Hemserekê Konseya Rayberdişî ya KCK’yî Bayikî pare kerd ke partîyanê sîyasîyan ê Tirkîya meseleya kurdan de nêzdîbîyayîşê pragmatîkî xo pey de nêverdayê û vat ke alternatîfê îqtîdarî meseleya kurdan rê bi nêzdîbîyayîşê raştî beno.
Beşê hîrêyînî yê roportajê xo de Hemserekê Konseya Rayberdişî ya KCK’yî Cemîl Bayikî nêzdîbîyayîşê muxalefetî yê bi meseleya kurdan ajansa ANF’yî rê erjnayî.
Qiseykerdişê Bayikî ra tayê noqtayê girîngî wina yê:
”Meseleya kurdan meseleya Tirkîya ya tewr pîle ya. Dewleta tirke û sîyasetê Tirkîya tim na mesele red kerde û çareserîye nêwaşte. Sîyasetê Tirkîya nêvurîyeno la hetê bînî ra komelê Tirkîya bi leze vurîyeno. Îqtîdarê AKP-MHP’yî zî na meseleya kurdan tim xorine kerde. Îsbatê ney zî hêrişê vera Rojawanî yê. Hetê bînî ra eşkerayîyê Devlet Bahçelîyî werte de yê. Bahçelî çarçewa şerê taybetî de nê eşkerayîyan dano. Yanî tewirê îqtîdarî meseleya kurdan de nêvurîyayo.
Ganî muxalefetê Tirkîya bi hawayêkê raştî nêzdîyê meseleya kurdan bibo. Eke muxalefet raşta zî wazeno bibo alternatîfê îqtîdarî ganî seba çareserîya meseleya kurdan xîret bikero. Partîyanê sîyasîyan ê Tirkîya meseleya kurdan de nêzdîbîyayîşê pragmatîkî xo pey de nêverdayî. Partîyî bi ferasetê tekperest, nîjadperestî na mesele de têgêrenê. Tewirê DEM Partî babeta çareserîya meseleya kurdan de tesîrê partîyanê muxalefetî keno.
CHP weçînayîşanê peyênan de bi partîya verêne. CHP ganî mesuldarîya ney bikero. Eke CHP meseleya kurdan de bi perspektîfê çareserîye têbigêro do bibo îqtîdar. CHP ganî yew bernameyê çareserîye pêşkêş bikero.
Qeyûm xespkerdişê îradeyê şarî yo. Îqtîdarê AKP-MHPyî welat de demokrasîyê burjuva zî nêverda û rejîmê qeyûman awan kerd. Şaredarîyanê CHPyî rê zî qeyûmî ameyî tayînkerdene. Aseno ke îqtîdar wazeno çimê CHPyî bitersno ke wa nêbo alternatîfê ci. Seke ma vat heta ke meseleya kurdan de nêzdîbîyayîşê raştî nêrê mojnayene kerdişê sey qeyûman do dewam bikerê. Hetê bînî ra xora îqtîdar bi qeyûman keno ke şarê kurdî ra qesasê xo zî bigêro. Ganî komel vera qeyûman xo hol rêxistin bikero û tewirêkê xurtî bimojno.
2024 de vera şarê kurdî çarçewa Planê Çokdayîşî de destbendkerdiş, tepiştişî, tayînê qeyûman, îşkenceyî, ferzkerdişê ajanîye û narkotîkî ûsn yanî polîtîkayê şerê taybetî ancî ameyî kerdene. Sey serranê 90an, heta hîna zaf Kurdîstan de fealîyetê ajankerdişî est ê. La ancî zî dewlete netîceya ke waştêne nêviste destî. Şarê ma tim têkoşînê xo xurtêr kerd. Dewlete zî polîtîkayanê şerê taybetî ra fek vera nêdana ke ganî şarê ma vera nînan hayîdar bibo.
Cinîyî tim hedefê hêzanê serdestan û kapîtalîstan de yê. Eke cayêk de krîz est bo hêverî cinîyî binê tesîrê ci de manenê. Rîyê ferasetê serdestîya camêrdan ra sîstem tim cinîyan keno dişmenê xo. La hetê bînî ra têkoşînê cinîyan ê seba azadîye beno vila. Cora eke cinîyî azad bibê komel zî azad beno. Ewro felsefeya Rayber Apoyî ‘Jin, Jiyan, Azadî’ bîyo sloganê cinîyanê dinya. Rayber Apoyî kedêka pîle daye têkoşînê azadîya cinîyan. Têgêrayîşê ma zî azadîya cinîyan sey şertê azadîye yê verênî qebul keno. Coka cinîyî zî tim wayîrê têkoşînê azadîya Rayber Apoyî û têgêrayîşê ma vejîyenê. Cinîyî wayîrê hêzêkê pîlî yê. Sîstem coka hendê hêrişê cinîyan keno.
Sey cinîyan ciwanî î hedef de yê. Çunke cinî û ciwanî dînamîkê komelî yê esasî yê. Sîstemê modernîteya kapîtalîste keno ke ciwanan bigêro binê konrolê xo. Dewleta tirke ya kolonyalîste bi metodanê şerê taybetî keno ke ciwanan têkoşînê azadîye ra dûrî bivisna, Kurdîstanî ra biveja. Vera nê kerdişan girîng o ke ciwanê ma xo rêxistin bikerê û verê xo bidê têkoşînî.
Têgêrayîşê ma têgêrayîşê ciwanan o. Seke Rayber Apoyî vatbi; Ma ciwanan reyde dest pêkerd, ciwanan reyde do ser bikewê. Ciwanî têkoşînê azadîye yê Kurdîstanî rê serkêş ê. Gerîlayî zî têgêrayîşê ciwanan ê. Ciwanî ganî hem xo hem zî komelî çarçewa xopawitişî de rêxistin bikerê.
Ewro dewleta tirke bi giranî hêrişê Rojawanî kena. Ciwanî ganî bingeyê Şerê Şarî yê Şorişgêrî de seferber bibê, Şorişê Rojawanî vera hêrişanê îşxalî bipawê û şarî zî rêxistin bikerê.
Hetê bînî ra ciwanî ganî vera metodanê şerê taybetî yê dişmenî zî xo û komelî hayîdar û rêxistin bikerê. Dewleta tirke kena ke komelê kurdan bêîrade bikera. Ciwanî ganî vera ney tewirêkê zelalî bimojna. Ciwanî vera ajankerdişî, madeyanê tîryakî, fuhuşî tewir bigêrê û şebekeyanê dewlete Kurdîstanî ra vejê.”
