Wan – Mele Kerem Yilmaz û Mele Osman Kaya derheqê Îslama demokratîk de axivîn û gotin: “Xwedayê ezîm dibêje ey gelî însanan hûn temam bi hev re bikevin nava edaletê, başî û xweşiyê. Karê we edalet e, başî û wekhevî ye. Xwedayê ezîm emir kiriye ku em ji zilmê û xirabiyê dûr bisekinin.”
Di pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk a ku 27ê Sibata 2025an bi banga Rêberê Gelê Kurd Abdûllah Ocalan dest pê kir de, gelê Kurd bi sazî û dezgehên xwe hewl dide di hemû qadên jiyanê de bi feraseteke demokratîk xwe rêxistin bike. Di vê çerçoveyê de alim û zanyarên olî jî di 25ê Kanûna 2025an de li Amedê yekemîn kongreya Federasyona Lêkolînên Îslamî ya Mezopotamyayê li dar xist. Her wiha federasyonê li Amed, Batman, Mûş, Wan, Gever, Stenbol, Îzmîr û Mêrsînê jî şaxên xwe ava kir.
Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan jî peyamek şandibû kongereya federasyonê. Ocalan di peyama xwe de bil kişandibû ser rastiya Îslamê û gotibû: “Îslam, di bingeha xwe de, oleke azadî, edalet û wekheviyê ye. Îslama fermî ya dewletê, an jî cemaat û tarîqatên ku modernîteya kapîtalîst veguherandine amûrên desthilatdarî û talanê, ev eslê xwe winda kirine. Lêbelê, Îslama demokratîk tê wateya vegera bo giyanê Peymana Medîneyê. Ew belge peymaneke ji bo hevjiyana azad û bê zordarî ya bawerî, gel û çandên cuda.”
Hevserokê Komeleya Lêkolînên Îslamî ya Mezopotamyayê ya Şaxa Wanê Mele Kerem Yilmaz û Serokê Lijneya Rêveberiyê ya Komeleyê Mele Osman Kaya derheqê cewherê Îslamiyetê û Îslama demokratîk de ji Ajansa Welat re axivîn.
‘Ummet ji ummê tê wateya wê dayik e’
Hevserokê Komeleyê Mele Kerem Yılmaz bal kişand ser ayeteke Quranê ku behsa edaletê dike û got: “Xwedayê ezîm dibêje ey gelî însanan hûn temam bi hev re bikevin nava edaletê, başî û xweşiyê. Karê we edalet e, başî û wekhevî ye. Karê we rastiya însaniyet û Îslamiyetê ye. Van ji me re emir dike. Mela Kerem Yilmaz îşaret bi hedîsekî kir û da zanîn ku Hz. Muhammed dibêje; ‘Xweda ez şandim ku exlaqê her tiştî binecîh bikim’ û got: “Hz. Mûhamaed Îslam anî, exlaq anî. Berî Îslamiyetê însan wek heywanan dihatin kirîn û firotin. Di dewra Hz. Mûhammed de ev tişt ji holê hatin rakirin. Hiqûqa jinan, zarokan, însanan hat avakirin. Hz. Muhammed di hadîsekî de dibêje ‘bihûşt di bin piyê dayikan de ye.’ Ji civakê re jî dibêje ummet. Ummet ji ummê tê wateya wê dayik e.”
Îslama niha Îslama Emewiyan e
Mele Kerem Yilmaz da zanîn ku piştî wefata Hz. Muhammed ola Îslamê ketiye bin destê siltanên desthilata Emewiyan û got: “Bi desthilatdariya Emewiyan re ola Hz. Mûhmmed ji holê hate rakirin, ola desthilatdariyê hat avakirin. Ew ol heta îro jî berdewam dike. Ola civakî ji holê rakirin ya siyasî danîn şûna wê. Lewra evqas kuştin, xerabî, nebaşî çêdibe. Heke ku ola rasteqîn, ya heqîqî ya ku xweda ji însanan re emir dike li holê hebûya ev tiştanan ew qas nediqewimîn.”
Kerem Yilmaz bal kişand ser Hevpeymana Medîneyê û diyar kir ku ev hevpeyman li ser bingehê wekhevî û xwişk û biratiya gelan hatiye amadekirin û tenê ji bo mislimanan na, ji bo hemû însanan e. Yilmaz da zanîn ku Rêberê Gelê Kurd Abdûllah Ocalan 15 sal berê pêşniyar kir ku alimên Kurd xwe rêxistin bikin û got: “Lazim e em li cem xelkê xwe bin, bi temamî girseya aliman û zanyarên olî di nav gele xwe de bin. Rastiya dîn ji gele xwe re bibêjin. Ji bo vê jî me komeleya xwe ava kiriye, em hewl didin bibin melhem, bibin derman ji gelê xwe re.”
Yên ku zimanê gelekî înkar bikin ne misliman in
Kerem Yilmaz bal kişand ser polîtîkayên desthilatdaran yên înkar û asimilasyonê û bi lêvkir ku kesên ayetên xwedê înkar bikin ne misliman in û axaftina xwe wiha qedand: “Xweda di qurana pîroz de dibêje çawa ku erd û esman ayetên xwedê ne cudabûna zimanan jî ayetên xwedê ne. Em dibêjin kîtab- zixîr û kîtab- kebîr. Kîtab-i zixîr qurana pîroz e, kîtab-i kebîr kâinat e. hemû tiştên ku xwedê afirandine ayetên xwedê ne. Ew kesê ku ayetên xwedê înkar bike jî ne misliman e. Di Îslamiyetê de biratî ew e ku hemû mirov nirx û cudahiyên hev qebûl bikin. Îro em rabin zimanê Tirkan yan jî yê Ereban înkar bikin em dibin kafir, em înkar nekin lê nehêlin bi zimanên xwe biaxivin em dibin zalim. Ew jî zimanê me wisa bikin, dibin kafir û zalim, mafê yekî ji yê din zêdetir be di wir de biratî tune ye.”
‘Xweda ji bo me edaletê emir dike’
Mele Osman Kaya jî da zanîn ku demokrasî têgeheke ewropiyan e, Îslamiyet jî têgeheke Ereban e û armanca her duyan jî pêk ve jiyan e û got: “Kengê ku em Îslama demokratîk pêk bînin, her me yek dê heqê xwe bizanibê, binase û xwedayê xwe binase. Îsalam ne tene nimêjkirin, zekatdayin û çûyina hecê ye. Îslamiyet tê wateya teslîmbûna xwedê, xweda ji bo me edaletê emir dike. Mesele ne ew e ku em bibêjim em mislimanin, tenê bi gotinê nabe, xweda edaletê emrî me dike. Xwedayê ezîm emir kiriye ku em ji zilmê, fehşayê û xirabiyê dûr bisekinin. Heke ku em vêya pêk bînin em ê Îslama demokratîk jî pêk bînin.
