Cagirê Hemserekanê Pêroyî yê DEM Partî Mehmet Ruştu Tiryakî dîyar kerd ke seba ke hêvîya şarî prosesî ra nêbirîya, lazimo dewlete zî tayê gaman bierza û wina vat: “Ewro roja eştişê gaman û viraştişê qanûnan a. Eke çarçewayê qanûnan bêro viraştene, ez bawer kena ke hêvîya şarî zî do zêde biba.”
Prosesê “Aştî û Komelê Demokratîk” o ke Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî 27ê sibata 2025î de dabi destpêkerdene ser o serrêk û nêm derbas bîye. Rixmê gamanê ke Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan û Hereketê Azadîye yê kurdan eştê zî dewleta tirkan heta nika gamêka şênber nêeşta. Rasta ke rayedarê AKP û MHP’yî vanê ke do qanûnê çarçewayî bêro viraştene zî proses hêdî şino. Na rewşa ke est a şarî miyan de bena sebebê fikarî û bawerîya bi dewlete kêmî bena. Cagirê Hemserekanê Pêroyî yê DEM Partî Mehmet Ruştu Tiryakî derheqê averşîyayîşanê sîyasîyan û prosesê ke 1ê Teşrîna Verêne ya 2024î de dest pêkerdo de erjnayîşî kerdî û derheqê endîşeyê şarî de ajansê ma rê qisey kerd.
‘PKK’yî gamê zaf girdî eştî’
Mehmet Ruştu Tîryakîyî prosesê ewroyînî sey “Prosesê çareserkerdişê meseleya Kurdî” pênase kerd û dîyar kerd ke hetê kurdan seba serkewtişê nê prosesî berpirsîyarîyê tewr girdî girewtê xo ser. Ruştu Tîryakîyî vîr ard ke badê vengdayîşê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî, PKK’yî kongreya xo kerde, xo fesh kerdo û wina vat: “Nê gamî zaf girdî bî. Kovara Serxwebûnî 50 serrî yo ke serê nameyê rêxistine de vejîyena, a kovare zî weşanê xo qedêna. PKKyî tena xo fesih nêkerd, şerwanê xo yanî gerîlayî zî Tirkîya ra xo tepîya ant. Seba ke provokasyonêk nêvirazîyo, nê tena sînoranê Tirkîya ra nêvejîyayî, sînoran ra zî dûrî kewtî.”
‘Mesele do bi rayêka demokratîke çareser biba’
Mehmet Ruştu Tîryakîyî dîyar kerd ke rixmo ke prosesî ser ra serrêk û nêm derbas bi zî dewleta Tirkîya hîna gamêka şênbere nêeşta û qiseykerdişê xo wina domna: “19 aşmî yo ke tu çalakîyêka PKK’yî nêbîya. Şerê çekdarî zî qedîyayo. Labelê, lazim o ke ewro ra tepîya dewlete zî tayê gaman bierzo. Ma naye çira vanê? Nê ke ma seba naye qalê bazarêke kenê. Labelê di hetê nê şerî estê, hetêk PKK, hetêk zî dewlet a. Roja verêne ra ver herkesî vato ke na mesele do game bi game çareser biba. Labelê PKK’yî yew game, di gamî, hîrê gamî, çar gamî, panc gamî eştî û şarê kurdî zî, şarê tirki zî, paştî danê nê prosesî. Herkes wazeno ke no şer biqedîyo, meseleya kurdan bi rayêka demokratîke çareser biba. Labelê lazim o hukmat zî, îqtîdar zî, dewlete zî tayê gaman bierzê.”
‘Hêvîya şarî birîyena’
Mehmet Ruştu Tîryakîyî dewamê qiseykerdişê xo de bale ante serê fikaranê şarî û wina dewam kerd: “Hêvîya şarî her roje hîna zaf birîyena, ma naye vînenê. Seba ke hêvîya şarî nêbirîya, hêvîya şarî gird biba, lazim o dewlete zî tayê gaman bierza. Ewro roja eştişê gamanê qanûnî yanî yasayî ya. Meseleya kurdan do yew roje de çareser nêbo, ma çîyêko wina nêvanê. Labelê seba qedînayîşê şerî, lazim o tayê qanûnî bêrê vurîyayîşî. Şerwanê PKK’yî do senî bêrê welatê xo û tewrê sîyasetê demokratîkî bibê? Bi hezaran kesî hepisxane de yê, ê do senî hepisxane ra vejîyê û tewrê sîyasetî bibê? Bi des hezaran kesî, êyê ke sîyasetê demokratîkî yan zî sîyasetê heqê kurdan kerdê, des hezaran kesî ewro teberê welatî de yê, Ewropa de yê. Bi des hezaran kesî do senî bêrê? Lazim o seba naye, tayê qanûnî bêrê vurîyayene. Hêvîya şarî na ya.”
Seba çareserî vengdayîşê qanûnê çarçewayî kerd
Ruştu Tîryakî peynîya qiseykerdişê xo de va ke sey DEM Partî înan heta nika seba eştişê nê gaman zaf xebat û çalakî kerdî û vat: “Lazim o sîstemê qeyûman zî biqedîyo. Eke Wezîrê Karanê Zereyî tena wezîfeyê qeyûman derg nêkero, na mesela do çareser biba. Hêvîya şarî eştişê gaman a. Eke dewlete nê gaman bierza, ma bawer kenê ke hêvîya şarî zî do zêde biba. DEM Partî heta nika seba ke nê gamî bêrê eştene, zaf xebatî kerdî. Labelê heta nika gamî nêameyê eştene. Hêvîya ma na ya ke, heta ke parlamento yanî meclîs nêşîyo tehtîl, nê di aşman de qanûnî meclîs ra derbas bibê. Mesela kesê ke heqê înan de dewayî ameyê akerdene, êyê ke hepisxane de yê, êyê ke teberê welatî de yê, êyê ke şerwan ê, hetê qanûnî ra mîyanbîyayîşê cuye bibê û bieşkê xebate û sîyaset bikerê. Eke qanûnê çarçewa bêro viraştene, hêvîya şarî zî do zêde biba. Hema qanûnêke ma vajê taslakêk nevejîyayo ke merdim ser o fikranê xo vajo. Ez reyna tekrar kena; eke no qanûn, no zagon mîyanbîyayîşê cuye bikero, hêvîya şarî ewro ra zafêr bena. Labelê eke nê gamî nêerzîyê, bêguman do hêvîya şarî û bawerîya şarî bêro birnayêne û no proses nêreseno amancê xo.”
