Amed – Rêveber û mamosteyên saziyên zimanê Kurdî ji bo statuya zimanê Kurdî destnîşan kirin ku pêwîst e gelê Kurd li her qadên jiyanê bi Kurdî biaxivin û xwestin zimanê Kurdî bibe zimanê fermî û perwerdehiyê.
Komeleya Lêkolînên Ziman û Çandên Mezopotamyayê (MED-DER), Sanatça Organîzasyon û Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê û Şaredariya Peyasê bi boneya 21ê Sibatê Roja Zimanê Dayikê yê Cîhanê li ÇandAmedê bi beşdariya stranbêj û şanogeran şahiyeke girseyî li dar xistin. Gelek welatî, nûner û rêveberên saziyên civakî û partiyên siyasî beşdarî şahiyê bûn. Di şahiyê de şanogerên derketin ser dikê, bal kişandin ser kurdên zimanê dayikê ji bîr kirine û nikarin bi zimanê xwe biaxivin. Ji kesên beşdarî şahiyê bûn, têkildarî 21ê sibatê nerînên xwe bi Ajansa Welat (AW re parve kirin. Nûner û xebatkarên saziyan li ser girîngî û wateya Kurdî axivîn û xwestin her kes Kurdî biparêzin.
‘Nêzîkatiya dewletê li ser esasê înkarê ye’
Rêveberê Enstîtûya Kurdî ya Amedê Adil Qazî diyar kir ku di sedsala 21an de xwestina perwerdehiya ziman şerm e û got: ‘Bê statu jiyan nabe. Zimanê me nasname ya me ye. Nasname tune bibe hebûna me jî tune dibe. Di vê pevajoyê de hewce ye di serî de zimanê Kurdî bibe xwedî statu. Em hêvî dikin ku ziman azad bibin. Ji bo vê em dibêjin bê ziman jiyan nabe. Nêzikatiya dewletê li ser esasê înkarê ye. Îsal ji bo Roja Zimanê Dayikê ya Cîhanê gelek çalakî hatin li dar xistin. Di nava gel de kelecanek heye. Peyamên ji Îmraliyê bên, dê bibe peyama aştî û azadiyê. Gel li benda vê peyamê ye. Ev peyam gelek girîng e.”
PENa Kurd: Divê zimanê Kurdî bibe zimanê fermî
Hevserokê PENa Kurd Omer Fîdan jî xwest zimanê Kurdî bibe zimanê fermî û got: “Zimanê Kurdî zimanêkî kevnar e û gelek dewlemend e. Ji aliyê milyonan kesan ve tê axaftin. Ji ber vê yekê divê mafê zimanê Kurdî bê dayîn. Zimanê Kurdî bi xera dayîk û medresêyan li ser piya ma ye. Ji bo zimanê Kurdî pêş bikeve pêdivî bi perwerdehiyê heye. Divê ku wêşandariyeke Kurdî bi vî awayî tevbigere. Eger Kurdî îro xwedî statûyek fermî bûya dê ziman geş bûya. Ji ber ve yekê divê armanca mirov fermîbûna ziman be. Wek Navenda PENa Kurd li ser bingeha manîfestoya Gîrona PENa navneteweyî, divê parastina ziman ji bo xwe xaleke bingehîn bibîne. Divê li gorî Manîfestoya Gîrona zimanê Kurdî bê parastin. Em wek PEN a Kurd pêşî bang li hemû sazî û rêxistinên Kurdan dikin ku xwedî li zimanê xwe derbikevin. Dive Kurd di hemû qadê jiyanê de bi Kurdî biaxivin. Îsal Roja Zimanê Dayîkê ya Cîhanê bi awayekî sazî, civaka sivîl gelek xweş derbas bû.”
‘Divê em biaxivin ku pişaftin pûç bibe’
Mamosteyê MED-DERê Mehmet Selîm Temel jî xwest her kes di nava jiyanê de bi zimanê xwe biaxive û got: “Civaka Kurd di dîrokê de gelek caran bi astengiyan re rû bi rû dimîne. Lê divê em wek gelê Kurd çi dikevê ser milê me bikin. Di vê hemû Kurd di jiyanê de bi Kurdî biaxivin û Kurdî li her derê biparêzin. Divê em bi parastina ziman polîtîkayên dewletê yên bişaftinê pûç bikin. Çiqas zext û zodarî hebûn jî me dît, îsal çalakiyen gelek rengîn pêş ketin. Em dibînin ku bandora şarêdariyan li ser pêşketina ziman heye.”
Tehamula li dijî Kurdî
Xebatkara MED-DERê Mîne Karakaş jî diyar kir ku êrîşa li ser zimanê Kurdî, di Roja Zimanê Dayîkê ya Cîhanê de jî berdewam kir û got: “Îro li Amedê meş hebû. Me dît polîsan disa gefa ku êriş bikin li çalakgeran xwar. Em dîbinin ku hê jî li hemberî Kurdî tehamulê wan nîn e.”
