Koyê Gabar, Cûdî, Kato û Cilênimêja û herêmê Bestayî, xeylê heremê Şirnexî bi hewayêko fîîlî qedexe yê. Zeynep Tetîk ke nê 35 serrî yê nêeşkena şêra dewa xo vat: “Behsê aştî kenê la ma hema nêeşkenê şêrê dewa xo.”
Koyê Gabar, Cûdî, Kato û Cilênimêja û herêmê Besta, Komato, Kela Memî, Tehtê Reş û Qeşûran hetê walîtîya Şirnexî ra 15 rojan de reyêk sey “Herêma ewleyîya taybet” yeno îlankerdene û welatijan rê yeno qedexekerdene. Nê herêman de bi serran o binê çimdarîya leşkeran de hetê cerdewanan ra dar yenê birnayene û bi manaya gêrayîşê petrol û madenî yenê wêrankerdene. Her çend walîtî keyepelê xo yê fermî de ca nêdo qdexeyî zî hema zî şîyayîşê welatijan seba nê herêman qedexe yo. La eyn herême seba cerdewanan serbest o. Rixmê çinbîyayîşê qerarê qedexeyî zî dewijî nêeşkenê şêrê dewanê xo.
‘Rixmê çinbîyayîşê qedexeyî zî destûr nêdanê’
Welatijê dewa Derwêşî ya quntarê Koyê Gabarî nê 35 serrî yê nêeşkenê şêrê herre xo ser o ke dewa înan serranê 90an de ameya vengkerdene û her tim sey herêma “ewleyîye” ameya îlankerdene.
Welatija bi nameyê Zeynep Tetîk ke dewa înan hema zî qedexe ya û talanê daran tede yeno kerdene, dîyar kerd ke rixmê çinbîyayîşê qerarê qedexeyî zî nêeşkenê şêrê dewa xo. Zeynep Tetîk wina vat: “Ma wazenê şêrê dewa xo la her tim şîyayîşê ma yeno qedexekerdene. Bi manayê gêrayîşê petrolî dewa ma yena talankerdene. Vanê prosesê aştî dest pêkerd la ma hema zî nêeşkenê şêrê dewa xo. Her 15 rojan de reyêj dewa ma yena qedexekerdene. Dewa ma talan kerde, darê ma nêverdayê. Binê çimdarîya leşkeran de darê ma yenê birnayene. Dewa ma de çîyêk nêverda. Nê 35 serrî yê ma reyêk tena şîyê dewa xo. Ma fêkî û sewzîyê xo ronayê la dima şîyayîşê ma reyna ame qedexekerdene.”
‘Ma eşkenê şêrê Ewropa la ma nêeşkenê şêrê dewa xo’
Ayşe Uzen a dewija Êrê ya Gabarî zî îfade kerd ke qedexeyê dewan ser o pratîkî de dewam kenê û wina vat: “1Nê 30 serrî yê ma nêeşkenê şêrê dewa xo. Dest dayo dewa ma ser o, nika dewanê ma de kesê xerîbî est ê. Seba cerdewanan serbest o la seba ma qedexe yo. Ma zî wazenê şêrê mîyanê rez û baxçeyê xo. Ma birnayîşê daran vînenê û pê xemgîn benê. Ma êdî nêeşkenê herre xo ser o azad biciwîyê. Ma nêeşkenê seba seyranî zî şêrê dewa xo. Ma tîya ra eşkenê şêrê Ewropa ke çend hezar kîlometre dûrî ya la ma nêeşkenê şêrê dewa xo. Ma wazenê walîtî nê qedexeyan bivindarno. Ma nêwazenê dewa ma destê cerdewanan de ba. Ma wazenê aştî biba û ma herra xo ser o azad biciwîyê.”
