Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan Konferansê Rayberîyanê Heremkîyan ê Demokratîk rê mesajêke erşawit û wina vat: “Panjehrê pêro negatîfan, sîyaseto demokratîk û demokrasîya herêmî ya. Resayîşê komelê demokratîk tenê bi nê şiklî mumkin o. Sere de cinî, ganî giranî bidê xebatanê domanan, cîwanan, perwerde, ziwan, kultur, huner, weşî, ekonomî û ekolojî. Ganî xebatê şaredarîyan bi kurdkî bê.” Konferansê Rayberîyê Herêmkîyan ê Demokratîk o ke do di rojî dewam bikero, Çand Amed o ke qezaya Yenîşehîrê yê Amedî de yo yeno viraştene.
Mesajê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî yo ke konferansî rê erşawito wina yo:
Hem seba komelan hem zî seba dewletan, neweraawankerdiş şert o
Eke Rojhelatê Mîyanênî de ke rolê Tirkîya tede dîyarker o, seba herêmkî û cayî şansê îfadekerdişê demokratîkî bêro dayene, beşêko girs ê probleman do hîna asan bêro vîyartene. Bi taybetî hewanayîşê tersanê vera demokrasîya herêmkî, eşkeno Tirkîya seserra dîyine de herême de xurt bikero. Hem seba komelan hem zî seba dewletan, neweraawankerdiş şert o. Herikîyayîşê pêroyî yê serdemî zî hewceyîya ci zî, ver bi kêmîkerdişê merkezgirîye û zafkerdişê herêmkî yo. Vera lasere cehdkerdiş û xoverdayîş krîzê sîyasî, ekonomîk û ekolojîkî yê nikayî hîna xorîn keno. Hema-hema seserrêk wina veng ra şîye û herkesî vindî kerd.
Ganî merdim nêkewo xeletîya pawitişî ke awanîyê merkezî yê antî-demokratîkî do bi xo bivurîyê
Têkoşînê rêxistinkerde yê awanîyanê herêmkî û kulturî ke domdar ê, lezkerdişê vurîyayîşan de dîyarkerdox bîyî. Demokrasîya herêmkî û qanûnê esasî yê demokratîkî zî netîceyê nê tewir têkoşînan de ameyî averberdene.
Formulê “demokrasîya herêmkî û qanûnê esasê yê demokratîkî”, formulê çareserîya haştîyane û demokratîke ya meseleya kurdan zî ya. Şahdamara entegrasyonê demokratîk ke ma Prosesê Haştî û Komelê Demokratîkî de cehd kenê aver berê zî, demokrasîya herêmkî ya. Hem seba komelan hem zî seba dewletan, neweraawankerdiş şert o. Çimeyê polîtîkaya qeyumî de ke serranê peyênan de ame tatbîqkerdene zî, çinbîyayîşê demokrasîya herêmkî yo. Welatêk de ke demokrasî hende asan eşkena bêro înkarkerdene, tu problem çareser nêbeno û eşkera yo ke nêbîyo zî.
Panjahrê heme negatîfîyan, sîyaseto demokratîk û demokrasîya herêmkî yê
Meseleya kurdan sewîyeya îdareyanê herêmkî de resaye merheleya çareserî. Tena mîyanê çarçewaya meseleya kurdan de ney, sey yew temamî seba Tirkîya zî, rayîrê vîyartişê problemanê nikayinan ê îdareyanê herêmkî, demokrasîya herêmkî ya xurte ra vîyareno. Çarçewaya huqûqî de birewtişê binê temînatî yê demokrasîya herêmkî, formulo tewr raştkên û tekane yê çareserî yo. Çîyo ke seba Sûrîye, Iraq û Îranî zî hewce yo, bi temamî tatbîqkerdişê demokrasîya herêmkî yo. Panjahrê heme negatîfîyan, sîyaseto demokratîk û demokrasîya herêmkî yê. Tena wina eşkeno biresê komelê demokratîkî.
Averberdişê demokrasîya herêmkî de, rolê îdareyanê herêmkîyan dîyarker û pêşeng o. Linga yewine ya demokrasî û komunê demokratîkî zî herêmkî yo. Averberdişê şaredarîya şarî ya komunale ya demokratîke, nê rayîrî de vernî akeno. Seba naye ganî modelê alternatîfî yê komelkî, ekonomîk û ekolojîkî ke seba merkez, îqtîdar û tekelgirîye ney, seba şarî ronîyenê, bêrê averberdene. Sermayeyê tewr girdî yê îdareyanê herêmkîyan, şar o; eke keda şarî bêro têhetardene, tu problem çin o ke çareser nêbo.
Ganî fehmê şaredarîya demokratîke bêro averberdene.
