdayîşê her kesî kenê ke awankerdişê komara demokratîk de ma pîya bikewê rayîr .”
‘Ameyoxo demokratîk ê welatî binê tehdîde yo’
Dîba Keskîn dîyar kerd ke Tirkîya di qonaxêke krîtîk ra derbas bena ke tarîxî xo de yew qonaxo tewr krîtîk o û wina qisey kerd: “Tirkîya ewro, serê problemanê esasî yê warê demokrasî û huqûqî de vîyarte ra mîras girewtê yê neweyan înan ser o zêde kena. Daraxê dinya de şer, otorîterbîyayîş û neseypêyî xorîn benê, daraxê herêmî de zî çiqas şino şer û pêkewtiş serdest beno. Mîyanê welatî de xoserî hukmî û serwerîya huqûqi zeîf beno, azadîya fikr û ray û azadîya rêxistinbîyayîşî roje bi roje yena tengkerdene. Xizanî neseypêyî ya ameyoxî, rijnayîşo ekolojîk, şîdetê vera cinîyan çiqas şino zêde beno. Dîyar o ke ameyoxo demokratîk ê welatî binê tehdîdê giranî de yo. no tehdîd vera her kesê ke serê na herre de ciwîyeno, vera heme sinif û grûban o. Tesîrê nê tehdîdî, neseypê yê sinifî, herêmî, nasname û krîzê mabênê beşanê komelî de hîna xorînêr kenê.”
‘Hemwelatîya hempare qaydeyo tewr bingeyin o’
Dewamê qiseykerdişê xo de Dîba keskîn dîyar kerd ke seba ey bieşkê seserra dîyine a komare de, demokrasîyêka temame û aştî newe ra xeyal bikerê, hewceyî ma bi hesnayene, goşdayene û naskerdena yewbînî est a û wina domna: “Coka serê na herre de ma ciwîyenê, vîro hîsdar ê her nasnameyî kulturî, her komelî û her metodê cuye de zext û travmayanê ke polîtîkayê otorîter pey xo de verdayê, est ê. Ters û bêbawerîya ma beno sebeb ke ma xo tena hîs bikerê û bibê neyarê yewbînî.
Tirkîya, ewro seba çareserîya meseleya kurdî îmkanêko tarîxî visto dest ke nê krîzan bingeyinî ra vejîyo û ravurîyayîşo demokratîk biciwîyo. Meseleya kurdî vizêrî ra heta ewro semedê kêmanîyê hişmendî û bingeyê demokratîk û çareserkerdişê meseleya kurdî, parçeyê binawanîyêke yê ke tira nêeşkeno bêro visnayene. Nê manayê de sîstemo zafhetî ke tede heme nasname û bawerî serê bingeyê hemwelatîya seypê warê pêroyî de azad bibê û dewlete vera heme bawerîyan seypê têbigêro, yew qaydeyo tewr bingeyin ê demokratîkbîyayîşî yo.”
‘Hewceyî bi hişêko hempar û komelê xurtî est a’
Dîba Keskîn vîr vist ke hewldayîşê ke seba çareser est ê, bale ancenê serê hewceyîya komarêka demokratîk û îmkanê hewanayîşê nê kêmanîyan û îmkanê çareserî yê meseleyanê etnîkî pêşkeş kenê û qiseykerdişê xo wina dewam kerd: “Ma sey kesê ke bi na hişmendî û berpirsîyarîya tarîxî ameyê têhet, veng danê ke seserra dîyina ya komare de problemanê demokratîkbîyayîşî bi heme hetanê xo ra bêrê munaqeşekerdene û raya çareserî yê ke do zemînê komelkî û sîyasî ya demokrasî û aştî xurt bikerê bêrê berardene. Çîyêko ewro hewceyîya ma pê est a; tena rexne nîyê, eynî wextî de îradeyê awan kerdene yo. Seba eştişê gamanê ke do aştîya komelkî awan bikero, demokrasî xorîn bikero û seypêyî virazo, tewrbîyayîşêk xurt ê komelî û hişêko hempar hewce yo. Bi raya Konferansê Ravurîyayîşo Demokratîk ê Komare; ma her kesê ke seba awankerdişê ameyoxê demokratîk kede danê, wayîrê îtîraz, vatene, îdia û pêşnîyazan ê. Her kesê ke xeyalan kenê û ameyoxê ma yê demokratîk ê hempar bawer kenê, dawetkerdeyê prosesê munaqeşeyê hemparî yê.”
Îmzakerdoxê vengdayîşî
Navên kesên îmzeyên xwe di bin bangawaziya konferansê de hene wiha ne: “Ahmet Turk, Alî Bayramoglû, Akin Bîrdal, Ayşegul Devecîoglû, Çîlem Kuçukkeleş, Dîba Keskîn, Dogu Ergîl, Ender Îmrek, Erdogan Aydin, Fadil Bedîrhanoglû, Fatma Bostan Unsal, Fazil Husnu Erdem, Ferhat Kentel, Gultan Kişanak, Îhsan Elîaçik, Julîde Kural, Kuban Kural, Levent Koker, Mehmet Bekaroglû, Mesut Yegen, Nuray Turkmen, Pakrat Estukyan, Riza Turmen, Sureyya Karacabey, Şebnem Korur Fîncanci, Şukru Aslan, Vahap Coşkun, Zeynep Altiok.”
