Deşta Mezopotamya de kesê ke citkarî kenê zî û kesê hêgayan de xebitîyene zî gerrekerdoxê. Wayîrê bîçeran semedê vayîya mazotî, citkarî zî semedê zêdebîyayîşê malîyetê berardişî dîyar kenê ke endî nêeşkenê kar bikerê.
Deşta Mezopotamyaya ke herra axpîn û biberekete mabênê Çemanê Dîcle û Firatî de ya, wextê çînayîşan dest pêkerd. Deşta ke merkezo tewr muhîm yê ramitişî zîretî ya Mardînî ya, her çiqas emser zêde varan varayo zî seba vayîya malîyetan berardoxî rewşe ra memnûn nîyê. Seba vayîya hêrînayîşî û polîtîkaya hêrînayîşî yê ke hetê Ofîsa Berhemanê Herrî (TMO) ra ameyî eşkerakerdene, berardoxî cîya û bîçergêrî zî cîya gerrekerdox ê.
‘Xeylê berardoxî semedê deynan mecbûr manenê ke erdê xo biroşê’
Berardox Sabrî Acar ard ziwan ke semedê deynan o fikirêno ke traktorê xo biroşo. Sabrî Acarî reaksîyon mojna vayîya bingeyîn ê hêrînayîşê genimê nanî ke TMO’yî seba serra 2026î sereyê kîlo 16,50 TL eşkera kerdo û winat vat: “Serê donime 18 Lîra ma ser o bîyo mal. Semedê ke TMO heta 45 rojî pere nêdano, ma û bîçergerî yenê hemverê yewbînî. Ma nêzanê se bikerê. Xeylê berardoxî semedê deynan mecbûr manenê ke erdê xo biroşê. Ganî ewro kîloya genimî 20 TL bo. Semedê ke ma zerar de yê ma ramitişê berhemê dîyina de zehmetî ancenê. Eke ma emser genîm biramê, serra bêro ma nêeşkenê reyna ramitişê genîm bikerê. Ma ra yeno waştene ke ma soya yan zî peme bidê ramitene. La wexto ke ma soya yan zî peme ramenê ercan yeno rotene û ma nêeşkenê heqdestê karkeran vejê. Eke ma wina nêkerê, ma ceza wenê û destek nêdanê ma. Herra Mezopotamya bibereketa û weş a. La kes qîymetê na herrî nêzano. Semedê ke problemê ekonomî yê ke yenê ciwîyayene, no zêdeyî 10 serrî yo ma nêeşkenê gubreyo bi qalîte bigîrê û bierzê herrî.”
‘Mexdurîyetê citkaran tesîr ma ser de zî keno’
Bîçerger Omer Çelîkî (38) dîyar kerd ke problemê berardoxan rasrerast înan ser tesîr keno û wina dewam kerd: “Çîyêko keweno para ma tena zerar o. Lîtreya mozatî 65 TL ya. Wesayîtêke şan ra heta şodir 450 lître mazot veşneno. Di traktorê ke peyê ey de xebitîyene zî her yew rojane dorê 70-80 lître mozat bi kar anê. Parçeyê wesayîtan zî zaf vayê. Vêşayîş û hinî zerarê muhtemelî de zî zafanê ma bîçergerî sey berpirsîyar yenê vînayene. Wexto ke ma nê çîyan hesebnenê, bi rastî ma zî nêeşkenê binê nê barî ra wirze we. Ma demserre xebitîyene, demserra ma 2-3 aşmî yo. Ma sey keyeyî nê karî kenê, peynîyê demserre de pereyêko tay destê ma de maneno. Citkar û bîçergerî sey helqayê zincîreke pêwa girêdaye yê. Eke yew zerar bikero, heto bîn zî zerar keno.”