Têgêrayîşê şaredarîya demokratîke, sey torrêka komelkî ya hîrayêre, ganî komunanê dewan-taxan ra heta kooperatîfan, rêxistinanê komelê sîvîlî ra heta dezgehanê heqanê merdiman, têkoşînê azadîya cinîyan ra heta pawitoxanê heqanê doman û heywanan, ciwanîye ra heta ekolojîstan, her ca ra rêxistinbîyayîşê komelê demokratîk temîn bikero. Bi taybetî bi serkêşîya cinîyan, ganî bala xo bidê xebatanê doman, ciwanîye, perwerde, ziwan, kultur, huner, weşî, ekonomî û ekolojî. Ganî warê berhemardişî bêrê zêdekerdene û seba bêkarîye bibo çareserî ke her roje hîna gird bena. Bi serkêşîya cinîyan ganî warê cuye yê neweyî bêrê awankerdene.
Ewropa de bingeyê şaredarîye komun o.
Ganî beşdarbîyayîşê şarî yê îdareyî û tewrbîyayîşê heme qeraran bibo esas. Konseyê Şaristanan, Meclîsê Şaristanan eşkenê bêrê awankerdene; hemwelatîyî eşkenê tîya de arê bibê, her tewir problemanê xo yê ekonomîk û komelkîyan munaqeşe bikerê û qeraran bigîrê. Eke şaredarîya şarî ya demokratîke bêro averberdene, şar wayîrê şaredarîye vejîyeno; û meylê antî-demokratîkî sey tayînkerdişê qeyuman zî nêeşkenê bi asanî aver şêrê.
Şaredarî, dewletgirîya qij nîya. La sîstemo ke yeno tatbîqkerdene mîkro-dewlet o. Ganî hem felsefî hem zî pratîk merdim nê fikrî ra bixelisîyo. Şaredarî mîkro-dewlete ney, komun a. Ewropa de bingeyê şaredarîye komun o. Kurdan de zî “kom bûn” o; kokê ci bi hezaran serran ra nat yena û nê erdan ra ver bi Ewropa şino.
Tena munaqeşa qîm nêkena
Dewlete makro fikirîyena û nêzdî bena, komun zî mîkro çareserî peyda keno; mîyanê her dîyan de dîyalog, muzakere û reqabetêk bena la pêkewtiş nêbeno. Wina komelo sîvîl beno fonksîyonel, beno dezgehê raştkênî yê kulturî, komelkî û ekonomîkî. Mîyanê şaredarîyan de ke zemîn û îmkanê heme nê çîyan ê, ganî ruhê komunî bêro averberdene û heme xebatî bi nê ruhî bêrê ramitene. Tena munaqeşa qîm nêkena, êdî wextê awankerdiş û tatbîqkerdişî yo.
Ma ne sinifan ne zî dewlete înkar kenê
Manîfestoyê Haştî û Komelê Demokratîkî de, herinda sinife de ma komun rona, munaqeşeyê pêtî ameyî ramitene. Ma ne sinifan ne zî dewlete înkar kenê. La dewlete sey urêk gird bena. Sentezê ma yê dewlet û komunî, sey cewabê vera pêkewtişan girdan, şeranê bêmanayan û îdealîzekerdişê hedraveteyî yê sinifgirîye aver şino. Û ma hêdî-hêdî naye kenê nerm. Panjahrê naye, vurnayîşê têkilîya komun-dewlete bi têkoşîn û reqabetêko demokratîk o. Çîyo ke Sûrîye de demanê peyênan de wazîya ke bibo, nê hetan ra muhîm o; ganî Iraq de zî no bêro tatbîqkerdene. Weçînayîşê walîyêkê tirkmenî yê Kerkukî nimûne yo; tirkmenî tîya mîkro-dewlete ney eşkenê bibê komunêk ke tedeyîyê xo bi xo dîyar kenê.
“Şaredarî komun ê”
Ganî şaredarî bi zîhn û muhîmîya demokrasîya herêmkî bêrê îdarekerdene; ganî şaredarî bi aqilê qijî yê kirtasîyekarî nêrê îdarekerdene. Pakîye ra heta berhemardişê erjanî, perwerdeyî ra heta weşî, resî ra heta ekolojî, eşkeno bi fehmê komunî seba heme hewceyîyanê şaristanan çareyî bêrê dîyene. Tena bi fehmê “şaredarî komun ê” hereket bibo û hewceyê ci bêro caardene.
Prosesê Haştî û Komelê Demokratîkî de serkewtişê îdareyanê herêmkîyan û şaredarîyan do berê averşîyayîşanê neweyan akero; do hîna zêde hêz bido pozîsyon û zemînê muzakereya demokratîke. Ez seba herkesanê ke bi cîdîyetêk nê prosesî aver bero, xebatanê pratîzekerdişê şaredarîya demokratîke ya şarperwere de ca gêno, serkewtiş wazena. Ez wazena ke Konferansa Îdareyanê Herêmkîyan zî ser bikewo û silam û heskerdişanê xo bêpeynîyan erşawena şima rê.
24.05.2026
Abdullah OCALAN
Girawa Îmrali
