Peynîya şerê 12 rojî yê mabênê Îran û Îsraîlî seba cinîyan yew têkoşînêko newe dest pêkerd. Zaf sazî û kargehê Îranî sey yew polîtîkaya zayendpereste bi baxaneyanê cîya-cîyayan cinîyan karî ra vejenê.
Peynîya şerê 12 rojî yê mabênê Îran û Îsraîlî hetê cinîyan ra şertê cuyayîşî hîna zî bîyî zehmet. Goreyê xebara JINHA’yî, Îran de rêjeya beşdarbîyayîşê cinîyan ê ekonomîyî binê se ra 15 (%15) de ya. Na rêje, werteyê dinya ra xeylê pey de ya. Hem wextê şerî de hem zî adirbirînayîşî ra pey, tewr zaf cinîyî karî ra vetîşî ra tesîr dîyî.
‘Ekonomî xirab o û ma xemgîn ê’
Rojê ma de têgehê “kêmkerdişê hêzê karî”, manayê karî ra vetîşî yeno bikarardiş. Labelê Îran de pêlê bêkarîye ya ke bi serran o krîzanê ekonomîkan reyde têkilî der o, nika peynîya şerî ra baxaneyêko newe dîyo. Cinîyî senî ke karî ra girewtiş de rêza peyêne de ca genê, karî ra vetîş de zî hedefê verênî yê. Cinîyanê ke Tehran de cuyenê, prosesê karî ra vetîşê xo ardî ziwan.
Nazenîn Azîzî, bi serran o ke yew ajansê reklamî de xebitîyayene. Adirbirînayîşî ra dima karê xo ra bîya. Nazenîn Azîzî wezîyetê xo wina anena ziwan: “Şîrketê ma de 8 cinîyan ra 6 ameyî karî ra vetîş. Rewşa ekonomîkî zaf wext bi ke xirab bîye la patronî nêeşkayêne ke yew rey de her kesî karî ra bivejo. Şer kerd baxane. Vatî, ‘Rewşa ekonomîke xirab a, ma xemgîn ê’. Nê 6 cinîyan ra tena 2 hebî, seba ke di serran ra zêdêr xebitîyaybî, sîgorteyin bî.”
Şîma Ahmedî zî Tehran de yew acenteya seyahetî de xebitîyayene. Her çiqas ke hetê maddî ra zehmetî ancena, hema nêzana ke ganî xo rê karêko bîn bigêro ya nê. Şîma Ahmedî vana ke a gerîyaya kargehê xo la her rey eynî verpers girewto. û wina dewam kena:
Cinîyê karsazî tenya yê
Tena cinîyê karkeran nê, cinîyê karsazî yê ke karê xo ronayo, ê zî zerarêko pîl dîyî. Labelê nê cinîyan rê paştî nêna dayîş. Kargehê ke yê cinîyan ê, binê sîya polîtîkayanê zayendperestan de tenya yenê veradayîş.
Karsaz Elahe Şayegan zî derdê xo wina anena ziwan: “Paştdayoxê cinîyanê karsazan çin o. Wextê şerî de makîneyê ma tîrawitî. Yew sazî zî mesulîyet qebul nêkeno. Vanê; ‘Rewşa şerî bî’ û vîyarenê. 30 karkerê ma yê cinîyî yew aşm o ke bêkar ê. Şerî ra ver zî karî çinêbî la qet nêbo hêvîya ma estbî. Nika ez kredî gêrana la kredîyê ke dîyenê kêm ê, rêjeyê faîzî berz ê û rew zî nêvejîyenê.”
