Beşdar û delegeyanê Konferansê Ziwanê Kurdkî ke Amed de ame viraştiş, pawitişê ziwanî û ameyoxê ziwanê Kurdkî erjna.
Sazîyê Ziwanê Kurdkî yê şaristananê vakurê Kurdîstan û şaristananê Tirkîya ke xebatanê ziwan û edebîyatê Kurdkî rayra benî, 27-28ê hezîrane de Salona Konferansî ya Çand Amedî ya Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî de Konferansê Ziwanê Kurdkî viraşt. Konferans bi sloganê “Statu ra Heta Perwerdeyî seba Muzakerê Çarçiwayêka Newîye” rayra şi.
Ziwannas, mamoste û rayberê sazgehanê ziwanê Kurdkî, nuştox, akademîsyen, sîyasetmedar, hemşaredarê şaredarîyan, temsîlkarê rêxistinanê sivîlan, rojnameger, xebatkarê kultur û hunerê Kurdkî tewrê konferansî bîyî û rewşa ziwanê Kurdkî û polîtîkayê serê ziwanî bi roniştînan munaqeşe kerdî.
Di rojî statu û ameyoxê ziwanê Kurdkî ser o munaqeşe û qiseykerdişî ameyî kerdene. Konferansî de munaqeşeyê muhîmî ameyî kerdene û ame dîyarkerdiş ke ganî ziwanê Kurdkî bibo wayîrê statu û ziwanê perwerdeyî û ame waştiş ke seba pawitişê ziwanî qanûnê garantîkerdişî bivîrazîyê.
Beşdar, delege û qiseykerdoxanê konferansî ra Hemverfekê Komîsyonê Ziwan, Kultur û Hunerî yê DEM Partî Heval Dilbihar, ziwannas Zana Farqînî, Sereka KASED’î Salîha Ayata, Hemşaredarê Şaredarîya Farqînî Kadrî Esen, Parlamentera DEM Partî Bêrîtan Guneş Altin û nuştox Mizgîn Ronak derheqê konferans û muhîmîya ziwanî de cewab da persanê ajansê ma.
Beşdaranê konferansî dîyar kerd ke ganî ziwanê Kurdkî warê qanûnî de bipawîyo û bal ant statu û perwerdeyê bi ziwanê Kurdkî ser o. Beşdaranê konferansî da zanayîş ke ganî qedexe û astengîyê vernîya ziwanê Kurdkî bêrê hewanayene û pêro sazgeh û dezgehê kurdan xebatanê xo bi Kurdkî rayra berê û cuya rojane ya pêro berpirsîyar û rayberanê sazgehan bibo Kurdkî. Beşdaranê konferansî dîyar kerd ke qebulkerdiş û statuyê Kurdkî eşkeno vernîya aştîyêka komelkî akero.
‘Helwêst lazim o’
Hemverfekê Komîsyonê Ziwan Kultur û Hunerî yê DEM Partî Heval Dilbihar: “A raşt ziwanê Kurdkî gazî û hawara min û to yo; ez û ti yanî her kes ganî seba Kurdkî têkoşînê xo berz bikero. Êdî tena bi hawar û gazîyan, bi vatişan, qiseykerdişan û qeraran ziwanê Kurdkî nêpawîyeno. Êdî helwêst lazim o. Êdî têkoşînêko zerrî ra lazim o mîyanê kurdan de. Pawitiş û têkoşînê ziwanê Kurdkî bi kerdişan eşkeno bêro kerdene. Heme çî ra ver aştî bê ziwanê kurdkî nêbena. Ganî heqo tewr xozayî yê kurdan nê wextî de bêrê qebulkerdene.”
‘Ma bi ziwanê gardîyanan qisey kenî’
Nuştox Mizgîn Ronak: “Dima ke ez vejîyaya teber, mi dî ke êdî vengê Kurdkî kuçeyan ra nêyeno. Ez goşê xo nana ro, vana qey do yew bi Kurdkî qisey bikero. Name bi Kurdkî yî la ziwanê qiseykerdişî Tirkî yo, no çî per û baskanê merdimî şikineo. Hepisxane de ziwanê ma est bi û ziwanê gardîyanan est bi. Ti kuçeyanê şaristan û welatê xo ra gêrena la tena bi ziwanê gardîyanan qisey beno. Ti ewnîyena şarê to bi ziwanê gardîyanan qisey keno. Her kes bi ziwanê serdestê xo qisey keno, no zî zindankerdişêko bîn o.”
‘Ziwanê mi sey nameyê estbîyayîşê min o’
Ziwannas Zana Farqînî: “Ti eger ziwanê çîyêk red bikerî, ti nêşkenî behsê aştîya komelkî zî bikerî. Wexto ke ti vajî ez welatêko demokratîk a, ez bi demokrasî xo rayra bena, ganî verê her çî o fehm û ferasetê verên bibedilîyo. Ganî goreyê raştîya komelkî qanûnî bivejîyê. Dinya destê na yewperestî ra zaf ant. Eger ti kultur, ziwan û estbîyayîşê neteweyêk nas nêkerî, way û birayî zî nêbena. Ziwan yew sembolê estbîyayîşê miletêkî yo. Ziwanê mi sey nameyê estbîyayîşê min o.”
‘Rexneyê ziwanî ser o heqdar ê’
Parlamentera DEM Partî ya Mardînî Bêrîtan Guneş Altin: “Rexne û xorexnekerdiş seba partîya ma her tim bîyo pêngavêka xopîlkerdiş, xonewekerdiş û xorastkerdişî. La tayê rexneyê ke seba ziwanî partîya ma rê yenî kerdene, raşta zî heqdar ê. Qiseykerdiş û averberdişê ziwanê Kurdkî seba her sîyasetmedar, parlamenter, hemşaredar, xebatkaran û her kesî berpirsîyarîyêka pîl a. Rexneyê ke heqdar bê, helbet ma înan erjnenê û ser o qisey kenî. Meclîs de qebulnêkerdişê ziwanê Kurdkî dişmenîya hemverê Kurdkî yo.”
‘Şaredarî xebatan kenî la qîm nêkenê’
Hemşaredarê Şaredarîya Farqînî Kadrî Esen: “Çend şaredarî karê ziwanê Kurdkî bikerî zî kêm maneno. Seba ke ma zaf bindest ê. Rixmo ke prosesê aştî rayra şono zî, ziwanê ma azad û fermî nêbîyo. Naye ra, her çend xebat hetê şaredarîyan ra bivîrazîyê zî kêm manenê. Seba averberdişê ziwanî ganî astengî û zehmetîyê vernîya Kurdkî de bi hawayê qanûnî bêrê hewanayene.”
‘Sazîyê ziwanî bi tena serê xo bes nêbenî’
Sereka Komela Kultur, Huner û Edebîyatî ya Cinîyan (KASED) Salîha Ayata: “Ma roşenê wesfanê ziwanê xo danî la ma vanî ez nêeşkena bi Kurdkî qisey bikera. Mesela ziwanî tena mesela sazgeh û dezgehanê ziwanî nîya. La sazgehê ziwanî bi tena sereyê xo nêeşkenê ziwanê sîyaset û polîtîka bikerê Kurdkî.”
