Kurdîstan û Tirkîya de her roje rewşa ekonomî ver bi xirabbîyayîşî şona. Dikandarê ke Halê Sêrtî de karê dayîşûgirewtişê fêkî û sewzî reyde eleqedar benê dîyar kerd ke na rewşa nikayîne ya ekonomî karê înan ser o tesîrêko negatîf keno.
Rewşa ekonomî ya vakurê Kurdîstan û Tirkiya çend serranê peyênan de her ke şona xirab bena û tesîrêko negatîf komelî ser o kena. Nê semedî ra welatî xeylê bi gazinc ê. Seba ke vayîya çîyanê werdî û şimitişî xeylê vêşî bîya, êdî welatî sey serranê verênan nêeşkenê dayîşûgirewtişî bikerê. Êdî rewşa nikayîne ya ekonomî ameya a ast ke welatî nêeşkenê debara xo bikerê. Rixmo ke welatî hende bi gazin ê û nerazîbîyayîşanê xo îfade kenê zî rayedarê dewlete nê gazinanê welatîyan esas nêgênê û rewşa ekonimî xirabêr bena.
Dikandarê ke Halê Sêrtî de karê rotişê fêkî û sewzîyan reyde eleqedar benê gazinê xo yê derheqê rewşa ekonomî ya nebaş de ma rê îfade kerdê.
‘Ma emser gêrenê par, par zî ma gêrayêne pêrar’
Rotoxê bi nameyê Cahît Tûrhanî dîyar kerd ke rîyê mesrefanê giran ê sey mazot, karker û neqlîye ra ê nêşinî sey serranê verênan bazirganîye bikerî û va: “Berhem herêma Çukurova de bi 10 lîreyî yo, heta yeno tîya beno 20 lîre. Kontrol çin o, her ca bîyo pîyasaya serbest. Ma emser gêrenê par, par zî ma gêrayêne pêrar. Mazot, poşet û qaseyî zaf giran bîyî. Karker û citkarî zî binê barê giran de xebitîyenê. Cayê ma Hal de teng o, ma nêşinî pêro malê xo bîyarî tîya.”
‘Hîna zaf giranîye danê marketan ser’
Îbrahîm Tuncayo ke bi serran o nê karî keno, vat: “Fîyetê fîrîngîyan zaf vay o, şar nêşino biherîno. Seba ke hêzê yew kesî nêreseno, ma sey esnaf pîya anneqlîyeya xo kenê. O zî ma rê beno 500 hezar lîre. Ucreto tewr kêmî 28 hezar o; no şaro feqîr do senî kîra, awe û ceyranê xo bido, senî debara keye û gedeyan bikero? Lîtreya mazotî resaya 70 lîreyî. Dewlete ganî paştî bida citkaran. Ma zî 4-5 lîre kar ronenê serê berhemî û danî marketan, neqlîye zî vay a û hîna zaf giranîye danê marketan ser o.”
‘Mazot her roje vay beno’
Hecî Seyîd Saltanî zî vat ke rîyê vaybîyayîşê çîyanê werd û şimitişî ra kes nêşino debara keyeyî bikero û vat: “Şar gazincan keno û heqdar o. Wextê verênî de ma her çî erjan girewtêne labelê nika kiraya donimê erdî bîya 3-4 hezar lîreyî. Ma mecbur manenî 2-3 lîre kar bîerzî ser, çunke mal seba ma di-hîrê qat giran yeno. Kêmaneyê dewlete zaf ê, ganî nê çîyan ser de vindera. Qezencê ma çin o.”
‘Kîraya seferî 65 hezar lîre ra dest pêkena’
Hecî Seyîd Saltanî qiseykerdişê xo wina qedêna : “Nika kiraya seferêka zebeşan a Edene ra 65 hezar lîreyî ra dest pêkena. Yewmîyeyê karkeran, werd û şimitişê înan zî est o. Ma tîya de zebeşe bi 20 lîreyî roşenî, lîreyêk zî seba ma nêmaneno. Xeylê reyan barkerdişê berheman de bêserûberî beno, heta ke resenê ma xeylê xesar vînenê. Ge-ge rayîr de 2-3 ton mal xesar vîneno û şono çop. Ma zaf zehmetî vînenê.”
