Hemserekê Pêroyî yê OHD’yî Avûkat Serhat Çakmakî raporê ke derheqê protestoyanê Rojawanî de ameyî hazirkerdene, nirxnayî û vat ke proses hetê dewlete ra vurîya bî îmtihanê samîmîyetî.
OHD’yî 3ê sibate de raporê protestoyanê Rojawanî eşkera kerdbî: Pêroyê Tirkîya de çalakîyanê haştîyane de se kesî ameyî destbendkerdene, 118 kesî ameyî tepîştene û prosesanê destbendkerdişî de muamelaya xirabe û işkence ameyî qeydkerdene.
Çakmakî vat ke averşîyayîşî tena sey pratîkê emnîyetî nêeşkenê bêrê nirxnayene. Kurdî ke seba Rojawanî reaksîyon nîşan danê, eslê xo de dewaya hemwelatîyîya seypê zî kenê. Cewabo ke dewlete da, bi prensîbanê sîyasetê demokratîkî û dewleta huqûqî pê nêgêno.
Çakmakî vat: “Ma verê zî sey sazgehî rîskan û sabotajan îşaret kerdbi. 6ê çeleyî û dima averşîyayîşê Tirkîya de nê teyîd kerdî. Çi heyf ke seba ke prosesê pawitişêko huqûqî çin bî, qanûnê sîwane nêameybî viraştene, ma hertim apey anceno.”
Çakmakî vat: “Mabênê dewlete û rêxistine de prosesêk yeno ramitene û tede demokratîkbîyayîş û gamê huqûqî yenê pawitene. La cayo ke proses tegnijyayo, pratîkê antîdemokratîk û binpaykerdişê heqanê merdiman bivejîyê, nê gamêkê ke goreyê ruhê prosesî bibê, nîyê.”
Çakmakî vat ke kurdî se serrî yo ke na dewlete de têkoşînê heqan kenê. Tayê zemînê sîyasetê demokratîkî de, tayê zî seke yeno zanayene bi PKKyî. Çakmakî vat: “Her şero ke dewlete bi PKKyî bikero, tesîrê ci tewr gird zemînê sîyasetê demokratîkî ser o beno. Hemwelatîyê sîvîlê ke zemînê demokratîkî de xebitîyenê, benê hedef.”
Çakmakî vat ke sebebê tepîştişan de “muxalefetê qanûnanê kombîyayîş û nîşandayîşî” û “muqawemetê polîsan” est o la seba nê her di sûcan zî goreyê prensîbê tenasub û peymê tepîştişî ganî tepîştiş nêbo. Çakmakî vat: “Tayê kesî bi sûcê hetkarîya rêxistine ke xo fesh kerdo û endamtîya ci tepîştî. No paradoksê prosesî yo.”
Çakmakî vat: “Sebebêk ke kurdan hende reaksîyon nîşan da, no yo ke îmtihanê samîmîyetê dewlete zî pêmawitêne. No teslîmîyet qebul nêbeno. Şar vano ‘Ez bingeyê hemwelatîyîya seypêyî ser o hemwelatîyîye wazena; pênaseyê hemwelatîyîya ke bi kodanê faşîstaneyan ke se serrî yo beno, qebul nêkena.’ Cewabê ci çi yo? Pratîk de eşkerayîya çapemenîye de to seypê nêvînenê û her tewir muamelaya xirabe kenê: destbendkerdiş, tepîştiş, muamelaya xirabe, işkence. Dewlete vat ‘Ez do êdî na muamele hemwelatîyanê xo ser o nêkera, vurnayîşê qanûnî do bikera.’ Nê îmtihanî ra vîyart? Ney.”
