Pispor û doktora zayîşî Haya Hîcazî da zanayene ke cinîyê Xezayî riyê kêmbîyayîşê derman, ewnîyayîşê doktor û bombayanê fosforî ra kemaneyanê gedeardişî ciwîyenê û vat: “Gazê kîmyayî û jehrinî tesîro xirab weşîya merdiman ser o kenê.”
Demanê peyênan de Xeza de riyê çetinbîyayîşê şer û vêşbîyayîşê gazanê jehrinan ê ke cinî û cinîyanê diganî înan reyde rî bi rî manenê, tehlukeyêk awan keno. Demo ke gedeyî maya xo ra benê, nêweşîyê sey malformasyonê fetalî înan reyde virazîyenê. No gaz averşîyayîşê organanê gedeyan yan zî fonksîyonanê bînan ê muhîman asteng keno. Her 100 zayîşan ra 25 gedeyî bi malformsayonanê fetalan ê mîyanê xirabbîyayîşê xizmetanê doktorî de virazîyenê. Haya Hîcazî ajansê JÎNHA de na rewşe erjnaye.
Faktorî ke benê sebebê malformasyonanê fetal
Pispor û doktora zayîşê Haya Hîcazî vana ke malformasyonê fetalî, problemî ke gedeyan de demo ke maya xo ra benê, awanîya yew yan çend organê laşî de asenê, ê yê. Haya Hîcazî dîyar kerd ke no problem eşkenê bêrê vînayene yan zî nêrê vînayene, ge ge zî çend serranî maya xo ra bîyayîşî ra pey aseno. Haya Hîcazî wina vat: “Malformasyonê fetalî encamê zewacanê merdimanî ke taybetmendîyê genetîkî yê mîrasî xo de hewînenî, enfeksîyonê sey rubella, rîbirîbîyayîşê bi faktoranê teberî yê sey fosfor, dû, radyasyon û kîmyayîyan ke ame sereyê cinîyanê Xezayî, qewimîyenê.”
‘Gazê kîmyayî û jehrinî weşîya merdiman ser o tesîr kenê’
Haya Hîcazî îfade kerd ke kemaneyê mayaxorabîyayîşî cayanê şer û pirodayîşan de vêş benê û wina vat: “Şero ke Xeza de dewam keno, ey de cinî bi çeşîdanê gazanê kîmyayî û jehrinan de rî bi rî yê. Çinbîyayîşê werdî û çinbîyayîşê ewnîyayîş û taqîbkerdişê doktorî yê ewilin û dimayê diganîye zî bîyo sebebê vêşbîyayîşê hedîseyanê kemaneyanê mayaxorabîyayîşî. Eynê wextî de seba ke hêzê Îsraîlî nêverdanê lazimtîyê weşîye sey derman bêrê herême zî, no çî weşîya cinîyanê diganan ser o keno. Kemaneyê qelbî mîyanê kemaneyanê tewr pîl ê Xeza de zî sey encamê şerî ke qewmîyayê, vila bîyo.”
Xeza de diganîya cinîyan bîya bobelatêk
Haya Hîcazî peynîya qiseykerdişê xo de dîyar kerd ke mayî riyê fikar, stres û tersî ra dej ancenê û wina dewam kerd: “Seba xeylê cinîyan diganîya înan bobelatêk o û beno sebeb ke merkezanê doktorî de bigeyrî ke eşkenê ultrasonê 3D û 4D biancê seba ke anormalîyan bi lez tesbît bikerê. Mayaxorabîyayîşê gedeyêkê seqetî yenı maneya derbaskerdişê zafaneyê cuya înan roniştişanê terapî de ke eşkeno hewn û gedeyîya înan biqedêno. Xeylê cinîyî tersê mergê gede yan zî mayaxorabîyayîşê gedeyêko nêweş û deforme zewajî nêfikirîyenê. Zafaneyê înan tersê na xeyale ra koçberîye fikirîyenê.”
