Amed – Endamê MED-DERê Mûsa Şanak da zanîn ku dê di 18ê Mijdarê de ji bo daxwazên derbarê zimanê Kurdî de deklarasyonekê bi raya giştî re aşkere bikin û wiha got: “Merheleyeke nû ya têkoşîna ji bo zimanê Kurdî didin destpêkirin. Banga me ew e ku hemû dildarên zimanê Kurdî, xwedî li vê deklerasyonê derkevin.”
Înîsiyatîfa Civakî ya Ji Bo Zimanê Kurdî dê ji bo daxwazên gelê Kurd ên derbarê zimanê Kurdî de bi îmze û beşdarbûna zêdetirî 750 sazî, dezgeh, platform, partî û derdorên Kurd û demokratîk ên civakî yên li bakurê Kurdistan û Tirkiyeyê di 18ê Mijdarê saet 13.00an de li Parka Ekîn Cerenê ya li navçeya Peyas a Amedê bi awayekî girseyî deklarasyoneke hevpar bi raya giştî re parve bikin. Deklerasyona ku dê bi dirûşma “Statuya Kurdî-Perwerdehiya bi Kurdî” bê dayîn dê bi zaravayên kurmancî û kirmanckî yên Kurdî û bi Tirkî be. Endamê Komeleya Lêkolînên Ziman û Çandên Mezopotamyayê (MED-DER) û endamê Înîsiyatîfa Civakî ya Ji Bo Zimanê Kurdî Mûsa Şanak têkildarî parvekirina armanca deklerasyona ji bo Kurdî ji ajansa me re axivî.
Mûsa Şanak, da zanîn ku deklarasyon pênc daxwazên bingehîn ên di warên ziman, çand û nasnameya Kurdî de di nava xwe de dihewîne û wiha got: “Lê daxwaza esas statu û perwerdehiya bi Kurdî ye. Em dixwazin Kurdî bibe xwedî statu bila bi zimanê Kurdî pêşdibistanê bigire heta zanîngehê perwerdehî bê dayîn. Ev daxwazên din jî hemû bi vê ve girêdayî ne û hevdû temam dikin. Mebesta me ya sereke em bi sazî û dezgehên sivîl û derdorên siyasî re bên bahev bi yek dengî daxwazên xwe yên neteweyî û civakÎ bînin ziman li pişt wan bisekinin û li zimanê xwe xwedî derkevin. Di vê çarçoveyê de bang li Komîsyona Meclisê û rayagiştî bikin.”
‘Ji kolanên Amedê dengê Kurdî wêdetir dengê Tirkî bilind dibe’
Mûsa Şanak xwest ku daxwazên xwe yên sereke bêxin rojeva hemû beşên civakê û wiha domand: “Ev piçekî jî be dibe xizmetê ji yekîtiya neteweyî re jî bike. Em dikarin vê xebatê weke piştgiriya yekîtiya neteweyî jî bihesibînin. Dema em di nava civakê de bala xwe didin zimanê Kurdî gelek dîmenên mirov pê xemgîn dibe derdikevin pêşberî mirov. Di warê jiyîn û jiyandina ziman de bi rastî jî qelsiyeke me heye. Niha em derkevin li kolanên Amedê bigerin. Ez her roj bala xwe didime dengên ji kolanan bilind dibin. Ji dengên Kurdî wêdetir Tirkî serwer e. Sedema vê ya bingehîn polîtîkaya bişaftinê, înkar û tunehesibandinê ye. Polîtîkayên pergala serdest zimanê xwe li me ferz kiriye.”
‘Divê hemû qadên me di malên xwe de Kurdî bikin zimanê serwer’
Mûsa Şanak got ku “lazim e em hemû xwedî li zimanê xwe derkevin, bi zimanê xwe bijîn xebatên xwe bi zimanê xwe bi pêş bixin siyaseta xwe bi Kurdî bikin hemû qadên me di malên xwe de Kurdî bikin zimanê serwer di mala xwe de bi Kurdî biaxivin” û wiha pê de çû: “Bi kîjan zaravayê Kurdî diaxivin bila biaxivin û wî zaravayî fêrî zarokên xwe û neviyên xwe bikin. Bila tenê navên xweşik ên Kurdî li zarokên xwe nekin. Wan bi zimanê Tirkî xwedî nekin. Navên zarokan navên giranbiha ne navên cangoriyan li zarokan bikî û li gorî mebesta cangoriyan wan mezin nekî ev jî kêmasiyeke mezin e.”
‘Divê em qelsiya xwe bi şiklekî ji holê rakin’
Mûsa Şanak bal kişand ser banga “Aştî û Civaka Demokratîk” a Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan jî û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Piştî vê bangê di warê ziman, xebat û pêşxistina ziman de, di jiyîn û jiyandina ziman de gelek derfet derketin holê. Gelo em çiqas xwedî li van derfetan derketine, me ew derfet bi xurtî pêkanîne, me xebatên ziman ji avahiyan derxistiye, bi tevlibûna hemû beşên civakê bi pêş xistiye? Divê em van pirsan bibersivînin. Ez wekî dildar, aktîvîst û têkoşerekî Kurdî mixabin, nikarim bersiveke erênî bidim van pirsan. Ev ji bo me hemûyan jî mijara rexneyê ye. Divê em vê qelsiya xwe bi şiklekî ji holê rakin. Helbet saziyên ziman di nava hewldanê de ne. Di 15 û 16ê Cotmehê de ji bo ku stratejî û polîtîkayên têkoşîna ji bo zimanê Kurdî diyar bikin hemû saziyên demokratîk di nav de me komxebatek li dar xist. Nîqaşên têr û tijî hatin meşandin. Lê ev bes nîn in, divê bêtir bên xurtkirin. Ev deklarasyona me jî berdewama van xebatan e û merheleyeke nû ya têkoşîna ji bo zimanê Kurdî ye. Divê em xwe bigihînin saziyên ku îmzeya wan di binê vê deklerasyonê de tune ne jî. Wan jî bi awayekî tev li têkoşîna zimanê Kurdî bikin.”
‘Bi tevlibûna xwe xwedî li vê deklarasyonê derkevin’
Mûsa Şanak destnîşan kir ku dixwazin têkoşîna zimanê Kurdî bikin têkoşîneke civakî û wiha bi lêv kir: “Qada siyasetê, ekolojiyê, baweriyê, rêveberiyên herêmî hwd. divê bibin parçeyekî têkoşîna zimanê Kurdî. Zindîkirina zimanê Kurdî ya li her derê, ji bo zimanê Kurdî bibe zimanê me yê sereke yê rojane em ê tim di nava hewldanan de bin.”
Mûsa Şanak axaftina xwe bi vê bangê bi dawî kir: “Weke Înîsiyatîfa Civakî ya Ji Bo Zimanê Kurdî banga me ew e ku hemû sazî, hemû dildar û têkoşerên zimanê Kurdî gelê me yê welatparêz bi tevlibûna xwe xwedî li vê deklerasyonê derkevin.”
